II SA/Sz 633/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi Ł. G. na postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] nr [...], N. N. K., działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 – dalej "K.p.a.") w zw. z art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2033 – dalej "ustawa Prawo łowieckie"), stwierdził uchybienie przez Ł. G. terminu do wniesienia odwołania od protokołu nr [...] z dnia [...] oględzin, ostatecznego szacowania szkody i ponownego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych. W uzasadnieniu postanowienia organ orzekający wyjaśnił, że odwołanie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia podpisania protokołu. W sprawie ustalenia wysokości odszkodowania na wniosek poszkodowanego Ł. G., zespół powołany na podstawie przepisu art. 46 ust. 2 ustawy Prawo łowieckie, dnia 24 kwietnia 2019 r. przeprowadził ostateczne szacowanie szkody. Także w tym dniu został podpisany protokół ostatecznego szacowania szkody. Odwołanie zostało wniesione do N. N. K. w dniu 14 maja 2019 r., a więc po upływie ustawowego terminu siedmiu dni. Opisane powyżej postanowienie zostało zaskarżone przez Ł. G. skargą skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W petitum skargi Ł. G. podniósł, że nie został pouczony o terminie odwoławczym ani przez komisję powołaną przez koło łowieckie, ani przez N. K.. W doręczonej odpowiedzi na skargę N. N. K. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Stosownie do tak wyrażonej zasady wojewódzki sąd administracyjny w toku czynności rozpoznawczych dokonuje oceny, co do zgodności kontrolowanej decyzji (postanowienia, innego aktu lub czynności) z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia oraz z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie. W ocenie uwzględnia się przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu (podjęcia zaskarżonej czynności). Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych, stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 134 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. N. N. K. orzekając w sprawie, wskazał również na przepis art. 49a ust. 1 ustawy Prawo łowieckie, z którego wynika, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśnictwo lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lady Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – kodeks postępowania administracyjnego. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że pojęcie odpowiedniego stosowania przepisów oznacza w zależności od okoliczności, że przepisy, do których następuje odesłanie, stosuje się wprost, bez żadnych modyfikacji, bądź stosuje się je z odpowiednimi modyfikacjami, uwzględniającymi specyfikę danej regulacji prawnej, względnie nie stosuje się w ogóle przepisów, do których następuje odesłanie ze względu na ich bezprzedmiotowość albo sprzeczność z przepisami ustanowionymi dla danych stosunków prawnych (np. J. Nowacki, Odpowiednie stosowanie przepisów prawa, PiP 1964/3). Istotne też jest, że z regulacji zawartych w ustawie Prawo łowieckie, dotyczących wynagrodzenia szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny oraz przy wykonywaniu polowania wynika, że szacowanie szkód, dokonywane na wniosek właściciela albo posiadacza gruntów rolnych składa się z oględzin i szacowania ostatecznego (art. 46 ust. 2). Każda z tych czynności wymaga zachowania formy protokołu określonej – w dacie dokonywania oględzin i szacowania ostatecznego w rozpoznawanej sprawie – rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie sposobu postępowania przy szacowaniu szkód oraz wypłat odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych. Protokół – jak wskazuje ustawodawca – sporządza dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego niezwłocznie po zakończeniu oględzin (art. 46a ust. 4) i szacowania ostatecznego (art. 46c ust. 5). Ponadto – zgodnie z treścią art. 46d ust. 1 ustawy Prawo łowieckie – właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a albo art. 46c ust. 5 (tj. protokołu oględzin albo protokołu szacowania ostatecznego). Zdaniem Sądu, mając na uwadze treść art. 49a ustawy Prawo łowieckie, stanowiącej o odpowiednim stosowaniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego do postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania, w uwagach zamieszczonych w protokole przez osobę sporządzającą protokół, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5 ustawy Prawo łowieckie lub w odrębnym dokumencie, należy potwierdzić fakt pouczenia osób wskazanych w art. 46d (in limine) o prawie i terminie wniesienia odwołania. Ustawodawca wymaga bowiem od organów administracji publicznej działania zgodnego z prawem, nie wymaga natomiast od stron postępowania znajomości prawa, nakładając jednocześnie na organy obowiązki zmierzające do zagwarantowania stronom postępowania administracyjnego ochrony przed nadużywaniem władczości przez organy. Do ewentualnych uchybień w powyższym zakresie odnosi się art. 112 k.p.a. stanowiący, że błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego, lub skargi do sądu administracyjnego, nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przy tym, zdaniem Sądu, brak pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia należy traktować na równi z błędnym pouczeniem. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że ani z treści zaskarżonego protokołu, ani w innego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy nie wynika, aby skarżący został pouczony o prawie i terminie wniesienia zażalenia na sporządzony protokół. Skoro zatem skarżącego nie poinformowano o możliwości wniesienia zażalenia na protokół nr [...] z dnia [...] oględzin, ostatecznego szacowania szkody i ponownego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych, to zgodnie z art. 112 k.p.a., skarżący winien mieć możliwość skorzystania z przewidzianego prawem środka zaskarżenia, co zniweluje skutki braku wcześniejszego prawidłowego pouczenia. W doktrynie i orzecznictwie wyodrębniły się dwa stanowiska, dotyczące trybu sanowania skutków błędnego pouczenia strony. Jak wskazuje M. Dyl (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2017 r. s. 864), pierwsza z koncepcji zakłada, że zastosowanie się do błędnego pouczenia sanuje wadliwość takiej czynności z mocy prawa. Autor przywołał tu stanowisko obecne w orzecznictwie, zgodnie z którym "Zasadę wyrażoną w art. 112 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że strona podejmując określone czynności procesowe, dla których określony został termin, nie musi składać wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, jeżeli działa zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji" (wyrok NSA z 28 listopada 2000 r., sygn. akt IV SA 1899/98). W innym przywoływanym wyroku wskazano, iż: "Konsekwencje naruszenia art. 112 k.p.a. w związku z art. 9 są takie, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania w związku z brakiem pouczenia, organ będzie zobowiązany takie odwołanie rozpatrzeć, bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania" (wyrok NSA z 16 czerwca 2008 r. sygn. akt II GSK/08). Drugi pogląd przyjmuje, że uchybienie terminowi niezawinione przez stronę, będące wynikiem błędnego pouczenia, wymaga przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności w trybie art. 58 k.p.a. W ocenie składu orzekającego, uznać należy, że na akceptację zasługuje pierwszy z wymienionych poglądów, zakładający brak konieczności przywracania stronie, która zastosowała się do błędnego pouczenia, terminu do dokonania czynności procesowej i ważność takiej czynności z mocy samego prawa. Z uwagi na powyższe organ traktować winien zażalenie, wniesione przez stronę niepouczoną przez organ o przysługujących jej środków prawnych, za wniesione w terminie, bez konieczności przywracania terminu do dokonania tej czynności. Wskazać należy, że zgodnie z art. 111 § 2 k.p.a. w sytuacji uzupełnienia decyzji co do pouczenia, termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia doręczenia, lub ogłoszenia postanowienia w tym zakresie. Analogicznie uznać można, że dla strony nie pouczonej, termin do jego wniesienia zażalenia nie rozpoczął biegu. Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie – stwierdzając w rozpoznawanej sprawie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. u. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.