I OSK 280/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 222/19 w sprawie ze skargi T. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 września 2019 r. sygn. III SA/Lu 222/19 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Skargę kasacyjną od opisanego wyroku wniósł G. P. wyrokowi Sądu Wojewódzkiego zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako: "p.p.s.a." naruszenie przepisów postępowania polegające na: 1. naruszeniu art. 262 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego - dalej jako: "k.p.a." w związku z art. 152 kodeksu cywilnego - dalej jako: "k.c.", poprzez uznanie, że w sprawie kwestią sporną jest przebieg granic pomiędzy stronami; 2. naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że pomiędzy uczestnikami postępowania rozgraniczeniowego istnieje spór co do granicy pomiędzy działkami należącymi do nich i konieczne było wywołanie kolejnego postępowania rozgraniczającego, w sytuacji braku sporu pomiędzy uczestnikami i właścicielami sąsiadujących działek z uwagi na ustalony prawnie uprzednio sposób rozgraniczenia i akceptowany przez wszystkich właścicieli na podstawie dokumentacji geodezyjnej, punktów geodezyjnych i opinii uprawnionego geodety. Podniesiono, że wywołanie kolejnego postępowania o rozgraniczenie było decyzją T. T., w oparciu o jej subiektywne przekonanie o błędnym określeniu granicy jedynie, które stoi w sprzeczności z dokumentacją geodezyjną i prawnym ustaleniem przebiegu granicy. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od T. T. na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych; a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. T. T. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej wskazując, że stanowisko skargi kasacyjnej nie jest trafne. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej z dnia 16 listopada 2022 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie p.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji - w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Na wstępie, należy zwrócić uwagę, że ocena zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów musiała nastąpić z uwzględnieniem pełnego kontekstu badanej sprawy. To oznacza, że nie bez znaczenia dla oceny zasadności złożonej skargi kasacyjnej pozostawała postawa samego skarżącego kasacyjnie w toku postępowania rozgraniczeniowego, udokumentowana w aktach sprawy. Postanowienie w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego stanowi następstwo przeprowadzonego uprzednio i zakończonego wydaniem decyzji postępowania. Dokonując zatem oceny zasadności złożonej skargi kasacyjnej należało uwzględnić, że w niniejszej sprawie zapadła decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2018 r. orzekająca o rozgraniczeniu i - co należy szczególnie zaakcentować - z akt sprawy nie wynika, aby w toku postępowania poprzedzającego wydanie tej decyzji skarżący kasacyjnie podnosił jego bezprzedmiotowość albo aby kwestionował decyzję orzekającą o rozgraniczeniu. Wniosek o przekazanie tej sprawy do sądu złożyła natomiast wnioskodawczyni podnosząc, że nie zgadza się ona z ustalonym tą decyzją przebiegiem granicy, ponieważ - jak argumentowała - w jego skutek granica została przesunięta na korzyść G. P. Jakkolwiek, w skardze kasacyjnej G. P. kwestionuje zarówno istnienie sporu granicznego, jak i zasadność prowadzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia, powołując się na to, że w sprawie doszło już do rozgraniczenia nieruchomości w postępowaniu działowym, gdzie żadna ze stron, w tym T. T. nie kwestionowała ustaleń i sposobu podziału, w tym wytyczenia granic pomiędzy nieruchomościami, to należy wskazać, że istotne znaczenie ma fakt, że zasadność prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego nie była kwestionowana w jego toku. Jednocześnie, w takiej sytuacji nie jest a limie wykluczone ponowne prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego w przyszłości. Należy zwrócić uwagę, na stanowisko Sądu Najwyższego przedstawione w postanowieniu z dnia 14 marca 2002r. IV CKN 809/00, w którym Sąd Najwyższy wskazał, że ustalenie stanu prawnego granicy nieruchomości i jej utrwalenie w terenie nie eliminuje na przyszłość sporów między właścicielami sąsiednich gruntów co do przebiegu granicy. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu swojego orzeczenia zajął stanowisko, że wcześniej wydane postanowienie o rozgraniczeniu, ze swego charakteru będące postanowieniem ustalającym, przesądza tylko o stanie prawnym granicy dzielącej sąsiednie nieruchomości w dacie wydania go. W kolejnym postępowaniu o rozgraniczenie przedmiotem rozgraniczenia nie jest więc stan rzeczy leżący u podstaw tego postanowienia, ale stan istniejący w dacie kolejnego orzekania o przebiegu granicy. Z tym poglądem Sądu Najwyższego co do zasady należy się zgodzić. Równocześnie, należy podkreślić i zwrócić uwagę, że możliwość prowadzenia ponownego postępowania rozgraniczeniowego może mieć miejsce wówczas gdy po zakończonym postępowaniu rozgraniczeniowym, czyli po ustaleniu stanu prawnego granicy i jej utrwaleniu w terenie nastąpiły nowe zdarzenia o charakterze faktycznym, które mogą sprawiać, że stan władania gruntami różni się od tytułu prawnego do tego władania. Orzeczenie o kosztach postępowania następuje zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego. Postanowienie dotyczące kosztów postępowania powinno zatem uwzględniać rozstrzygnięcie organu co do meritum sprawy. W rezultacie, wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania, organ musi zawsze brać pod uwagę, czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich czy wszystkie, a w tym ostatnim przypadku - w jakim stosunku (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. I OSK 2688/18). W tym kontekście należało wziąć pod uwagę, że na rozprawie przed Sądem Wojewódzkim T. T. podniosła, że kiedy jej sąsiad - G. P. zaczął sprzedawać działki okazało się, że granica przebiega w innym miejscu niż w 2008 r. Jak jednocześnie wynika z akt administracyjnych małżonkowie [...] (dz. nr [...]) nabyli działkę na mocy umowy notarialnej zawartej dnia [...] października 2016 r. Z kolei małżonkowie [...] działkę nr [...] nabyli dnia [...] lipca 2015 r. Faktem jest też, że w niniejszej sprawie wszczęto, przeprowadzono i zakończono postępowanie administracyjne decyzją o rozgraniczeniu, a skarżący kasacyjnie nie kwestionował w toku tego postępowania zasadności jego prowadzenia i brał w nim czynny udział. Z kolei w skardze kasacyjnej G. P. powołuje się na ustalenia z 2008 r., które były znane organowi. Z tych też przyczyn bezpodstawnie zasadności złożonej skargi kasacyjnej G. P. upatruje w zarzucie naruszenia art. 262 § 2 k.p.a. w związku z art. 152 k.c. Bezzasadnie też skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. "poprzez błędne ustalenie, że pomiędzy uczestnikami postępowania istnieje spór co do granicy pomiędzy działkami należącymi do nich". Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.). W sprawie zebrano wyczerpujący materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a Sąd Wojewódzki dokonał zgodnej z prawem jego oceny. Należy zaakcentować, że skarżący kasacyjnie nie wskazywał dowodów, które podważałyby wiarygodność przyjętych przez Sąd I instancji ustaleń. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia kwestionowanych przez skarżącego kasacyjnie przepisów postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną