VI SA/Wa 1075/19

WyrokWSA w Warszawie2019-09-30

Skład orzekający: Danuta Szydłowska, Aneta Lemiesz, Grzegorz Nowecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwrot kosztów leczenia zagranicznego, złożony przed wejściem w życie ustawy implementującej dyrektywę transgraniczną, powinien być rozpatrzony na podstawie przepisów tej dyrektywy, nawet jeśli krajowy ustawodawca wprowadził warunek złożenia wniosku w określonym terminie po wejściu w życie ustawy nowelizującej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy błędnie zastosowały przepisy prawa materialnego, odmawiając rozpatrzenia wniosku o zwrot kosztów leczenia zagranicznego. W sytuacji, gdy państwo członkowskie nie implementuje dyrektywy w terminie, obywatel może powoływać się bezpośrednio na jej przepisy. Organ powinien uznać wniosek złożony przed wejściem w życie ustawy nowelizującej za złożony w terminie, zgodnie z duchem i celem dyrektywy, aby nie szkodzić stronie, której przyznano uprawnienia.
Stan faktyczny
Małoletni W. Z. wystąpił o zwrot kosztów leczenia poniesionych w Niemczech w listopadzie 2013 r. Organ I instancji (MOW NFZ) poinformował o braku możliwości refundacji, wskazując na brak wniosku o zgodę na planowane leczenie. Po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, organ wydał decyzję odmawiającą zwrotu. Prezes NFZ utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie prawa krajowego i unijnego, w tym Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię przepisów i niezastosowanie dyrektywy transgranicznej.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Narodowego Funduszu Zdrowia. Zasądzono od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz małoletniego W. Z. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant ref. staż. Patrycja Młynarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2019 r. sprawy ze skargi małoletniego W. Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia poza granicami kraju 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2018 r., 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz małoletniego W. Z. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ("Prezes NFZ", "organ II instancji") decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1938, ze zm., dalej "ustawą o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "k.p.a"), w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "MOW" lub "organ I instancji") z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w sprawie odmowy zwrotu kosztów świadczeń udzielonych w dniach od 6 do 17 listopada 2013 r., na terytorium Republiki Federalnej Niemiec małoletniemu W. Z. (dalej "skarżący" lub "małoletni") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 27 czerwca 2014 r., do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, wpłynęło wezwanie skarżącego do zwrotu kwoty 6 624,00 Euro tytułem kosztów leczenia małoletniego W. Z. w Katolickim Szpitalu Dziecięcym, Klinika Akademicka Uniwersytetu w L., Wilhelmstift. 731040 Hamburg. Do pisma dołączono m.in. - skierowanie do szpitala z dnia 4 listopada 2013 r., wystawione dla małoletniego W. Z. przez lek. M. C. na oddział ortopedyczny, rozpoznanie polisyndaktylia obu stóp: - druk ZUS ZCNA, Zgłoszenie danych o członkach rodziny dla celów ubezpieczenia zdrowotnego, wskazujący, iż małoletni W. Z. z dniem 22 czerwca 2012 r. uzyskał uprawnienia do ubezpieczenia zdrowotnego; - pisma Katolickiego Szpitala Dziecięcego w języku niemieckim, wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski: pismo z dnia 6 grudnia 2012 r. dotyczące konsultacji w dniu 22 listopada 2012 r., kosztorys z dnia 11 grudnia 2012 r., rachunki z dnia 15 listopada 2013 r. na kwotę 275,00 Euro za zakwaterowanie w apartamencie gościnnym od 6 do 17 listopada 2013 r. wraz z informacją o otrzymaniu podanej wyżej kwoty oraz na kwotę 6 624,00 Euro za leczenie w placówce medycznej małoletniego W. Z. od 6 do 16 listopada 2013 r., karta wypisowa z dnia 17 listopada 2013 r., dotyczącą pobytu w placówce medycznej małoletniego W. Z. od 6 do 14 listopada 2013 r., na leczeniu szpitalnym oraz do 17 listopada 2013 r. na leczeniu poszpitalnym, rachunek z dnia 19 grudnia 2013 r. na kwotę 40,00 Euro; - potwierdzenie zapłaty kwoty 6 624.00 Euro, w języku niemieckim. Pismem z dnia 1 lipca 2014 r., MOW poinformował skarżącego o braku możliwości zrefundowania kosztów leczenia małoletniego W. Z. w Republice Federalnej Niemiec, ponieważ z przedstawionej dokumentacji wynika, że świadczenia miały charakter leczenia planowanego, a jednocześnie rodzice małoletniego W. Z. nie wystąpili do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie zgody na planowane leczenie na podstawie art. 25 i 26 ustawy o świadczeniach. W dniu 19 grudnia 2016 r., do MOW wpłynęło wezwanie skarżącego do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nierozpatrzeniu wniosku o zwrot kosztów leczenia zagranicznego małoletniego poprzez rozpatrzenie tego wniosku i wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 109 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 lit. c ustawy o świadczeniach. W wezwaniu podniesiono, że zamiast decyzji organ I instancji wystosował jedynie "pismo informacyjne" ze wskazaniem przepisów prawa regulujących zasady korzystania z refundacji leczenia zagranicznego z zupełnym pominięciem przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE z dnia 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej (Dz. Urz. UE L 88 z 4.04,2011 r., str. 45), zwanej dalej "dyrektywą transgraniczną", która na dzień złożenia wniosku, pomimo upływu terminu, nie została implementowana do polskiego systemu prawnego. Tymczasem w postanowieniu z dnia 28 maja 2015 r. III CZP 26/15 Sąd Najwyższy wskazał, że w przypadku wniosków złożonych po upływie terminu do wdrożenia dyrektywy transgranicznej, gdy jeszcze brak było przepisów ustawowych, które wprost ustanawiałyby zasady jej stosowania, nowsze orzecznictwo akceptuje drogę postępowania administracyjnego i wskazuje jako podstawę prawną między innymi art. 109 ust.1 i art. 22 ust.1 lit. c ustawy o świadczeniach. Pismem z dnia 18 stycznia 2017 r., MOW, poinformował skarżącego o uznaniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia 19 grudnia 2016 r. za bezzasadne. Wskazał, że zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym na dzień złożenia wezwania o zwrot kosztów leczenia zagranicznego małoletniego tj. na dzień 27 czerwca 2014 r., organ I instancji nie wydawał w tego typu sprawach decyzji administracyjnych, ponieważ nie było do tego wyraźnej podstawy prawnej. Wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących zwrotu kosztów leczenia za granicą wprowadziła dopiero nowelizacja ustawy o świadczeniach obowiązująca od dnia 15 listopada 2014 r. (ustawa z dnia 10 października 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. poz. 1491). Przepisy ww. ustawy znajdowały zastosowanie także do świadczeń opieki zdrowotnej, których udzielanie na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej rozpoczęło się po dniu 24 października 2013 r., a więc także do sprawy zwrotu kosztów leczenia małoletniego, pod warunkiem złożenia w tej sprawie stosownego wniosku w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy implementującej. Dopiero złożony w tym terminie wniosek wszcząłby postępowanie zakończone wydaniem decyzji administracyjnej. Wnioskodawca nie skorzystał z tej możliwości. W wyniku wszczętego postępowania sądowoadministarcyjnego organ został zobowiązany do wydania decyzji. W dniu [...] października 2018 r. Dyrektor MOW wydał decyzję nr [...] o odmowie zwrotu kosztów udzielonych w dniach od 6 do 17 listopada 2013 r. na terytorium Republiki Federalnej Niemiec małoletniemu W. Z.. Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie do Prezesa NFZ, który zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję MOW. Organy obydwu instancji przyjęły stanowisko, że wniosek skarżącego nie podlega i nie podlegał w dacie jego złożenia, rozpatrzeniu w oparciu o przepisy art. 42b i następne Ustawy, gdyż nie został złożony w trybie i terminie zakreślonym tymi przepisami. W związku z powyższym skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając: 1. naruszenie art 91 ust. 3 Konstytucji RP poprzez uznanie pierwszeństwa prawa krajowego - przepisu art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 10 października 2014r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw, pomimo kolizji tego przepisu z art. 1 ust. 2 w zw. z art. 5a i 7 ust. 1 i 4 oraz pkt (37) preambuły dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/24/UE z dnia 9 marca 2011 w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej. 2. błędną wykładnię przepisu 10 ust. 4 ustawy z dnia 10 października 2014r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw w zw. z przepisami art. 42b i nast. Ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, poprzez przyjęcie, że przepis ten nie może stanowić podstawy prawnej rozpoznania wniosku skarżącego o zwrot kosztów leczenia odbytego za granicą, pomimo tego, że wniosek skarżącego złożony został przed upływem ustawowego terminu ( przed 15 maja 2015 ) i został rozpoznany przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją administracyjną dopiero w dniu [...] października 2018r. 3. niezastosowanie przepisu art. 1 ust. 2 w zw. z art. 5a i art. 7 ust. 1 i 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/24/UE z dnia 9 marca 2011 w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, pomimo, że przepisy te do czasu ich implementacji w systemie prawnym RP, stanowiły bezpośrednią podstawę prawną roszczenia skarżącego o zwrot kosztów leczenia zagranicznego. 4. naruszenie przepisu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez naruszenie zasady praworządności, wskutek odmowy zastosowania w sprawie przepisów prawa obowiązujących w dniu złożenia wniosku o zwrot kosztów leczenia oraz tych obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej przez organ I instancji - Dyrektora [...] Oddziału NFZ, co doprowadziło do "stworzenia" przez organy luki prawnej, skutkującej naruszeniem słusznego interesu skarżącego. W uzasadnieniu, skarżący argumentował, iż wniosek o zwrot kosztów leczenia powinien zostać rozpatrzony w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji administracyjnej przez Dyrektora [...] Oddziału NFZ. Przy takim założeniu, w sprawie należało zastosować przepisy art. 42b i nast. Ustawy w zw. z art. 10 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 10 października 2014r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw ( Ustawa implementująca ). Skarżący wskazał, że w myśl przepisu art. 10 ust.1 ustawy implementującej, przepisy art. 42b i nast. Ustawy stosuje się także do świadczeń opieki zdrowotnej, których udzielanie na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej rozpoczęło się po dniu 24 października 2013 r. W ocenie skarżącego rozpoczęcie udzielania świadczeń opieki zdrowotnej małoletniemu rozpoczęto się po tej dacie. Spełniony także został warunek wskazany w ust. 4 art. 10 ustawy nowelizującej, który stanowi, że takim przypadku wniosek o zwrot kosztów składa się w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Tymczasem wniosek skarżącego został złożony przed upływem tego terminu. Po wejściu w życie ustawy nowelizującej, wniosek skarżącego znajdował się już w posiadaniu organu, który bezpodstawnie odmówił jego rozpatrzenia, przez co wniosek pozostawał nierozpoznany aż do dnia 08.10.2018 r. Zdaniem skarżącego, jeżeli wniosek skarżącego polegał rozpoznaniu w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dniu jego złożenia, to podstawą prawną rozstrzygnięcia powinna być dyrektywa transgraniczna, która stanowiła bezpośrednie źródło praw pacjentów i przyznawała im prawo do uzyskania zwrotu kosztów leczenia poniesionych za granicą. Jeżeli zatem wniosek skarżącego podlegał rozpoznaniu na podstawie przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji przez Dyrektora [...] Oddziału NFZ, to należało stosować art. 42b Ustawy w zw. z art. 10 ust. 1 i 4 ustawy implementującej, ponieważ wniosek o zwrot kosztów leczenia został złożony przed dniem 15 maja 2015r. Ponadto skarżący wskazał, iż organy obydwu instancji naruszyły przepis art. 7 KPA, który nakazuje im w toku postępowania administracyjnego, stać na straży praworządności oraz, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie skarżącego, nierozpoznanie przez organ wniosku o zwrot kosztów leczenia przez blisko 5 lat a następnie wskazywanie w uzasadnieniu decyzji odmownej, że wniosek ten nie podlegał rozpoznaniu ani w oparciu o przepisy dyrektywy transgranicznej ani w oparciu o przepisy krajowe, implementowane ze znacznym opóźnieniem, należ traktować jako naruszenie słusznego interesu skarżącego, stanowiące przejaw biurokracji, sprzecznej z zasadą praworządności. Organy obydwu instancji nie wskazują przy tym, jakie przepisy należy zastosować przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego, co wydaje się być sprzeczne z zasadą praworządności. Sprzeczność z tą zasadą polega także na tym, że w wyniku interpretacji przepisów dokonanej przez organy, dochodzi do powstania luki prawnej. Tymczasem celem wykładni prawa jest likwidowanie istniejących luk prawnych w celu uzyskania spójności systemu prawnego. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1467 z późn. zm.) oraz art. 3 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Mając powyższe unormowania na uwadze, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ nieprawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Ustalony stan faktyczny ocenił bowiem bez uwzględnienia przepisów ustawy o świadczeniach w brzmieniu nadanym na mocy ustawy z dnia 10 października 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw ("ustawa nowelizująca"), która weszła w życie w dniu 15 listopada 2014 r., i która implementowała do polskiego porządku prawnego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/EU z dnia 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej ("dyrektywa transgraniczna"). Z powodu ww. błędu organ uznał, że brak jest podstaw prawnych do załatwienia w tym trybie wniosku skarżącego z dnia 27 czerwca 2014 r., a zatem złożonego jeszcze przed wejściem przepisów ww. ustawy nowelizującej. W dacie złożenia wniosku obowiązywała już bowiem dyrektywa transgraniczna, której przepisy przyznają pacjentowi podlegającemu systemowi ubezpieczenia zdrowotnego w państwie członkowskim Unii Europejskiej, możliwość korzystania ze świadczeń zdrowotnych w innym państwie członkowskim oraz możliwość zwrotu poniesionych kosztów tych świadczeń. W pkt 8 jej Preambuły wskazano, że celem dyrektywy jest zapewnienie powszechniejszego, a także skutecznego stosowania zasad określonych przez Trybunał Sprawiedliwości w poszczególnych sprawach. Sąd orzekający wskazuje w tym zakresie np. wyroki wydane w dniu 28 kwietnia 1998 r., tj. (sprawa C-120/95): N. D. przeciwko Kasie Chorych Pracowników Prywatnych na temat interpretacji artykułów 30 i 36 Traktatu Europejskiego - swobodny przepływ towarów oraz (sprawa C-158/96): R. K. przeciwko Zjednoczeniu Kas Chorych na temat interpretacji artykułów 59 i 60 Traktatu Europejskiego - swobodny przepływ usług. W ww. sprawach orzeczenia Trybunału przyznały obu obywatelom Luksemburga prawo do zwrotu kosztów świadczeń medycznych (sprawa D. - zakup okularów, sprawa K. - leczenie ortodontyczne) poniesionych na terytorium innego państwa członkowskiego Unii (odpowiednio Belgii i RFN), pomimo że żaden z nich nie uzyskał wcześniejszej zgody kasy chorych, w których byli ubezpieczeni, na zakup świadczeń za granicą (sprawa D. - nie wystąpiono o zgodę, sprawa K. - odmówiono zgody motywując, że leczenie ortodontyczne nie należy do przypadków nagłych oraz, że mogło być wykonane w Luksemburgu). Zwrot kosztów odbył się na podstawie taryf państwa, w którym byli ubezpieczeni (Luksemburga). Dyrektywa transgraniczna weszła w życie z dniem 24 kwietnia 2011 r. Na podstawie jej art. 21 ust. 1 ("Transpozycja") Państwa członkowskie miały wprowadzić w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania ww. dyrektywy najpóźniej do dnia 25 października 2013 r. Wskazać należy, że skarżącemu udzielono świadczeń w dniach od 6 do 16 listopada 2013 r., czyli po upływie terminu, w którym Rzeczpospolita Polska zobowiązana była do wdrożenia dyrektywy transgranicznej. Wprowadzając później (tj. na podstawie ustawy nowelizującej) przepisy w tym zakresie Rzeczpospolita Polska uwzględniła swoje zobowiązania w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 1 ustawy nowelizującej przepisy art. 42b ust. 1-8, art. 42c i art. 42d ust. 1-3, ust. 4 pkt 1-7, 9-13, ust. 5-11 i ust. 13-25 ustawy, o której mowa w art. 1 (tj. ustawy o świadczeniach), w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, stosuje się także do świadczeń opieki zdrowotnej, których udzielanie na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej rozpoczęło się po dniu 24 października 2013 r. Niemniej krajowy ustawodawca wprowadził jako warunek zastosowania ww. przepisów złożenie w tym zakresie wniosku. O takim obowiązku stanowi ust. 4 art. 10 ww. ustawy, zgodnie z którym w przypadkach, o których mowa w ust. 1-3, wniosek o zwrot kosztów składa się w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wniosek skarżącego nie został złożony w ww. terminie (tylko wcześniej). Dla organu okoliczność ta była wystarczającym powodem do odmowy załatwienia sprawy, z czym nie można się zgodzić. Zdaniem Sądu, data złożenia wniosku w trybie przepisów krajowych nie może być w stanie faktycznym sprawy okolicznością dyskwalifikującą możliwość realizacji przez skarżącego uprawnień przyznanych w dyrektywie. Jak już wcześniej wskazano, w dacie złożenia wniosku przez skarżącego obowiązywały przepisy dyrektywy transgranicznej. Strona mogła zatem powoływać się bezpośrednio na te przepisy. Tymczasem niewykonanie obowiązków w zakresie implementacji przepisów unijnych przez państwo członkowskie nigdy nie może szkodzić stronie, której przyznano w dyrektywie określone uprawnienia. W takiej sytuacji - uwzględniając obowiązek Państwa wdrażającego normy do krajowego porządku prawnego kierowania się celami i duchem dyrektywy oraz podejmowania działań, które są konieczne i proporcjonalne do celu, jaki ma zostać osiągnięty - organ powinien uznać, że wniosek złożony przez skarżącego w dniu 27 czerwca 2014 r. to wniosek złożony w terminie, o którym mowa w art. 10 ust. 4 ustawy nowelizującej. Ograniczenie się przez organ przy stosowaniu prawa do wykładni językowej ww. przepisu nie pozwala zrealizować celu regulacji prawnej w konkretnej sprawie skarżącego, który wcześniej podjął działania mające na celu uzyskania zwrotu poniesionych kosztów zabiegów medycznych. Wskazać w tym miejscu należy na przepisy Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz.Urz. WE L nr 236, poz. 17), w myśl których Polska przyjęła na siebie obowiązek respektowania prawa wspólnotowego. Dyrektywy wiążą każde państwo członkowskie w zakresie celu, jaki ma być osiągnięty poprzez stanowienie prawa krajowego zgodnego z założeniami dyrektyw. Jeśli jednak państwo członkowskie nie implementuje dyrektywy do prawa krajowego, obywatel państwa członkowskiego ma prawo przez organem czy sądem powoływać się na niezgodność prawa krajowego z dyrektywą, która winna tę dyrektywę w prawidłowy sposób implementować. Bezpośrednie stosowanie dyrektywy przez organy administracji (i sądy) jest konieczne, gdy służy eliminacji stanu sprzecznego z dyrektywą. Wskazać należy, że powyższy pogląd prawny został podzielony w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 18.10.2018 r. o sygn. akt: VI SA/Wa 511/18. Rozpoznając sprawę skarżącego organ powinien uwzględnić przepisy wprowadzone ustawą nowelizującą i na nich oprzeć swoje rozstrzygnięcie. Z uwagi na to, że spór pomiędzy stronami trwa już wiele lat organ powinien potraktować tę sprawę priorytetowo i w najszybszym możliwie terminie wydać decyzję rozstrzygającą o żądaniach skarżącego. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Z 2018 r., poz. 1302), Sąd orzekł, jak w wyroku eliminując z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję. Zdaniem Sądu stwierdzone naruszenie prawa polegające na niezastosowaniu właściwych przepisów materialnoprawnych nie miało charakteru rażącego. Wynikało bowiem z błędów wykładni. Taka zaś wada działania organu nie ma charakteru kwalifikowanego. Sąd nie znalazł także podstaw do zastosowania w sprawie art. 145a § 1 ww. ustawy, zgodnie z którym jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. W rozpoznanej sprawie rozstrzygnięcie uzależnione będzie od ustaleń i ocen poczynionych przez organ w ponownie prowadzonym postępowaniu. Sąd zaś przedstawił ocenę prawną dotyczącą zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło