II SA/Gl 1037/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-09-30
Skład orzekający: Grzegorz Dobrowolski, Tomasz Dziuk, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Sejmiku Województwa Śląskiego w przedmiocie wyznaczenia aglomeracji została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności poprzez nieuwzględnienie wieloletnich planów rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego w przedmiocie wyznaczenia Aglomeracji Rybnik, ponieważ została ona podjęta z naruszeniem § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. Wbrew przepisom, przy wyznaczaniu obszaru i granic aglomeracji nie uwzględniono obowiązujących wieloletnich planów rozwoju i modernizacji urządzeń kanalizacyjnych na terenie gmin objętych uchwałą. Naruszenie to uznano za istotne, skutkujące sprzecznością uchwały z prawem.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. zaskarżyła uchwałę Sejmiku Województwa Śląskiego wyznaczającą Aglomerację Rybnik, zarzucając naruszenie przepisów Prawa wodnego i rozporządzenia w zakresie wyznaczania obszaru aglomeracji, w tym przedstawienie nierzetelnych danych i wyłączenie części dzielnicy Rój z aglomeracji Rybnik. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach początkowo oddalił skargę, uznając interes prawny spółki, lecz nie dopatrzył się naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, wskazując na potrzebę merytorycznej oceny uchwały pod kątem uwzględnienia wieloletnich planów rozwoju urządzeń kanalizacyjnych.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2019 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w Z. na uchwałę Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 27 czerwca 2016 r. nr V/25/28/2016 w przedmiocie wyznaczenia aglomeracji stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały
Uchwałą z dnia 27 czerwca 2016 r., nr V/25/28/2016, Sejmik Województwa Śląskiego, na podstawie art. 18 pkt i pkt 20 oraz art. 89 ust. i ust. 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 486) w związku z art. 43 ust. 1 i ust. 2a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.) - dalej: "ustawa Prawo wodne" i art. 22 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 32, poz. 159), wyznaczył Aglomerację Rybnik.
"A" z siedzibą Ż. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższą uchwałę, domagając się stwierdzenia jej nieważności w całości. Zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego tj.: art. 43 ust. 2 pkt 1, art. 43 ust. 2b i ust. 2c ustawy Prawo wodne oraz § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 lipca 2014 r. w sprawie sposobu wyznaczania obszaru i granic aglomeracji (Dz. U. z 2014, poz. 995) - dalej: "rozporządzenie", poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały bez uwzględnienia tego, aby w granicach aglomeracji, w jak w największym stopniu cały produkowany przez aglomerację ładunek ścieków był zbierany siecią kanalizacyjną i odprowadzany na oczyszczalnię ścieków, przy zastosowaniu grawitacyjnego systemu odbioru ścieków, jako technicznie i ekonomicznie najbardziej uzasadnionego, a przez to naruszenie definicji aglomeracji określonej w dyrektywie 91/271/EWG. Ponadto zarzuciła przedstawienie nieprawdziwych i nierzetelnych danych w procedurze wyznaczania granic i obszaru aglomeracji. W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że przedmiotową uchwałą wyznaczono Aglomerację Rybnik o równoważnej liczbie mieszkańców 154.268 RLM z dwiema oczyszczalniami ścieków komunalnych tj. oczyszczalnią: "Rybnik-Orzepowice" oraz "Boguszowice". W uchwale wskazano gminy zlokalizowane w Aglomeracji, stwierdzając jednocześnie, że przedmiotowa uchwała zlikwidowała Aglomerację wyznaczoną rozporządzeniem nr 45/08 Wojewody Śląskiego z dnia 16 lipca 2008 r. Zaskarżona uchwała poprzedzona została uchwałą Rady Miasta Żory Nr 253/XX/16 z dnia 23 czerwca 2016 r. w sprawie propozycji planu Aglomeracji Żory, gdzie Rada Miasta Żory pozytywnie zaopiniowała włączenie do aglomeracji Żory części dzielnicy Rój wyłączonej z aglomeracji Rybnik oraz wcześniejszą uchwałą Rada Miasta Żory nr 227/XVIII/16 z dnia 28 kwietnia 2016 r. pozytywnie opiniującą propozycję planu Aglomeracji Rybnik, z której wyłączono część dzielnicy Rój.
Skarżąca spółka podniosła, że Prezydent miasta Żory skierował pismo do Prezydenta Miasta Rybnika, w którym wskazano, że na obszarze osiedla Gwarków położonego, w dzielnicy Rój, kanalizacja sanitarna jest własnością gminy Żory, dlatego obszar ten powinien znajdować się w aglomeracji Żory. Uzgodniono, że nastąpi zmiana granic aglomeracji w części dotyczącej dzielnicy Rój. Jednak w ocenie skarżącej, podana informacja jest nieprawdziwa, gdyż gmina nie jest na tym obszarze właścicielem kanalizacji, a wyłącznym właścicielem kanalizacji sanitarnej na tym terenie jest skarżąca spółka. Stąd też, w ocenie skarżącej, nastąpiło uzgodnienie obszaru i granic aglomeracji Żory i Rybnika w oparciu o nieprawdziwe dane. Spółka zarzuciła, że informacje, jakie podała Gmina Żory w ramach prowadzonej procedury, są nierzetelne i nieprawdziwe, dają tylko pozorną zgodność z ustawą Prawo wodne oraz rozporządzeniem. Rzetelnie przedstawione dane (w kontekście § 3 ust. 5 pkt 1 oraz ust. 6 rozporządzenia) wskazywałyby na niezasadność wyłączenia części dzielnicy Rój z aglomeracji Rybnik. Eksploatacja sieci kanalizacji sanitarnej w dzielnicy Rój przez dwóch operatorów nigdy nie prowadziła do żadnych nieprozumień, a podział sieci zawsze był jasny. Nie budzi też zastrzeżeń stan kanalizacji sanitarnej. Spółka podniosła, że wskazane do przyłączenia do aglomeracji Żory tereny są od dawna skanalizowane i od momentu budowy przyłączone są do oczyszczalni ścieków "Boguszowice" należącej do skarżącej spółki. Stan ten zmieni się skutek przyłączenia dzielnicy Rój do aglomeracji Żory. Przyłączenie osiedla Gwarków do aglomeracji Żory spowoduje, że i tak kilka budynków prywatnych pozostanie w aglomeracji Rybnik, czyli będą obsługiwane przez skarżącą. Nadto podstawowym argumentem za utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy jest fakt, że ścieki całości zlewni z oczyszczalni ścieków "Boguszowice" są dostarczane w sposób grawitacyjny. Zmiana granic aglomeracji będzie wiązała się z tłoczeniem wielostopniowym pompowym do oczyszczalni w mieście Żory, co spowoduje zwiększenie kosztów i obniżenie jakości ścieków zrzucanych do środowiska.
W odpowiedzi na skargę Sejmik Województwa Śląskiego wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu organ podniósł, że skarga nie spełnia wymogów wskazanych w art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa. W ocenie organu skarżąca nie wykazała interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały, wskazując co najwyżej na istnienie interesu faktycznego. Wnosząc o oddalenie skargi organ podkreślił, że w ramach ogłoszonych konsultacji, nie wpłynęły żadne uwagi i wnioski. Spełnione zostały wszystkie przesłanki do wyznaczenia tej aglomeracji przez Sejmik Województwa Śląskiego kwestionowaną uchwałą.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga została wniesiona przez spółkę, która wykazała, na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa istnienie interesu prawnego w zaskarżeniu wymienionej uchwały. W ramach merytorycznej oceny złożonej skargi tutejszy Sąd uznał brak dostatecznych podstaw do przyjęcia, iż zaskarżona uchwała Sejmiku Województwa Śląskiego jest sprzeczna z prawem w rozumieniu art. 82 ustawy o samorządzie województwa i narusza interes prawny skarżącej spółki. W ocenie Sądu meriti przy podejmowaniu uchwały wyznaczającej Aglomerację Rybnik, Sejmik Województwa Śląskiego spełnił wszystkie przesłanki jej podjęcia, a mianowicie zmiany zostały zaproponowane przez samorządy gminne wymienionych miast Rybnika i Żor, ich propozycje zostały pozytywnie zweryfikowane przez Marszałka Województwa, a także uzyskały niezbędne uzgodnienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach oraz Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, a także współtworzących gmin w przyjętych uchwałach. Zachowany został więc w całości przewidziany w takiej sytuacji tryb postępowania, a wymagane dokumenty poddane zostały szczegółowej weryfikacji w sposób przewidziany w przepisach. Nadto tutejszy Sąd podkreślił, że przepisy nie uzależniają wyznaczenia granic aglomeracji od kwestii dotyczących własności sieci kanalizacyjnej wchodzącej w skład systemu kanalizacji zbiorczej w aglomeracji. Stąd zarzuty strony skarżącej, dotyczące braku własnej sieci kanalizacyjnej na obszarze dzielnicy Rój przez gminę Żory, nie mają wpływu na zmianę stanowiska w tym zakresie. Jak zaznaczył tutejszy Sąd jakość ścieków oczyszczonych i odprowadzanych z każdej oczyszczalni winna spełniać określone przepisami wymagania. W niniejszym przypadku wymagania te zostały spełnione zgodnie z przepisami Prawa wodnego i rozporządzenia Ministra Środowiska wydanego na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Parametry jakościowe ścieków wprowadzanych do środowiska z poszczególnych oczyszczalni obsługujących aglomerację spełniają wymagania określone obowiązującymi przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Powyższe dowodzi zdaniem Sądu, że Aglomeracja Rybnik spełnia dyrektywy Rady 91/271/EWG w sprawie oczyszczania ścieków komunalnych.
Skarżąca spółka wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zaskarżając orzeczenie Sądu pierwszej instancji w całości spółka zarzuciła: naruszenie przepisów postępowania, a to art. 134 § 1 p.p.s.a. i 141 § 4 p.p.s.a., mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, a polegające na skoncentrowaniu się wyłącznie na zachowaniu wymaganego trybu do podjęcia uchwały wyznaczającej aglomerację bez zbadania w oparciu o akta postępowania dostarczone przez organ przesłanek wpływających na określenie pojęcia aglomeracji oraz obszaru i granic aglomeracji wynikających z treści art. 43 ust 2 pkt 1 ustawy Prawo wodne oraz § 3 ust. 1-6 rozporządzenia, a w konsekwencji sporządzenie uzasadnienia wyroku niezawierającego odniesienia się do całego materiału dowodowego i oceny prawnej zaskarżonej uchwały w pełnym zakresie w granicach sprawy. Skarżąca zarzuciła również naruszenie prawa materialnego, a to art 43 ust 2 pkt 1 ustawy Prawo wodne, przez jego błędną wykładnię i niezastosowanie § 3 ust. 1-6 rozporządzenia, polegające na przyjęciu, ze materialnoprawna podstawa do podjęcia zaskarżonej uchwały została spełniona, w sytuacji w której wyłączenie z Aglomeracji Rybnik cześć dzielnicy Rój znajdującej się w mieście Żory po to, aby włączyć ją do Aglomeracji Żory, zaś pozostała część dzielnicy Rój znajdującej się w mieście Żory pozostała w Aglomeracji Rybnik, doprowadziło do sytuacji, w której pozostały w Aglomeracji Rybnik teren dzielnicy Rój nie spełnia pojęcia terenu, na którym zaludnienie lub działalność gospodarcza są wystarczająco skoncentrowane, aby ścieki komunalne były zbierane i przekazywane do oczyszczalni ścieków albo do końcowego punktu zrzutu tych ścieków.
W oparciu o powyższe zarzuty, na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 p.p.s.a., skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie w całości sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie spółka zwróciła przede wszystkim uwagę, ze w pozostałej w Aglomeracji Rybik części dzielnicy Rój jest tylko 2,6 km sieci kanalizacji grawitacyjnej, przy czym liczba osób korzystających z istniejącej kanalizacji wynosi zero. Nie planuje się rozbudowy sieci kanalizacyjnej na tym obszarze w celu dostosowania aglomeracji do warunków określonych w Dyrektywie Rady z dnia 21 maja 1991 r dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (91/271/EWG), a liczba osób, które zostaną podłączone do planowanej do wykonania kanalizacji nadal wynosi zero. Tym samym wskaźnik koncentracji mieszkańców na 1 km zarówno istniejącej jak i nowobudowanej sieci kanalizacyjnej na terenie dzielnicy Rój pozostałej w Aglomeracji Rybnik wynosi zero. Dokument "Propozycja planu aglomeracji - Aglomeracja Rybnik" ma przy tym istotne znaczenie, gdyż nie tylko jest elementem procedury uchwalania aglomeracji, stanowi załącznik do uchwał Rady Miasta Żory i Rybnika opiniujących propozycję planu aglomeracji, ale przede wszystkim pomaga odczytać treść samej kwestionowanej uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 27 czerwca 2016 r. w przedmiocie wyznaczenia Aglomeracji Rybnik i pozwala na pozyskanie wiedzy na temat wyłączenia części dzielnicy Rój z dotychczasowej Aglomeracji Rybnik. Zaskarżona uchwała wskazując bowiem lokalizację Aglomeracji Rybnik, wskazuje, że aglomeracja zlokalizowana jest w województwie śląskim, w gminach: Rybnik, Gaszowice, Jejkowice, Żory, sugerując wręcz, że obejmuje ona obszar całej gminy Żory, zaś mapa w skali 1:25 000 nie daje żadnej możliwości określenia granic aglomeracji. Zdaniem autora skargi kasacyjnej podejmując zaskarżoną uchwałę, doprowadzono do sytuacji, że teren części dzielnicy Rój pozostały w Aglomeracji Rybnik jako niespełniający wymaganego wskaźnika koncentracji mieszkańców na 1 km nowobudowanej sieci kanalizacyjnej, powinien zostać wyłączony w ogóle z aglomeracji, podobnie jak to miało miejsce z częścią miejscowości: Rybnik, Jejkowice i Gaszowice, o czym można dowiedzieć się z uzasadnienia projektu zaskarżonej uchwały. W takiej sytuacji procedura wyznaczenia aglomeracji winna zostać powtórzona, z podjęciem przez Sejmik Województwa Śląskiego uchwały o utworzeniu aglomeracji włącznie.
W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd pierwszej instancji nie zwrócił również uwagi na to, że zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia podstawę wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji stanowią m.in. wieloletnie plany rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Dla skarżącej spółki Rada Miasta Żory uchwałą z dnia 2 czerwca 2016 r. nr 242/XIX/16 w sprawie zatwierdzenia "Wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń kanalizacyjnych będących w posiadaniu "A" w latach 2016-2020" uchwaliła przyjęcie przedłożonego przez spółkę wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń kanalizacyjnych na lata 2016-2020. Tym samym, wobec braku przeanalizowania przez Sąd pierwszej instancji wszystkich podniesionych wyżej aspektów sprawy, które zostałyby należycie uzasadnione zgodnie z normą art. 141 § 4 p.p.s.a., zaskarżone rozstrzygnięcie narusza zarzucane na wstępie przepisy prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Po rozpoznaniu powyższej skargi Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 maja 2019 r. sygn. akt. II OSK 1755/17 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
W motywach uzasadnienia NSA wskazał, że skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.
NSA zgodził się z zarzutem skargi kasacyjnej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w ramach oceny legalność zaskarżonej uchwały wyznaczającej aglomerację skoncentrował się wyłącznie na kwestiach zachowania odpowiedniego trybu do podjęcia uchwały, natomiast nie dokonał prawidłowej merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały. Nie zbadał bowiem normatywnych przesłanek wpływających na wyznaczenie obszaru i granic aglomeracji wynikających z treści § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt. 4 tego rozporządzenia podstawę wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji stanowią m.in. wieloletnie plany rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) - dalej: "ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę". Tymczasem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tutejszy Sąd w ogóle nie zbadał, czy regionalny prawodawca, podejmując uchwałę, wziął pod uwagę, jako podstawę wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji, wieloletnie plany rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych przez co naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.
Uchylając wyrok tutejszego Sądu z dnia 27 lutego 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność dokonania w ramach ponownego rozpoznania sprawy oceny, czy uchwalając uchwałę z dnia 27 czerwca 2016 r, nr V/25/28/2016 w przedmiocie wyznaczenia aglomeracji, Sejmik Województwa Śląskiego, jako podstawę wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji, wziął pod uwagę wieloletnie plany rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Jednocześnie, w świetle art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. sądy administracyjne właściwe są do kontroli zgodności z prawem aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów innych niż określone w pkt 5, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Przedmiotem ponownej kontroli w rozpoznawanej sprawie jest uchwała Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 27 czerwca 2016 r., nr V/25/28/2016 o wyznaczeniu Aglomeracji Rybnik.
Mając na względzie wiążące stanowisko i wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócić najpierw należy uwagę na to, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę (obecnie: t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1437) przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne opracowuje wieloletni plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych będących w jego posiadaniu. Elementy planu określa art. 21 ust. 2 ustawy. Są to w szczególności: planowany zakres usług wodociągowo-kanalizacyjnych; przedsięwzięcia rozwojowo-modernizacyjne w poszczególnych latach; przedsięwzięcia racjonalizujące zużycie wody oraz wprowadzanie ścieków; nakłady inwestycyjne w poszczególnych latach; sposoby finansowania planowanych inwestycji. Ponadto stosownie do art. 21 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę plan powinien być zgodny z kierunkami rozwoju gminy określonymi w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, z ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz ustaleniami zezwolenia wydanego temu przedsiębiorstwu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne przedkłada plan wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta), który sprawdza, czy spełnia on warunki określone w ust. 3 (art. 21 ust. 4 ustawy). Natomiast - zgodnie z art. 21 ust. 5 ustawy - plan spełniający warunki określone w ust. 3 rada gminy uchwala w terminie 3 miesięcy od dnia przedłożenia planu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). W przypadku niepodjęcia uchwały w terminie, o którym mowa w ust. 5, plan stanowi podstawę do określenia i jednorazowego zatwierdzenia taryf (art. 21 ust. 6 ustawy).
Wieloletnie plany plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych odgrywają istotne znaczenie z punktu widzenia normatywnych przesłanek wpływających na wyznaczenie obszaru i granic aglomeracji. W rozpoznawanej sprawie źródłem tych przesłanek jest m.in. § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Rozporządzenie to obowiązywało w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały o utworzeniu aglomeracji. Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt. 4 tego rozporządzenia podstawę wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji stanowią m.in. wieloletnie plany rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, o których mowa w przytoczonym powyżej przepisie art. 21 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Mając na względzie treść § 3 ust. 1 pkt. 4 wskazanego powyżej rozporządzenia, a także stanowisko i wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego w ramach ponownej oceny legalności kwestionowanej przez skarżącą spółkę uchwały koniecznym było zbadanie, czy regionalny prawodawca, podejmując tę uchwałę wziął pod uwagę, jako podstawę wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji wieloletnie plany rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, obowiązujące na terenie gminy, których obszarów dotyczy zaskarżona uchwała.
Jak stanowi § 4 ust. 1 cytowanego powyżej rozporządzenia wyznaczenie przez sejmik województwa obszaru i granic aglomeracji poprzedza się skierowaniem przez marszałka województwa wniosku do zainteresowanych gmin o przedstawienie w wyznaczonym terminie propozycji planu aglomeracji, przygotowanej z wykorzystaniem dokumentów, o których mowa w § 3 ust. 1. Natomiast zgodnie z ust.4 (§ 1) ww. rozporządzenia zweryfikowana przez marszałka województwa propozycja planu aglomeracji podlega uzgodnieniu i zaopiniowaniu, zgodnie z art. 43 ust. 2b ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne. Badając zatem, czy kwestionowana uchwała została podjęta przy uwzględnieniu wieloletnich planów rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych uwaga Sądu skoncentrowała się przede wszystkim na znajdujących się w aktach administracyjnych dokumencie pn. "Propozycja planu Aglomeracji Rybnik". Ze względu na przebieg procedury poprzedzającej podjęcie przez regionalnego prawodawcę uchwały o utworzeniu aglomeracji w aktach sprawy znajduje się wiele wersji tego dokumentu, różniących się ze względu na wprowadzane modyfikacje treści tego dokumentu. W związku z tym należy stwierdzić, że we wszystkich kolejnych wersjach tego dokumentu w części opisowej wskazującej dokumenty stanowiące podstawę do wyznaczania aglomeracji (w pkt 6 ppkt c) a w kolejnych wersjach w pkt 4 ppkt 4) znajduje się informacja dotycząca wieloletnich planów rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych stanowiących podstawę do wyznaczenia obszaru aglomeracji. W pierwotnej wersji dokumentu pn. "Propozycja planu Aglomeracji Rybnik" wskazano w tym zakresie na Plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych na lata 2013-2015 "B" Sp. z o.o. w Rybniku przyjęty Uchwałą Rady Miasta Rybnika nr 401/XXVIII/2012 z dnia 28 listopada 2012 r. oraz na Uchwałę Rady Miasta Rybnika nr 580/XXXIX/2013 z dnia 23 października 2013 r. w sprawie zmian ww. planu odnośnie roku 2014-2015. (karta 5 akt administracyjnych). Przywołany w tym miejscu Plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych na lata 2013-2015 "B" Sp. z o.o. w Rybniku wraz z uchwałą zmieniającą ten plan jest następnie wskazywany w kolejnych wersjach "Propozycji planu Aglomeracji Rybnik", z tym, że jest on wskazywany w innej jednostce redakcyjnej tego dokumentu tj. pkt 4 ppkt 4 (karty: 44, 62, 83, 102, 124, 149, 169, 193, 238, 264 i 303 akt administracyjnych). Ogółem w aktach administracyjnych znajduje się dwanaście dokumentów pn. "Propozycja planu Aglomeracji Rybnik". Niektóre z nich stanowią kolejne wersje tego dokumentu podlegające weryfikacji w ramach procedury zmierzającej do podjęcia uchwały w sprawie wyznaczenia Aglomeracji Rybnik. Dokument ten stanowił przedmiot opiniowania kolejno przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach, Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach oraz przez organu uchwałodawcze poszczególnych, zainteresowanych gmin, w tym w szczególności przez Radę Miasta Rybnik i Radę Miasta Żory. Uwzględniając daty poszczególnych opinii stwierdzić należy, że znaczna ich część miała miejsce już po upływie okresu obowiązywania wskazanego powyżej Planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych na lata 2013-2015 "B" Sp. z o.o. w Rybniku. Począwszy od 1 stycznia 2016 r. dokument pn. "Propozycja planu Aglomeracji Rybnik" stanowiący przedmiot weryfikacji i opiniowania w okresie bezpośrednio poprzedzającym przyjęcie uchwały o wyznaczeniu aglomeracji wśród podstaw wyznaczenia jej obszaru nie wskazywał już zatem żadnego obowiązującego w tym czasie planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych.
Należy jednocześnie wskazać, że w dniu 19 listopada 2015 r. Rada Miasta Rybnika podjęła uchwałę nr 250/XV/2015 w sprawie zatwierdzenia wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych będących w posiadaniu "B" Sp. z o.o. w Rybniku na lata 2016-2018. Natomiast w dniu 19 maja 2016 r. przez Radę Miasta Rybnika podjęta została uchwała nr 346/XXI/2016 w sprawie zatwierdzenia wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń kanalizacyjnych będących w posiadaniu "A" z o.o. w latach 2016-2020. Przede wszystkim jednak za Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazać na to, że Rada Miasta Żory, uchwałą z dnia 2 czerwca 2016 r. nr 242/XIX/16 w sprawie zatwierdzenia "Wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń kanalizacyjnych będących w posiadaniu "A" z o.o. w latach 2016-2020, uchwaliła przyjęcie przedłożonego przez "A" z o.o. wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń kanalizacyjnych na lata 2016-2020. Wcześniej wieloletni plan rozwoju i modernizacji urządzeń kanalizacyjnych na lata 2011-2015 r. został uwalony uchwałą Rady Miasta Żory z dnia 31 marca 2011 r. nr 56/VI/11. Po przeprowadzeniu wnikliwej analizy akt administracyjnych należy stwierdzić, że żaden z wymiennych powyżej wieloletnich planów rozwoju i modernizacji urządzeń kanalizacyjnych nie został wskazany w którejkolwiek, znajdującej się w tych aktach, wersji dokumentu pn. "Propozycja planu Aglomeracji Rybnik". O żadnym z tym planów brak jest również jakiejkolwiek wzmianki w pozostałej dokumentacji dotyczącej czynności podejmowanych w ramach procedury poprzedzającej przyjęcie przez regionalnego prawodawcę kwestionowanej uchwały w sprawie utworzenia aglomeracji.
Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że kontrolowana ponownie uchwała w sprawie utworzenia aglomeracji Rybnik została podjęta z naruszeniem § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Wbrew bowiem jednoznacznemu w swej treści nakazowi wynikającemu z normy prawnej zawartej we wskazanym powyżej przepisie obowiązujące w dacie podjęcia tej uchwały na terenie gminy Rybnik i terenie gminy Żory wieloletnie rozwoju i modernizacji urządzeń kanalizacyjnych nie zostały uwzględnione jako podstawa do wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji. W konsekwencji w ocenie Sądu zaskarżona uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności ze wskazanym powyżej przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Stwierdzone naruszenie prawa ma w ocenie Sądu charakter istotny, a zaskarżona uchwała jest sprzeczna z prawem w rozumieniu art. 82 ustawy o samorządzie województwa. Mając zatem na względzie taki charakter naruszenia, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 190 p.p.s.a., należało stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło