IV SA/Wa 57/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec (spr.) Sędziowie: WSA Aneta Dąbrowska WSA Anna Falkiewicz – Kluj po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zarządu [...] z [...] stycznia 2011 r. nr [...]. U Z A S D N I E N I E Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] lutego 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało decyzję kasacyjną, a mianowicie uchyliło decyzję Zarządu Dzielnicy [...] z [...] stycznia 2011 r., ustalającą warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku wielorodzinnego z garażem podziemnym, handlem i usługami w parterze oraz zjazdem z ul. [...] na działce ew. nr [...],[...] i części działki ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w Dzielnicy [...] w [...], i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I. instancji. Skargę na tę decyzję wniósł M. K., który zarzucił jej: - naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 6, 7, 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071) poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności zapoznaniem się z całością zebranego w toku postępowania materiału oraz wadliwe interpretacje przepisów prawa, tj. legalności, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli; - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez błędną interpretację jakoby szerokość elewacji Organ powinien badać precyzyjnie, uniemożliwiając tym jakiekolwiek zmiany na plus lub minus oraz § 5 ww. rozporządzenia poprzez błędną interpretację jakoby z tego przepisu wynika, że wskaźnik powierzchni biologicznie czynnej wyznacza się w trakcie analizy, o której mowa w ww. rozporządzeniu, i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i o utrzymanie w mocy decyzji Organu I. instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie przedmiotowej skargi, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie poczynionych rozważań należy wskazać, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 – zwanej dalej P.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 K.p.a. lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Przedmiot niniejszej sprawy mieścił się w dyspozycji tego przepisu, z tego względu na podstawie art. 120 P.p.s.a. sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie 3 sędziów. Ponadto sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych kryteriów, skargę M. K. należało uznać za zasadną, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Sąd rozpatrujący tę sprawę uznał za konieczne stwierdzenie nieważności zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Zarządu Dzielnicy [...] z [...] stycznia 2011 r. Obie te decyzje obarczone zostały bowiem wadą, którą – na mocy art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a – sąd administracyjny ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu, ustalając, że zachodzą przesłanki określone w art. 156 K.p.a., dające podstawę do stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia. Wskazać należy bowiem, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, mający zdolność do prowadzenia postępowania, oraz strona, o której prawach i obowiązkach organ administracyjny rozstrzyga w danym postępowaniu. Nadmienić należy, że osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 K.p.a.). Zgodnie z art. 8 K.c. zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z tego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie posiada zdolności prawnej, a tym samym nie może być podmiotem praw i obowiązków z zakresu administracji publicznej. Innymi słowy, w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być derogowane z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych. Okoliczność śmierci strony, nawet jeśli nie jest znana organowi administracji publicznej w dniu wydania decyzji administracyjnej, nie zmienia faktu, że takie rozstrzygnięcie w sprawie skierowane zostało do osoby nieżyjącej, która w chwili jego wydania nie posiadała już przymiotu strony. Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest bowiem prowadzenie go wobec osób żyjących, a w konsekwencji kierowanie rozstrzygnięć wyłącznie do takich osób. Dlatego też organy administracji publicznej zobowiązane są na każdym etapie postępowania do posiadania aktualnej wiedzy na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w danym postępowaniu (art. 61 § 4 w zw. z art. 10 § 1 K.p.a.). Z analizy akt niniejszej sprawy wynika, że stroną toczącego się w obu instancjach postępowania był m.in. A. K. Znajdujący się w aktach sprawy odpis skrócony aktu zgonu nr [...] wskazuje na to, że osoba ta zmarła w dniu [...] października 2007 r. Sąd w trakcie czynionych ustaleń i prowadzonej w sprawie korespondencji w związku z zawieszeniami przedmiotowego postępowania, mającymi na celu ustalanie aktualnych Stron tego postępowania, dopiero w listopadzie 2017 r. powziął informację o tym, ze A. K. nie żyje i to już od 2007 r. Jak z tego wynika, w niniejszej sprawie Organy obu instancji prowadziły zatem postępowanie dotyczące ustalenia warunków zabudowy, czyniąc jego stroną osobę nieżyjącą już w dacie wydania poprzedzającej zaskarżone rozstrzygnięcie – decyzji Zarządu Dzielnicy [...] z [...] stycznia 2011 r. Z tego bezsprzecznie wynika, że w toku tego postępowania administracyjnego Organy obu instancji przyznały przymiot strony postępowania – poprzez doręczenie decyzji Organu I. instancji oraz umieszczenie w rozdzielniku decyzji Organu II. instancji – osobie nieżyjącej w dacie wydania przez nie decyzji tak z [...] stycznia 2011 r., jak i [...] lutego 2011 r. Zaistniałe rażące naruszenie prawa nie pozostawia Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie innej możliwości i obliguje do uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy też nie wpływ na wynik sprawy (por. m.in. wyrok NSA z 15 września 2017 r., sygn. akt I OSK 268/16). Wadliwość rozstrzygnięcia w takich okolicznościach stanowi bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności (por. wyrok NSA z 15 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3470/15). Zauważyć należy, że jakkolwiek Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy, która by wprost regulowała kwestię skutków prawnych wydania rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej, to jednak tak w orzecznictwie jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że jest to rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest bowiem pogląd, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej, która w chwili wydania decyzji nie miała już przedmiotu strony, stanowi wadliwość decyzji, która nie podlega konwalidacji, a więc jest okolicznością obligującą do stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (por. wyrok NSA z 15 września 2017 r., sygn. akt I OSK 268/16; z 9 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2322/15). Podkreślenia w tym kontekście wymaga, że przepisy normujące postępowanie nadzorcze nie przewidują konstrukcji prawnej, zgodnie z którą możliwe byłoby stwierdzenie nieważności decyzji w części dotyczącej skierowania zaskarżonego rozstrzygnięcia do osoby, której status strony w postępowaniu administracyjnym nie przysługuje i przysługiwać nie może – gdyż jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, jako osoba zmarła, nie posiada już zdolności prawnej. Mając na względzie, że rozstrzygnięcia z [...] stycznia 2011 r. oraz [...] lutego 2011 r. zostają derogowane z obrotu prawnego, jako podjęte z rażącym naruszeniem prawa, Sąd orzekający w niniejszej sprawie odstąpił od dokonania merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 P.p.s.a., orzekł jak sentencji. Na podstawie art. 206 P.p.s.a. Sąd odstąpił od orzekania o kosztach postępowania. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, ponownie rozpoznając sprawę, Organy administracji publicznej prawidłowo ustalą aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić w nim udział i do których winno być kierowane podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.