III SA/Łd 694/19

Dnia 2 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2019 roku sprawy ze skargi P.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za zgłoszenie przez przewoźnika danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu przewozu towarów 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz P. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. III SA/Łd 694/19 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] r , nr [...] wydanym na podstawie art. 163 § 2 w zw. z art. 162 § 1, §2 , § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 900)- dalej: o.p.; art. 26 ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz.U. z 20187 r. poz. 2332) – dalej: ustawa o SENT Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmówił P.P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. z dnia [...] r., nr [...] orzekającej o wymierzeniu kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł za zgłoszenie przez przewoźnika danych niezgodnych ze stanem faktycznym w uzupełnionym zgłoszeniu przewozu towarów – [...]. Uzasadniając organ wskazał, iż powyżej wskazana decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. z dnia [...] r. została doręczona skarżącemu w dniu 10 kwietnia 2018 r. , w trybie zastępczym, określonym w art. 150 o.p. W dniu 22 maja 2019 (data nadania pisma w UP P.) P. P. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A w U., wniósł odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z., w którym zawarł jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazując, iż z uwagi na rozwiązanie umów o pracę przez zatrudnionych przez skarżącego kierowców, wystąpiła konieczność aby skarżący samodzielnie wykonywał przewozy zlecone jego firmie. Z powyższych przyczyn był nieobecny w kraju praktycznie przez marzec i kwiecień 2019 r., co potwierdzają załączone do odwołania dokumenty przewozowe, a o wydaniu decyzji z dnia [...] r. dowiedział się dopiero w dniu 17 maja 2019 r. Powyższe w ocenie skarżącego wskazuje na brak winy w uchybieniu terminu i uzasadnia wniesione żądanie. Odwołanie skarżącego wraz z zawartym w nim wnioskiem o przywrócenie terminu zostało przekazane Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Ł., który postanowieniem z dnia [...] r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Następnie kolejnym postanowieniem z dnia [...] r., objętym niniejszą skargą Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmówił P.P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał na ustalony stan faktyczny sprawy oraz na treść art. 162 § 1 – 4 o.p. regulujący instytucję przywrócenia terminu oraz art. 163 § 2 o.p. wskazujący na organ właściwy do rozpoznania wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. W ocenie organu odwoławczego przedstawione we wniosku argumenty skarżącego, co do przyczyn uchybienia terminu do wniesienia odwołania, wynikające z konieczności osobistego wykonywania przewozów zleconych jego firmie, nie stanowią okoliczności wskazującej na brak winy skarżącego, lecz stanowią przejaw nienależytej dbałości o swoje sprawy w ramach prowadzonej działalności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P.P. zarzucając naruszenie art. 120, art. 121, art. 122, art. 160 i art. 180 o.p., wnosił o uchylenie postanowienia z dnia 26 czerwca 2019 r. i o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona wskazując na zasadność złożonego w dniu 22 maja 2019 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, argumentowała jak dotychczas. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wnosił o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części , jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. W niniejszej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej P.P. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A w U. poddał postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. z dnia [...] r., nr [...] orzekającej o wymierzeniu kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł za zgłoszenie przez przewoźnika danych niezgodnych ze stanem faktycznym w uzupełnionym zgłoszeniu przewozu towarów – [...]. Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 900)- dalej: o.p. Zgodnie z treścią art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 o.p.). Natomiast w myśl art. 163 § 2 o.p. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Wskazać należy, iż na gruncie niniejszego stanu faktycznego organem I instancji, który nałożył na skarżącego w drodze decyzji karę pieniężną był Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G., właściwy dla miejsca dokonanej kontroli przewozu towarów, stosownie do art. 26 ust. 2 ustawy o SENT. Zgodnie z tym przepisem karę pieniężną nakłada naczelnik urzędu celno-skarbowego, właściwy dla miejsca kontroli przewozu towarów, z wyjątkiem art. 30. Wskazany wyjątek dotyczy sytuacji, gdy naruszenie podlegające karze pieniężnej, nie zostało stwierdzone w trakcie kontroli SENT, lecz w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej. W takiej sytuacji właściwym do wydania decyzji jest naczelnik urzędu celno-skarbowego, właściwy ze względu na siedzibę organu, który ujawnił naruszenia. Pozostałe przepisy zamieszczone w art. 30 ust. 2-6 ustawy o SENT przewidują inne zasady właściwości miejscowej organu I instancji, w określonych sytuacjach. Przepis art. 26 ust. 2 ustawy SENT zastrzega zatem właściwość miejscową według siedziby organu właściwego dla miejsca kontroli przewozu towarów, ustala zatem właściwość miejscową organu I instancji według kryterium terytorialnego wyznaczonego nie siedzibą podmiotu, lecz miejscem kontroli przewozu towarów. Łączy zatem właściwość organu z kontrolowaną czynnością, a nie z kontrolowanym podmiotem. Natomiast ustęp 5 artykułu 26 ustawy SENT stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201 i 648). W art. 17 § 1 o.p. określono właściwość miejscową organów podatkowych stanowiąc, że jeżeli ustawy podatkowe nie stanowią inaczej, właściwość miejscową organów podatkowych ustala się według miejsca zamieszkania albo adresu siedziby podatnika, płatnika, inkasenta lub podmiotu wymienionego w art. 133 § 2. Istotnym w sprawie jest, że przepis art. 26 ust. 2 ustawy SENT zastrzegając właściwość miejscową według siedziby organu właściwego dla miejsca kontroli przewozu towarów, czyli odmienną od zasady ogólnej wynikającej z art. 17 § 1 o.p. Przepis art. 26 ust. 2 ustawy SENT stanowi zatem lex specialis względem tego unormowania. Zgodnie z art. 221a § 2 o.p. w przypadku wydania w pierwszej instancji przez naczelnika urzędu celno-skarbowego decyzji innej niż decyzja, o której mowa w § 1, odwołanie od tej decyzji służy do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego dla kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego. Zaznaczyć trzeba, że postępowanie w zakresie wymierzenia kary administracyjnej na podstawie przepisów ustawy SENT nie jest postępowaniem podatkowym, lecz postępowaniem administracyjnym, do którego jedynie odpowiednio stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, a nie wprost. Sformułowanie "stosuje się odpowiednio" oznacza, że część przepisów stosowanych będzie wprost, część trzeba będzie stosować z uwzględnieniem specyfiki tego postępowania, a więc z odpowiednimi modyfikacjami, a stosowanie niektórych przepisów zostanie całkowicie wyłączone. Skoro art. 26 ust. 2 ustawy SENT wyklucza stosowanie art. 17 § 1 o.p. w postępowaniu przed naczelnikiem urzędu celno-skarbowego w sprawach o wymierzenie kary pieniężnej, to użytego w art. 221a § 2 o.p. zwrotu "właściwego dla kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego" nie można odnosić do zasady wynikającej z art. 17 § 1 o.p. Poza tym art. 221a § 2 o.p. nawiązuje do właściwości obowiązującej w dniu zakończenia postępowania podatkowego. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że dniem zakończenia postępowania podatkowego jest dzień wydania decyzji podatkowej. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymierzającej karę pieniężną (administracyjną), a nie z decyzji podatkowej wydanej w wyniku zakończenia postępowania podatkowego. W dacie jej wydania obowiązywała zasada z art. 26 ust. 2 ustawy SENT, ustalająca właściwość miejscową według miejsca kontroli przewozu towarów, kontrolowanej czynności. W związku z tym, skoro właściwy miejscowo dla kontrolowanego podmiotu na dzień zakończenia postępowania (wydania decyzji w I instancji) był Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. podległy instancyjnie właściwemu Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Z. i pozostający w jego zasięgu terytorialnym, to ten dyrektor był właściwy do rozpatrzenia odwołania. Tenże organ - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Z., stosownie do powołanego wyżej art. 163 §2 o.p. był zatem właściwy do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 22 maja 2019 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, do którego zresztą, jak wynika z załączonych do skargi akt administracyjnych, wniosek był kierowany. Działanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. było zatem dotknięte wadą nieważności określoną w art. 247 § 1 pkt 1 o.p. Zasadność powyższego stanowiska potwierdza dokonana przez ustawodawcę nowelizacja ustawy SENT, przeprowadzona ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1556), którą do art. 26 Ustawy o SENT dodano ust. 4a, zgodnie z którym organem odwoławczym od decyzji naczelnika urzędu celno-skarbowego nakładającej karę pieniężną jest dyrektor izby administracji skarbowej właściwy ze względu na siedzibę naczelnika urzędu celno-skarbowego, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Powyższa zmiana została prowadzona z mocą obowiązującą od dnia 4 września 2019 r. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. dc