II SA/Po 334/19
WyrokWSA w Poznaniu2019-10-02
Skład orzekający: Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz, Izabela Paluszyńska, Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku stałego z powodu uniemożliwienia przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego przez wnioskodawcę jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Odmowa przyznania zasiłku stałego z powodu braku współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym, polegającego na wielokrotnym uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jest zgodna z prawem. Ustawa o pomocy społecznej przewiduje takie konsekwencje za brak współpracy, a sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi w ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, ponieważ pracownicy socjalni wielokrotnie nie zastali wnioskodawcy w miejscu zamieszkania, mimo prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a wnioskodawca wielokrotnie zmieniał terminy wywiadu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając postawę wnioskodawcy za bierną i roszczeniową. Wnioskodawca zaskarżył decyzję SKO do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o pomocy społecznej, w tym błędne ustalenie, że utrudniał przeprowadzenie wywiadu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant: st. sekr. sąd. Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 października 2019 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 1, 17 pkt 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 17 ust. 1, 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania W. G. (dalej jako strona lub skarżący) od decyzji Burmistrza J. z [...] października 2018 r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłku stałego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 31 sierpnia 2018 r. W. G. złożył wniosek (opatrzony numerem [...]) o przyznanie świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego.
W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, Burmistrz J. (działający z jego upoważnienia Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J.) działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 4, art. 6 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 37 ust, 1 pkt 1. art. 102 ust. 1 art. 106 ust, 1 i 4, art. 107 ust. 1, 4, 4a i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2018: poz. 1508 ze zm. dalej u.p.s. ) oraz § 1 pkt 1 lit a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz. U. 2018 r., poz. 1358 ) oraz § 2 ust. 1, 3, 4 i 5 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego ( tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1788 ) oraz upoważnienia Burmistrza J. Nr [...] z dnia 1 sierpnia 2016 r. dla Kierownika Działu Pomocy Społecznej Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy, odmówił przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego z powodu uniemożliwienia pracownikom socjalnym przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Na podstawie zebranych materiałów oraz będących już w posiadaniu dokumentów stwierdzono co następuje (pisownia zachowana- uw. Sądu):
1. Powiatowy Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności w J. z dnia 09.08.2017 r. Nr [...] zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności okresowo do 31.08.2019 r.
2. dochód skarżącego ( zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. mówiącym, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w N. Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób), wynosi ogółem w miesiącu lipcu 2018 r.: nie ustalono,
3. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł.
4. skarżący nie pobiera żadnych świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]. (informacja z dnia 10.09.2018 r. Sygn. sprawy: [...]),
5. skarżący nie figuruje w kartotece emerytalno-rentowej oraz nie pobiera żadnego świadczenia z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zgodnie z pismem KRUS Placówka Terenowa w [...]. z dnia 11.09.2018 r. Nr [...],
6. skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego w M., przy ul. [...]/6 oraz nie wnosi żadnych opłat związanych z mieszkaniem - pismo Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko - Własnościowej w J. z dnia 29.08.2018 r. Nr L.dz. [...],
7. z informacji uzyskanych z Ministerstwa Cyfryzacji w sprawie udostępnienia danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów wynika, że jest właścicielem 18 pojazdów - pismo nr [...] z dnia 10.08.2018 r.
8. nie ustalono sytuacji materialno-bytowej ze względu na brak możliwości przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Organ wskazał, że w dniach 04.09.2018 r.; 07.09.2018 r., 10.09.2018 r.; 11.09.2018 r. pracownicy socjalni tut. Ośrodka Pomocy Społecznej udali się w środowisko celem przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego, lecz go nie zastali.
W związku z powyższym wysłano do skarżącego wezwanie Nr [...] z dnia 11.09.2018 r. o umożliwienie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania w dniu 25.09.2018 r. o godz. 9.30. ( wezwanie skarżący odebrał w dniu 17.09.2018 r.)
W dniu odebrania wezwania MGOPS zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w J. o przydzielenie asysty policji pracownikom socjalnym w dniu 25.09.2018 r. o godz. 9.30.
Dnia 25.09.2018 r, pracownicy socjalni w asyście policji udali się w środowisko celem przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lecz nie zastali skarżącego. Ustalono, że w tym czasie skarżący składał pismo w Biurze Obsługi Klienta , MGOPS w J. o zmianę terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na dzień 28.09.2018 r. o godz. 8.00 z powodu rehabilitacji.
W dniu 28.09.2018 r. skarżący złożył kolejne pismo o zmianę terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na dzień 05.10.2018 r. o godz. 8.00 z przyczyn zdrowotnych.
Dnia 01.10.2018 r. pracownicy socjalni podjęli kolejną próbę przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lecz nie zastali skarżącego w miejscu zamieszkania.
W dniu 02.10.2018 r. MGOPS po raz drugi zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w J. o przydzielenie asysty policji pracownikom socjalnym w dniu 05.10.2018 r. o godz. 8.15.
Dnia 04.10.2018 r. skarżący złożył kolejne pismo o zmianę terminu z dnia 05.10.2018 r. na dzień 24.10.2018 r. o godz. 8.00 z przyczyn zdrowotnych.
W dniu 05.10.2018 r. pracownicy socjalni w asyście policji udali się w środowisko, ale i wtedy nie zastali strony w miejscu zamieszkania.
Dnia 11.10.2018 r. ponowię pracownicy socjalni udali się w środowisko celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lecz nie zastali skarżącego w miejscu zamieszkania.
Dnia 23.10.2018 r. MGOPS po raz kolejny zwrócił się Komendy Powiatowej Policji w J. o przydzielenie asysty policji pracownikom socjalnym w dniu 24.10.2018 r. o godz. 11.00.
W dniu 24.10.2018 r. pracownicy socjalni w asyście funkcjonariuszy policji udali się w środowisko lecz kolejny raz nie zastali skarżącego w jego domu.
W związku z powyższym organ powziął wątpliwość, czy skarżący mieszka pod wskazanym adresem, albowiem notorycznie zmienia termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jak i celowo utrudnia wykonywanie pracy pracownikom socjalnym.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Ponadto, zgodnie z art. 4 u.p.s. ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.
Organ wskazał, że brak współpracy z pracownikiem socjalnym, mimo wielu prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, uprawnia organ do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
Od decyzji z dnia z dnia [...] października 2018r., znak: [...] W. G. złożył odwołanie w przewidzianym do tego terminie, ponieważ uważa rozstrzygnięcie za krzywdzące.
Opisaną we wstępie decyzją SKO w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W ocenie Kolegium, po analizie materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, organ pierwszej instancji uczynił wszystko co w jego kompetencji, by w pełni ustalić sytuację materialno- bytową W. G., jednakże z uwagi na postawę samego zainteresowanego było to niemożliwe, którą to postawę należy uznać za bierną i wyłącznie roszczeniową. Strona od długiego czasu nie czyni żadnych kroków, by poprawić swoją sytuację materialno-bytową, a instytucję pomocy społecznej traktuje jako stałe i regularne źródło dochodów. Nie współpracuje przy tym z pracownikami socjalnymi, bowiem nie przedstawia (chociażby do wglądu) żądanych dokumentów. SKO podkreśliło, że strona wprowadza organy administracji publicznej w błąd co do swojej sytuacji materialnej m.in. nie ujawniając informacji na temat posiadanych pojazdów, co do których organ uzyskał wiedzę ze Starostwa Powiatowego w J..
W ocenie SKO słusznie organ I instancji, powołując się na art. 11 u.p.s. wskazało, że w sytuacji skarżącego zachodzą przesłanki do odmowy przyznania zasiłku stałego.
W. G. wniósł skargę do WSA w Poznaniu na powyższą decyzję SKO w K. wyraził swoje niezadowolenie i twierdził, że jej uzasadnienie jest fałszywe.
W odpowiedzi SKO w K. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Pełnomocnik z urzędu skarżącego w piśmie procesowym z dnia 27 września 2019 r. podał, że podtrzymuje skargę, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił naruszenie:
1. Art. 7, 77,80 k.p.a oraz art. 106 ust. 4 u.p.s. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego lub w miejscu zamieszkania jego matki, której adres był znany organom, a nadto dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkująca błędnym ustaleniem iż skarżący swoim zachowaniem utrudniał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego;
2. Art. 10 § 1, 73 § 1 i 2 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez organ II instancji naruszenia przez organ I instancji powyższych przepisów przejawiających się w bezzasadnej odmowie sporządzenia skarżącemu kopii akt, co spowodowało uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w sprawie i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
3. Art. 74 § 2 poprzez niedostrzeżenie przez organ II instancji naruszenia przez organ I instancji ww. przepisu polegającego na niedochowaniu formy postanowienia w sytuacji odmówienia przez organ I instancji sporządzenia na wniosek skarżącego fotokopii akt;
4. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji i mający wpływ na jej treść, a polegający na przyjęciu iż skarżący utrudniał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że informował organ o niemożliwości przeprowadzenia wywiadu w danym dniu i proponował jednocześnie inny termin.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego poparł skargę i podtrzymał zarzuty oraz argumentację zawarta w piśmie procesowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
W świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, a jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z przepisem art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2018.1358) kryterium dochodowe wynosi [...] zł.
Stosownie do treści art. 106 ust. 4 u.p.s. wydanie decyzji administracyjnej o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, poprzedzone musi być przeprowadzeniem rodzinnego wywiadu środowiskowego. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie takiego wywiadu lub na jego aktualizację, przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej, w świetle art. 107 ust. 4a u.p.s. stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Ponadto zaznaczyć należy, że pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc, złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej (art. 107 ust. 5 u.p.s,).
Jak wynika z art. 11 ust. 2 u.p.s., brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną – mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Ze względu na to, że ustalenie sytuacji osobistej oraz stanu majątkowego ma zasadnicze znaczenie dla możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej, ustawodawca rygorystycznie podchodzi do kwestii współpracy osoby ubiegającej się o takie świadczenie z organem pomocy społecznej. Uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu, czy to poprzez odmowę jego przeprowadzenia, czy odmowę odpowiedzi na poszczególne pytania pracownika socjalnego, względnie niewywiązywanie się z uzasadnionych żądań złożenia stosownych dokumentów, może zostać uznane za brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym, co z kolei stanowi wyrażoną w art. 11 ust. 2 u.p.s. przesłankę do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Zwrócić bowiem należy uwagę, że tylko należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy może pozwolić organowi na wnikliwą ocenę sytuacji materialnej osoby zwracającej się o świadczenia z pomocy społecznej, a w konsekwencji – pozytywne rozpatrzenie jej wniosku.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 czerwca 2016 r. o sygn. akt I OSK 1055/16 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z który art. 11 ust. 2 u.p.s. dotyczący braku współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Przepisy nie precyzują realizacji obowiązku współpracy, zatem kwestia oceny postawy wnioskodawcy pozostawiona jest w tym zakresie ocenie organów pomocowych. NSA stwierdził, że przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła, w celu "wyjścia" wnioskodawcy z systemu pomocy społecznej i umożliwienia mu samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia.
Organy pomocy społecznej zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania świadczeń. Stąd na organach obu instancji spoczywa obowiązek przeanalizowania, również w tym aspekcie, postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej.
Osoba występująca o świadczenia z pomocy społecznej nie może być bierna w ustaleniu okoliczności, które mogą świadczyć na jej korzyść, chyba, że jakieś szczególne okoliczności ujawniają trudności w jej aktywnym wyjaśnieniu swego stanu majątkowego, bytowego i rodzinnego (np. ciężka choroba, zwłaszcza psychiczna, głęboka niepełnosprawność itp.). Od klienta pomocy społecznej należy więc oczekiwać współpracy z organem pomocy społecznej.
Przenosząc powyższe rozważania na okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że rozpatrując wniosek W. G. z 31 sierpnia 2018 r. organy orzekające należycie rozważyły cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i prawidłowo oceniły, że zaistniały przesłanki do odmowy przyznania pomocy.
Po pierwsze pracownicy MGOPS bezskutecznie, przez okres niemalże dwóch miesięcy 9 razy (!) próbowali przeprowadzić wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącego. Skarżący nie przebywał w miejscu zamieszkania, nie stawiał się na terminy wskazane przez siebie lub odwoływał wizyty. Sądowi wiadomym jest z urzędu, że skarżący od wielu lat korzysta z pomocy społecznej i jest świadom, że w sytuacji ubiegania się o zasiłek stały niezbędnym jest przeprowadzenie (aktualizacja) rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia aktualnej sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy. Tymczasem postawa skarżącego i brak woli współdziałania z pracownikami uniemożliwiła ustalenie niezbędnych danych, które rzutują na rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku stałego. Zgodzić się należało z organem II instancji, iż pracownicy organu pomocowego należycie wypełnili swoje obowiązki. Skarżący mimo powoływania się na zły stan zdrowia i rehabilitację nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego. Przy tym oczekiwać by można, jak wynika z zasad doświadczenia życiowego, iż osoba chora przebywać będzie w miejscu zamieszkania tym bardziej zastanawiające jest aby przy 9 próbach wizyty pracownicy socjalni nie zastali skarżącego ani razu w miejscu zamieszkania. Skarżący w dniu wyznaczonego terminu wywiadu (25.09) nie przebywał w domu a stawił się w biurze podawczym organu, składając pismo o wyznaczenie innego terminu. Ponadto organy posiadają wiedzę na temat majątku skarżącego (mieszkanie, pojazdy, uzyskiwanie dochodu) co do którego skarżący nie udziela wyjaśnień, ukrywając przed organami swoją rzeczywistą sytuację majątkową. Skarżący nie podał organom innego adresu pod którym przebywa. Trudno też oczekiwać od pracowników socjalnych aby poszukiwali skarżącego w sytuacji gdy wskazał on adres, pod którym przebywa i odbiera korespondencję. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że skarżący swoją postawą i zachowaniem utrudniał, a wręcz uniemożliwiał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, doprowadzając tym samym do odmowy przyznania mu wnioskowanego świadczenia.
W świetle powyższego w ocenie Sądu organy trafnie uznały, że ze względu na niewyjaśnioną sytuację majątkową skarżącego (posiadane pojazdy, prawdopodobieństwo zamieszkiwania w różnych miejscach, brak ujawnienia swej sytuacji materialnej, źródeł utrzymania) i uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego mimo wielu prób w okresie 2 miesięcy należało odmówić skarżącemu wnioskowanego zasiłku.
Odnosząc się zaś do pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 27 września 2019 r. należy wskazać, że przedstawione tam argumenty nie zasługiwały na uwzględnienie. Rację miał pełnomocnik twierdząc, że organ miał możliwość sporządzenia kserokopii akt i udostępnienia ich skarżącemu, ale naruszenie art. 73 § 1 k.p.a. pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Jak już wcześniej wskazano, podstawą odmowy udzielenia skarżącemu był brak współdziałania z organem pomocowym i uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zarzuty pełnomocnika podnoszone w ppkt 2 i 3 pisma procesowego były poruszane w sprawie o sygn. II SA/Po 516/19.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło