IV SA/Po 601/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę w całości Postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] Burmistrz Gminy [...] na podstawie m.in. art. 29 i art.30 ust.1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r., poz.2101 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku K. S. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości oznaczonej nr [...], ark. mapy [...] obręb Miasto [...], zapisanej w KW [...], stanowiącej własność K. S. z nieruchomością sąsiednią, oznaczoną geodezyjnie jako działka nr [...] zapisanej w KW nr [...] oraz odmówił wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego w części dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej geodezyjnie numerem [...] z nieruchomością sąsiednią działką nr [...] objętą KW nr [...] oraz nieruchomości oznaczonej geodezyjnie nr [...] z nieruchomością sąsiednią działką nr [...] objętą KW nr [...] W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wszystkie nieruchomości działki nr [...] stanowią własność wnioskodawcy. Rozgraniczenie ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczenie pomiędzy działkami nr [...] a [...] oraz [...] a [...] nie jest możliwe z uwagi na fakt, że w latach poprzednich toczyło się już postępowanie w tej sprawie, a granice między tymi nieruchomościami zostały bezspornie ustalone protokołami granicznymi oraz zatwierdzone prawomocnymi decyzjami. Wójt Gminy [...] decyzją z [...].03.2014 r. nr [...] zatwierdził ustalone protokołem granicznym w dniu [...].10.2013r. granice nieruchomości oznaczonej w ewidencji jako działka [...] graniczącej z działkami nr [...] i [...]. Ponadto decyzją z dnia [...].02.2017 r. nr [...] zatwierdził ustalone protokołem granicznym w dniu [...].10.2016 r. granice nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] z działką [...] i [...]. Z uwagi na wiążące decyzje nie jest możliwe ponowne rozgraniczenie co do wskazanych działek. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł K. S. podnosząc, że istnieje niezgodność stanu prawnego ze stanem faktycznym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy wyjaśniło, że problematykę rozgraniczania nieruchomości regulują przepisy Rozdziału 6 (art. 29 - 39) ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości. Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów (art. 29 ust. 1 p.g.k.). Stosownie do art. 30 ust. 1 i 2 p.g.k., wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Z kolei z brzmienia przepisów art. 30 ust. 3 i 4 p.g.k. wynika obowiązek rozpoczęcia procedury rozgraniczeniowej poprzez wydanie stosownego postanowienia o wszczęciu takiego postępowania. Stosownie natomiast do art. 61 § 1 K.p.a., postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jeśli jednak żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 K.p.a.). Z treści cyt. wyżej art. 61a § 1 K.p.a., wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienia podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcia postępowania, przy czym przyczyny te nie zostały przez ustawodawcę skonkretyzowane. W orzecznictwie wskazuje się, że do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne się już toczy albo w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Z wniosku skarżącego toczyło się już postępowanie o rozgraniczenie jego nieruchomości, położonych w miejscowości [...], które zostało ustalone protokołami granicznymi z [...].10.2013 r. co do działki [...] m.in. z działką [...] oraz z [...].10.2016 r. co do działki [...] m.in. z działką [...]. W konsekwencji tego zostały wydane decyzje z dnia [...].03.2014 r. i [...].02.2017 r. Skarżący nie przedstawił czy wskazana sporność w przebiegu granic między gruntami wynika ze zmian w stanie faktycznym dotyczącym władania nieruchomościami, jak również nie przedstawił odpowiedniej mapy, na której sporność ta byłaby wskazana. Postępowanie rozgraniczeniowe może być prowadzone jedynie w sytuacji wystąpienia nowych zdarzeń o charakterze faktycznym, które mogą sprawiać, że stan władania gruntami różni się od tytułu prawnego do tego władania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wskazał na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. poprzez błędną ich wykładnię i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności niniejszej sprawy. Domagał się uchylenia postanowień organów obu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi rozwinął podniesione zarzuty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2451 – dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Posiadając tak określony zakres swojej kognicji, sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości położonych w miejscowości [...] stanowiące własność skarżącego (działki nr [...] i [...]). Podstawę prawną rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.). Istota sporu, który powstał sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w zaistniałabym stanie prawnym organ administracji może prowadzić ponowne postępowanie rozgraniczeniowe, czy też przepisy art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 i art. 31 ust. 1, art. 33 ust. 1 oraz art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne stoją temu na przeszkodzie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonym postanowieniu uznało brak możliwości ponownego prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Sprawa o rozgraniczenie nieruchomości (tzw. sprawa rozgraniczeniowa) niezależnie od tego czy jest rozstrzygana na drodze administracyjnej, czy też na drodze sądowej w postępowaniu cywilnym ma jednolity przedmiot oraz istotę. Jest to sprawa o wiążące ustalenie przebiegu granic gruntów, które nie zostały ustalone, albo które zostały ustalone, lecz stały się sporne (art. 153 k.c.). W orzecznictwie sądowym oraz w piśmiennictwie przyjmuje się zgodnie, że również granice raz ustalone w ugodzie granicznej, decyzji rozgraniczeniowej lub postanowieniu rozgraniczeniowym sądu powszechnego mogą ponownie stać się sporne, generując nową sprawę rozgraniczeniową (por. np. postanowienie SN z dnia 10 września 1997 r., II CKN 309/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 30; postanowienie SN z dnia 14 marca 2002 r., IV CKN 809/00, Wokanda 2002, nr 10, s. 10, z glosą D. Felcenlobena, ST 2010, nr 3, s. 84). Ustalenie stanu prawnego granicy i jej utrwalenie w terenie nie eliminuje na przyszłość sporów o przebieg granicy, jeżeli decydujący o niej stan władania ulegnie zmianie w stosunku do tytułu prawnego. Z tego względu w takim wypadku może być dopuszczalne ponowne rozgraniczenie, w którym przedmiotem ustaleń jest aktualny stan rzeczy, a nie stan faktyczny będący podstawą orzeczenia o rozgraniczeniu w poprzednim postępowaniu. Wobec powyższego tylko sporność przebiegu granic między gruntami, wynikająca ze zmian w stanie faktycznym dotyczącym władania tymi nieruchomościami jest podstawą do powstania nowej sprawy rozgraniczeniowej oraz wszczęcia postępowania w jej przedmiocie, nawet jeśli granice te zostały ustalone wcześniej prawomocnym postanowieniem sądu lub ostateczną decyzją administracyjną. Jeśli bowiem w stanie faktycznym dotyczącym granic gruntów powstały nowe elementy wskazujące na zaistnienie nowego stanu sporności wynikającego z określonych działań lub zaniechań właściciela (właścicieli) tych gruntów w zakresie władania tymi gruntami, to można zasadnie przyjąć, że pierwotnie rozstrzygnięta sprawa rozgraniczeniowa dotycząca tej samej nieruchomości oraz tych samych właścicieli (lub ich następców prawnych) utraciła swoją tożsamość, a nowy spór stał się podstawą nowej sprawy rozgraniczeniowej. W tym miejscu wskazać należy, że w razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sadowej (art. 31 ust. 4 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne). Zatem możliwość prowadzenia ponownego postępowania rozgraniczeniowego może mieć miejsce wówczas, gdy po zakończonym postępowaniu rozgraniczeniowym, czyli po ustaleniu stanu prawnego granicy i jej utrwaleniu w terenie nastąpiły nowe zdarzenia o charakterze faktycznym, które mogą sprawiać, że stan władania gruntami różni się od tytułu prawnego do tego władania. Jednym słowem ponowne postępowanie rozgraniczeniowe może mieć miejsce tylko wówczas, gdy nowe zdarzenia o charakterze faktycznym dotyczące stanu władania gruntami mają miejsce już po zakończeniu wcześniejszego postępowania rozgraniczeniowego. Natomiast możliwość prowadzenia ponownego postępowania rozgraniczeniowego co do tych samych nieruchomości, nie jest i nie może być traktowana jako środek do kwestionowania prawomocnego postanowienia sądowego o rozgraniczeniu, czy też ugody zawartej przed uprawnionym geodetą. Jednym słowem niedopuszczalna jest taka sytuacja, w której strona nie zgadzając się z rozstrzygnięciem sądowym w sprawie rozgraniczenia oraz z ugodą zawarta przed uprawnionym geodetą, próbuje wzruszyć prawomocne orzeczenie w trybie wszczęcia i ponownego prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. W sprawie bezsporne jest, że decyzją Wójta Gminy [...] z [...].03.2014 r. zatwierdzono granice nieruchomości nr [...] z nieruchomościami nr: [...]. Ponadto decyzją Burmistrza Gminy [...] z [...].02.2017 r. zatwierdzono granice nieruchomości nr [...] z nieruchomościami nr: [...]. Skarżący nie kwestionuje faktu, iż granice tych działek były już przedmiotem rozstrzygnięcia, ale uważa, że granice te wówczas zostały wyznaczone nieprawidłowo. Jednocześnie skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na poparcie takiej tezy. Powyższa okoliczność jednoznacznie wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie skarżący usiłuje doprowadzić do zmiany stanu prawnego wynikającego z prawomocnych decyzji, ale nie dlatego, że po dacie ich wydania pojawiły się nowe zdarzenia o charakterze faktycznym, które powodują, że stan władania gruntami różni się od tytułu prawnego do tego władania, ale dlatego że ich nie akceptuje. W ocenie sądu, rację ma organ, że nie przedłożono żadnych dokumentów, które potwierdzałby zmiany w stanie faktycznym dotyczącym władania wskazanymi nieruchomościami. Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133 § 1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Oznacza to, że Sąd był uprawniony do oceny działań organu w toku postępowania administracyjnego do dnia wniesienia skargi, ale z uwzględnieniem stanu sprawy na dzień orzekania.