II SA/Gl 1049/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 27 ust. 1 i art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego Burmistrz P. odmówił A. Z. (dalej strona lub skarżąca) umorzenia spłaty zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych w kwocie 51 940,48 zł. W uzasadnieniu tej decyzji organ przedstawił ciążące na stronie obciążenia jak również przytoczył treść art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W dalszej części uzasadnienia przybliżono sytuację osobistą i dochodową strony oraz podejmowane przez nią wysiłki w wyjściu z uzależnienia alkoholowego. Podkreślono trudną sytuację dochodową strony i osobistą strony, jednocześnie stwierdzono, że nie posiada ona cech wyjątkowości. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku- Białej wniosła strona, która wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i podkreśliła, że organ pierwszej instancji nie zbadał w sposób dogłębny jej sytuacji osobistej i dochodowej. Podkreśliła, że jest osobą posiadającą znaczny stopień niepełnosprawności i przez ostatnie cztery lata jest abstynentką. W jej ocenie stan zdrowia i ograniczone możliwości zarobkowania uzasadniają pozytywne dla niej rozstrzygnięcie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W motywach uzasadnienia Kolegium przedstawiło wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczyło treść przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które mają zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. W dalszej kolejności organ ten przedstawił ponownie czynności podejmowane przez organ pierwszej instancji w ramach przedmiotowego postępowania. Dostrzeżono uchybienia w zgromadzonym materiale dowodowym i uznano, że niezbędne jest jego uzupełnienie i ponowne przeanalizowanie sytuacji skarżącej i dopiero wówczas winna zostać podjęta finalna decyzja. Decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 27 ust. 1 i art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego Burmistrz P. odmówił A. Z. umorzenia spłaty zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych w kwocie 51 940,48 zł. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przybliżył ciążące na stronie obciążenia jak również przytoczył treść art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i podkreślił uznaniowość podejmowanego rozstrzygnięcia. W dalszej części uzasadnienia przybliżono sytuację osobistą i dochodową strony, w tym dokonano rozliczenia jej przychodów i rozchodów. Zwrócono uwagę na stan zdrowia i legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz wskazano na podejmowane przez nią wysiłki w wyjściu z uzależnienia alkoholowego. Podkreślono trudną sytuację dochodową strony i osobistą strony, jednocześnie stwierdzono, że nie posiada ona cech wyjątkowości, jak również brak jest wydarzeń mających znamiona nadzwyczajności. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej wniosła strona, która wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i podkreśliła, że organ pierwszej instancji nie zbadał w sposób dogłębny jej sytuacji osobistej i dochodowej. Ponownie podkreśliła, że organ pierwszej instancji odniósł się do jej sytuacji w sposób ogólnikowy, nadto wskazała, że jest osobą posiadającą znaczny stopień niepełnosprawności i przez ostatnie cztery lata jest abstynentką. W jej ocenie stan zdrowia i ograniczone możliwości zarobkowania uzasadniają pozytywne dla niej rozstrzygnięcie. W końcowej części uzasadnienia zauważyła, że w jej przypadku należy postępować nie w sposób urzędniczy tylko dostrzec specyfikę jej sytuacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach uzasadnienia Kolegium przedstawiło wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczyło treść przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które mają zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. W dalszej kolejności organ ten przedstawił sytuację faktyczną strony. W swoich rozważaniach organ odwoławczy odniósł się do regulacji prawnych, a w szczególności do postanowień art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i przewidzianej w nim uznaniowości podejmowanego rozstrzygnięcia. Podzielając stanowisko organu pierwszej instancji organ odwoławczy zwrócił uwagę na młody wiek strony i na występującą potencjalną możliwość zwrotu ciążących na niej zobowiązań, a umorzenie przedmiotowych należności uznał za niezasadne. Na tę okoliczność odwołano się do orzecznictwa sądów administracyjnych. W końcowej części uzasadnienia wskazano stronie na inne możliwości rozwiązania jej trudnej sytuacji. Z decyzją tą nie zgodziła się skarżąca, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W motywach skargi skarżąca ponownie przedstawiła swoją trudną sytuację materialną i osobistą i na potwierdzenie stawianych tez przedstawiła rozliczenie dochodów i wydatków. W sposób rozbudowy przedstawiła swoją sytuację zdrowotną i opisała ułomności, z którymi musi się borykać. Przedstawiła swoją walkę z uzależnieniem alkoholowym i liczne próby odwykowe, które pozwoliły jej na przezwyciężenie tego nałogu. Wskazała na chęć odzyskania córki, jednakże jak zaznaczyła musi dysponować środkami, przy wykorzystaniu, których będzie mogła zapewnić jej utrzymanie. Obecnie oczekuje od państwa wsparcia w zakresie uregulowania jej zobowiązań wynikających z należności alimentacyjnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) wykazała bowiem, że rozstrzygnięcie stanowiące jej przedmiot odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2325) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli tutejszego Sądu jest decyzja organów administracji publicznej, mocą której odmówiły one umorzenia ciążącej na skarżącej należności z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym zaliczek alimentacyjnych. Przedmiotowe decyzje wydane zostały na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z tym przepisem organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W przypadku przywołanego przepisu organ administracji publicznej wydaje decyzję w warunkach uznania administracyjnego. Dodatkowo przyjdzie dostrzec, że w przepisie tym ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi dla opisania przesłanek podjęcia tego rozstrzygnięcia, ponieważ wskazał, że decyzja ta podejmowana będzie uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że sytuacja ta musi być trudna, a przede wszystkim osoba taka nie może być w stanie zwrócić ciążącej na niej należności. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że sytuacja skarżącej jest trudna i ciąży na niej obowiązek zwrotu wysokiej kwoty, ponieważ przekraczającej 50 000 zł. Równocześnie z akt tych wynika, że obecna sytuacja zdrowotna skarżącej jest trudna i cierpi ona na liczne schorzenia, w następstwie których zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności. Dodatkowo skarżąca podejmuje skuteczną walkę ze swoimi słabościami, ponieważ jak to oświadczyła w trakcie rozprawy od czterech lat jest w abstynencji. Z tego też powodu dostrzec i docenić należy wysiłek skarżącej w zmianie swojego stylu życia i zasadnym jest wsparcie jej w podejmowaniu tych dobrych działań. Do tego skarżąca podejmuje wysiłki zmierzające do odzyskania władzy rodzicielskiej nad najmłodszym dzieckiem i pragnie dysponować środkami finansowymi, przy wykorzystaniu, których będzie w stanie zapewnić dziecku niezbędne potrzeby. W niniejszej sprawie organy administracji publicznej, a w szczególności organ pierwszej instancji w sposób wnikliwy ustalił wszystkie okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną skarżącej. Oznacza to, że postępowanie dowodowe w sprawie tej przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy, a tym samym zarzuty skarżącej co do braku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy nie zasługują na uwzględnienie. Warto w tym miejscu zauważyć, że to skarżąca ubiega się o umorzenie ciążącej na niej należności i to ona po myśli art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego obowiązana jest do przedłożenia wszystkich dowodów, które pozwolą organowi na wyjaśnienie i pełne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. W polu widzenia należy mieć to, że to skarżąca dysponuje wszystkimi informacjami pozwalającymi ustalić jej sytuację materialną i osobistą. W tej sytuacji podnoszone zarzuty co do prowadzonego postępowania wyjaśniającego nie mogą być uwzględnione. Jak zostało to powyżej zaznaczone kwestionowana decyzja podejmowana jest w warunkach uznania administracyjnego. Okoliczność ta posiada istotne znaczenie, ponieważ w przypadku tego typu rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny ograniczany jest do kontroli przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego jak również do kontroli wykładni przepisu mającego w sprawie zastosowanie. Tak wyznaczone ramy kontroli wskazanego typu rozstrzygnięć organów administracji publicznej oznaczają, że kontroli tej wymyka się już sam wybór następstwa prawnego, a zatem wybór rozstrzygnięcia podejmowanego przez ten organ, ponieważ jest on elementem przysługującym wyłącznie organowi władzy wykonawczej. W rozpoznawanej sprawie jak zostało to zaznaczone postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało w sposób zgodny z obowiązującymi regulacjami prawnymi i w tym zakresie nie można tym organom stawiać zarzutu naruszenia obowiązujących norm prawnych. W ramach prowadzonego postępowania organy te ustaliły wysokość dochodów skarżącej, a także dokonały analizy jej wydatków. W polu widzenia obu organów były kwestie związane ze stanem zdrowia skarżącej i ponoszonymi z tego tytułu wydatków. Potwierdzeniem tego było akcentowanie w uzasadnieniach podejmowanych rozstrzygnięć faktu legitymowania się przez skarżącą znacznym stopniem niepełnosprawności. W konsekwencji przyjdzie stwierdzić, że stawiany przez skarżącą zarzut braku uwzględnienia jej specyficznej i indywidualnej sytuacji nie może być uznany za trafny i zasadny. Oznacza to także, że wybór następstwa prawnego dokonany przez organy administracji publicznej dokonany został z uwzględnieniem rzeczywistej sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej, a zatem po uprzednim prawidłowym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Organy administracji wypowiadające się w sprawie podejmowały rozstrzygnięcia na podstawie prawidłowo wyłonionych przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Zasadnie organy administracji przywołały w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, że skarżąca jest osobą jeszcze stosunkowo młodą, ponieważ liczy [...] lat i w przyszłości może być w stanie przynajmniej w części zwrócić ciążącą na niej należność. Umorzenie na obecnym etapie ciążącej na skarżącej należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych, z punktu widzenia społecznego nie jest rozwiązaniem zasadnym, ponieważ może być ono odebrane jako forma zachęcenia innych osób do unikania partycypowania w kosztach utrzymania własnych dzieci. Dodatkowo podzielić należy stanowisko organów, iż sytuacja materialna i osobista skarżącej nie jest następstwem pojawienia się zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, lecz wynika ona z zaniedbań, które miały miejsce przed kilku laty i obecnie skarżąca ponosi tego negatywne konsekwencje. Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie dostrzec, że skarżąca podjęła, co wynika z akt administracyjnych, udaną próbę wyjścia z uzależnienia i okoliczność ta musi być doceniona i winna pozostawać w polu widzenia dalszych działań podejmowanych przez organy administracji, w przypadku złożenia przez skarżącą wniosku o rozłożenie na raty lub o odroczenie ciążącej na niej należności z tytułu zaległości w wobec funduszu alimentacyjnego. Wsparcie skarżącej w wysiłkach związanych z odzyskaniem praw rodzicielskich względem córki oraz umożliwienie jej prawidłowe funkcjonowanie w środowisku winno stanowić dla organów administracji ważne zadanie. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało skargę oddalić.