III SA/Po 297/19

Dnia 04 grudnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Szymon Widłak WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 grudnia 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi K. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę UZASADNIENIE. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., odmówił K. R. umorzenia należności z tytułu składek - na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika składek za okres 10/2004-12/2006 - na ubezpieczenia społeczne osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek za okres 10/2004-3/2006, 5/2006-12/2006. Organ wyjaśnił, że nie ma przesłanek całkowitej nieściągalności zadłużenia, albowiem jest prowadzone wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne ( ze świadczenia emerytalnego jest dokonywane potrącenie w kwocie [...]zł ). Nie ma ponadto przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zobowiązana pobiera świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł netto ( po dokonywanym potrąceniu ). Spłaca zadłużenie w formie układu ratalnego po [...] zł miesięcznie. Wydatki wynoszą łącznie [...] zł, z kwoty [...]zł zobowiązana zaspokaja swoje pozostałe potrzeby życiowe. Nie korzysta z pomocy społecznej. Posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności orzeczony od [...] kwietnia 2014 r. Pozostaje ona w stałym leczeniu i przyjmuje leki. Nie załączyła jednak np. niezrealizowanych recept na leki, co oznacza, że jest w stanie ponosić koszty tych leków. Zobowiązana wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skargi powołała się na swoją trudną sytuację życiową i majątkową. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) zwanej dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz. U. z 2019 r., poz. 300), zwanej dalej u.s.u.s., zgodnie, z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Stosownie do art. 28 ust. 3 u. s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4. a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4. b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jak wynika z ustaleń dokonanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wobec skarżącej jest prowadzone skutecznie postępowanie egzekucyjne ( ze świadczenia emerytalnego jest dokonywane potrącenie ). Ponadto organ ustalił, że zobowiązana pobiera świadczenie emerytalne w kwocie [...]zł netto ( po dokonywanym potrąceniu ). Spłaca zadłużenie w formie układu ratalnego po [...] zł miesięcznie. Wydatki wynoszą łącznie [...] zł, z kwoty [...]zł zobowiązana zaspokaja swoje pozostałe potrzeby życiowe. Nie korzysta z pomocy społecznej. Posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności orzeczony od [...] kwietnia 2014 r. Pozostaje ona w stałym leczeniu i przyjmuje leki. Nie załączyła jednak np. niezrealizowanych recept na leki, co oznacza, że jest w stanie ponosić koszty tych leków. W ocenie Sądu, w świetle dokonanych w przedmiotowej sprawie ustaleń faktycznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo uznał, że w przypadku skarżącej nie zachodziły przypadki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., uzasadniające umorzenie zaległych składek. Jak już wskazano powyżej, wobec skarżącej prowadzone jest skutecznie postępowanie egzekucyjne z pobieranej przez nią emerytury. Również odnośnie przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dokonana przez Zakład ocena sprawy, zdaniem Sądu, jest zasadna. Instytucja umorzenia zaległych składek stanowi wyjątek od powszechnego obowiązku uiszczania należności publicznoprawnych, co oznacza, że jej zastosowanie powinno być ograniczone do nadzwyczajnych sytuacji. Mimo deklarowanej trudnej sytuacji materialnej skarżąca nie korzysta z instytucjonalnych form pomocy społecznej. Spłaca co miesiąc regularnie zobowiązania prywatnoprawne. Ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia zaległości wobec Zakładu spoczywa na zobowiązanej. Okoliczności ustalone w sprawie, na podstawie materiału dowodowego, którym dysponował organ pozwalają, w ocenie Sądu, bez uszczerbku dla wynikających z przepisów proceduralnych zasad prowadzenia postępowania, uznać, że skarżąca nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić zaległych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny. W świetle powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.