I SA/Wa 1640/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Sędziowie WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant sekretarz sądowy Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego oddala skargę. Decyzją z [...] czerwca 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania J. I. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z [...] maja 2019 r. nr [...] przyznającej zasiłek celowy specjalny w miesiącu maju 2019 r. w wysokości [...] zł, utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Wnioskiem z [...] maja 2019 r. J. I. wystąpił o przyznanie mu pomocy finansowej w formie zasiłku celowego. Burmistrza Miasta [...] decyzją z [...]maja 2019 r. przyznał J. I. zasiłek celowy specjalny w miesiącu maju 2019 r. w wysokości [...] zł na pokrycie części lub całości kosztów leków oraz leczenia. W toku postępowania ustalono, że skarżący nie spełnia kryterium dochodowego, ale w jego przypadku wyjątkową okolicznością jest fakt legitymowania się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Ta okoliczność powoduje konieczność udzielenia mu pomocy przez organ pomocy społecznej. Burmistrz Miasta [...] wyjaśnił również, że pomoc społeczna nie może zastępować obowiązku alimentacyjnego członków jego rodziny tj. pięciorga dorosłych dzieci. Wydając zaskarżoną decyzję organ uwzględnił również ograniczone możliwości finansowe ośrodka. Od decyzji powyższej J. I. wniósł odwołanie. Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że odwołanie nie może zostać uwzględnione, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami i przy rozpoznawaniu wniosku strony organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zapadłe na tle spraw dotyczących zasiłku celowego specjalnego, organ zauważył, że szczególnie uzasadniony przypadek o którym mowa w art. 41 ustawy dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej, warunkujący przyznanie owego zasiłku, to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia należą do zdarzeń codziennych ani nawet zdarzeń nadzwyczajnych. Skarżący znaczenie przekracza kryterium dochodowe określone ustawą o pomocy społecznej. Organ I instancji wziął jednak pod uwagę fakt legitymowania się przez niego orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i przyznał mu zasiłek specjalny w maju 2019 r. w wysokości [...] zł. Kolegium zauważało też, że zasiłek celowy specjalny jest świadczeniem fakultatywnym. Na decyzję tę J. I. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: - przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 kpa, w szczególności przez zaniechanie uwzględnienia, że zasiłek jest potrzebny na leki ratujące życie. W konkluzji skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że decyzja ta jak też poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta [...] nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym stanowiły przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018r. poz. 1508 ze zm. ) przywoływanej dalej jako: "u.p.s.", które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych oraz zasiłków celowych specjalnych. Zasiłek celowy w myśl art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., wynoszącego w dacie wydawania zaskarżonych decyzji dla osoby samotnie gospodarującej – a taką jest skarżący- 701 zł. Okolicznościami niespornymi w niniejszej sprawie jest to, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz że utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł. Tym samym przekroczył kryterium dochodowe określone w ustawie. Skoro zatem dochód uzyskiwany przez skarżącego przekraczał w dacie wydawania zaskarżonych decyzji kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., organy obu instancji zasadnie rozpoznały jego wniosek w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 tej ustawy. W myśl tego przepisu, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Wprawdzie użyty przez ustawodawcę w tym przepisie zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, jednakże w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że rozumieć pod nim należy – jak trafnie wywiodło Kolegium - przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Zdarzenia takie wykraczają granicami przewidywalności poza wszelkie możliwości ludzkiej zapobiegliwości życiowej. Organy obu instancji przeanalizowały pod tym kątem sytuację skarżącego dochodząc do przekonania, że w jego przypadku " szczególny uzasadniony przypadek" pozwalające przyznać mu pomoc na zabezpieczenie zgłaszanej potrzeby tj. wykup leków to fakt legitymowania się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności oraz orzeczeniem z ZUS, że jest osobą częściowo niezdolną do pracy. W ocenie Sądu decyzje organów obu instancji nie zostały podjęte z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Zgłaszana potrzeba - wykup leków związana jest wprawdzie z zaspokojeniem podstawowych potrzeb bytowych skarżącego, niemniej jednak w ocenie Sądu nie oznacza to, że zgłaszane potrzeby muszą być zaspokojone przez organ pomocy społecznej w wysokości wskazanej przez stronę. Jeszcze raz należy podkreślić, że specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga oceny wszystkich tych kwestii. W tym także możliwości skorzystania przez skarżącego z pomocy alimentacyjnej zobowiązanych do niej członków jego rodziny. Fakt wydania w 2013 r. wyroku oddalającego powództwo skarżącego o alimenty, nie oznacza, że wyrok o takiej treści zostałby także wydany aktualnie. Sąd nie przeczy, że sytuacja finansowa J. I. nadal jest trudna, jednak wobec uzyskiwanych dochodów nie można dopatrzeć się, aby w rozpatrywanym okresie znalazł się on w okolicznościach szczególnie dotkliwych, które uzasadniałyby przyznanie specjalnego zasiłku celowego w oczekiwanej przez niego wysokości. Ponadto celem pomocy społecznej jest jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie wyręczanie ich w tym zakresie, czy też zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania, na poziomie i w wysokości przez niego oczekiwanej. Zwłaszcza wówczas, gdy osoba ta przekracza – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy oraz możliwości finansowe ośrodka. Sąd podziela stanowisko organu, iż rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego specjalnego należy mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, często pozbawionych jakichkolwiek źródeł utrzymania. Tym samym rozstrzygnięcia organów obydwu instancji nie naruszają prawa i mieszczą się granicach uznania administracyjnego, a podniesione zarzuty nie mogły odnieść skutku. W tym stanie rzeczy Sąd – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.