I SA/Lu 579/19

WyrokWSA w Lublinie2019-12-06

Skład orzekający: Krystyna Czajecka-Szpringer, Monika Kazubińska-Kręcisz, Andrzej Niezgoda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny prawidłowo zakwalifikował żądanie zobowiązanego dotyczące anulowania zajęcia wierzytelności pieniężnej przekazywanej przekazem pocztowym jako wniosek o zwolnienie spod egzekucji, zamiast jako skargę na czynność egzekucyjną?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy wadliwie rozpoznały żądanie zobowiązanego, nadając mu bieg jako wnioskowi o wyłączenie składnika majątkowego spod egzekucji, zamiast potraktować je jako skargę na czynność egzekucyjną. W konsekwencji organy nie rozważyły celu ustawowego zapewnienia minimum egzystencji dłużnika, co doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania. Zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały uchylone.
Stan faktyczny
Skarżący A. O. zwrócił się do organu egzekucyjnego o "anulowanie zajęcia wierzytelności pieniężnej i przekazanie wyegzekwowanej kwoty do urzędu pocztowego", kwestionując zajęcie części swojej emerytury przekazywanej przekazem pocztowym. Organ potraktował to jako wniosek o zwolnienie spod egzekucji i odmówił jego uwzględnienia. Po utrzymaniu w mocy tej decyzji przez organ odwoławczy, skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów egzekucyjnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. Zasądzono od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz A. O. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) WSA Andrzej Niezgoda Protokolant referent stażysta Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz A. O. kwotę [...]([...]) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r., wydanym po rozpatrzeniu zażalenia A. O. (dalej: skarżącego) na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z [...] r. w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji administracyjnej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności - P. S.A., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Jak wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych, obejmujących zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych i w podatku od towarów i usług oraz tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]. Organ dokonał szeregu czynności egzekucyjnych, m. in. zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności - P. S.A. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 24 stycznia 2019 r., natomiast odpis zajęcia doręczono na adres skarżącego za pośrednictwem poczty 7 lutego 2019 r. W wyniku zastosowania egzekucji z innej wierzytelności pieniężnej wyegzekwowana została kwota [...]zł, którą zaliczono na pokrycie kosztów egzekucyjnych oraz zaległości podatkowych. Skarżący we wniosku z dnia 27 lutego 2019 r. zwrócił się o "anulowanie zajęcia wierzytelności pieniężnej i przekazanie wyegzekwowanej kwoty do urzędu pocztowego". Organ potraktował to żądanie jako wniosek o zwolnienie spod egzekucji wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności P. S.A. i postanowieniem z dnia [...] r. odmówił jej zwolnienia. W uzasadnieniu wskazał, że w rozpatrywanym stanie faktycznym nie zachodzą przesłanki do zwolnienia wskazanego składnika majątku zobowiązanego z egzekucji. Organ ustalił, że skarżący utrzymuje się wyłącznie ze świadczenia emerytalnego w kwocie [...]zł netto miesięcznie. Nie posiada majątku ruchomego, ani oszczędności. Jest jednak współwłaścicielem nieruchomości gruntowych, czego nie wykazał w oświadczeniu o stanie majątkowym. Ponosi miesięczne koszty utrzymania w kwocie około [...] zł. Jak wskazano, w toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, a organem prowadzącym egzekucję łączną (w wyniku zbiegu) jest Dyrektor ZUS O/[...]. Dodatkowo dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, bowiem – jak sam wyjaśnił skarżący – pozostała kwota emerytury (nie objęta zajęciem) jest przesyłana w drodze przekazu pocztowego przez P. S.A. Ponadto organ wskazał, że czynność objęta wnioskiem zobowiązanego, nie stanowiła egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, lecz była odrębnym środkiem egzekucyjnym. W egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych nie mają zaś zastosowania przepisy art. 140 i 141 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dotyczące ograniczeń egzekucji. We wniesionym zażaleniu skarżący żądał uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji w całości. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że należność z tytułu emerytury przekazywana za pośrednictwem operatora pocztowego przestaje być świadczeniem z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego, a stanowi odrębną wierzytelność pieniężną, a tym samym może być przedmiotem ponownej egzekucji. Wskazał, że kwota przekazywana przez ZUS Odział w [...] tytułem świadczenia emerytalnego, została już pomniejszona w wyniku prowadzonej przez ZUS egzekucji, a w związku z tym do wypłaty została kwota wolna od jakichkolwiek zajęć, w związku z treścią art. 140 i 141 ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych. Ponadto podniósł, że organem egzekucyjnym odnośnie wierzytelności ze świadczenia emerytalnego jest Dyrektor ZUS Oddział w [...]. Zajęcie przekazu pocztowego, którego przedmiotem jest takie świadczenie - co istotne - z potrąceniem dopuszczalnej przepisami prawa kwoty, nie może być ponownie zajęte. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w uzasadnieniu swojego postanowienia zauważył, że podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". Przesłanka ta została nakreślona przez ustawodawcę w sposób ogólny i nieostry, stanowi swoistą klauzulę generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. Instytucja zwolnienia składników majątkowych zobowiązanego z egzekucji oparta jest na zasadzie uznania administracyjnego, ale organ egzekucyjny musi uprzednio stwierdzić istnienie przesłanek warunkujących zwolnienie z egzekucji składników majątkowych. Organ odwoławczy zauważył, że zaległości w postępowaniach egzekucyjnych prowadzonych przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] w przypadku skarżącego dotyczą okresu od 2003 r. i na dzień 21 stycznia 2019 r. wynosiły ponad [...] zł. Prowadzone postępowanie egzekucyjne jest zatem konsekwencją niewykonywania obowiązków zapłaty należnych zobowiązań publicznoprawnych. W takiej sytuacji, ustawowym obowiązkiem wierzyciela jest - w świetle art. 6 § 1 ustawy egzekucyjnej - podjęcie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej ma wprawdzie na celu ochronę interesów zobowiązanego, jednakże jego zastosowanie nie może naruszać interesów wierzyciela i prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Dlatego też zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych. Dalej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że nie mógł dokonać zwolnienia wskazanej we wniosku wierzytelności, gdyż wierzytelność ta już nie istniała. W toku postępowania uległa zmianie forma przekazywania świadczenia emerytalnego przez ZUS - od kwietnia 2019 r. świadczenie emerytalne jest przekazywane na rachunek bankowy skarżącego w Nest Banku S.A. Zatem inna wierzytelność pieniężna zajęta na poczcie zawiadomieniem z 21 stycznia 2019 r. już nie istnieje. Zdaniem organu odwoławczego, zwolnienie z egzekucji nie obejmuje sytuacji, gdy składnik majątku został przekazany wierzycielowi, który w ten sposób zaspokaja swoje roszczenie. Dochodzi w tej sytuacji do realizacji celu egzekucji, to jest wykonania w formie przymusowej całości lub części obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tym samym, po przekazaniu przez organ egzekucyjny danego składnika majątku wierzycielowi, organ egzekucyjny traci definitywnie prawo do rozporządzania nim, a więc również w zakresie wniosku o jego zwolnienie spod egzekucji. A. O. we wniesionej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zwrócił się o uchylenie w całości postanowień organu pierwszej i drugiej instancji. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na uznaniu, że jego wniosek miał na celu jedynie uzyskanie zwolnienia składnika majątkowego z egzekucji, a tym samym podlegał uznaniu administracyjnemu, podczas gdy zmierzał on do wykazania, że zajęta i ściągnięta wierzytelność była świadczeniem emerytalnym, a jedynie była przekazywana za pośrednictwem operatora pocztowego. Wskazał też na naruszenia przepisów egzekucyjnych poprzez uznanie, że w wyżej opisanej sytuacji należne mu świadczenie emerytalne przestało być takim świadczeniem z chwilą gdy zostało przekazane do wypłaty przez P. S.A. Skarżący zarzucił nadto naruszenie przepisów o właściwości organu egzekucyjnego w sytuacji, gdy organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia postępowania zarówno wobec zaległości z tytułu składek na ZUS, jak i wierzytelności pieniężnych z tytułu podatków, został ustanowiony Dyrektor ZUS Oddział w [...] W uzasadnieniu skargi podniesiono, że ze świadczenia emerytalnego organ egzekucyjny dokonał potrącenia odpowiedniej kwoty, pozostawiając kwotę wolną od zajęcia, zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tymczasem organ pierwszej instancji dokonał dalszego potrącenia z tego samego świadczenia, zajmując i ściągając z kwoty wolnej od egzekucji praktycznie całe świadczenie emerytalne. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Poparł stanowisko prezentowane w treści zaskarżonego postanowienia. Wskazał na interesy obu stron, w tym wierzyciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, przez co zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji winny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Nie jest natomiast uzasadniony wniosek skarżącego wyrażony na rozprawie o stwierdzenie nieważności obu postanowień, bowiem brak jest podstawy do stwierdzenia, że organy rażąco naruszyły prawo (nie istnieją też inne wskazane w art. 247 § 1 O.p. podstawy stwierdzenia nieważności). W ocenie Sądu, organy wadliwie rozpoznały żądanie zgłoszone przez zobowiązanego i nadały mu bieg jako wnioskowi o wyłączenie spod egzekucji składnika majątkowego, a nadto w wydanym rozstrzygnięciu nie rozważyły celu uregulowania ustawowego, zapewniającego dłużnikom tzw. minimum egzystencji. Zgodnie z przepisem art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do treści art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jeżeli żądanie pochodzi od strony, to powinno przybrać postać podania, o którym mowa w art. 63 § 2 k.p.a. Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Żądania zawarte w podaniu często są formułowane w sposób niejasny i nieprofesjonalny. W takich przypadkach, organ administracji publicznej nie jest uprawniony do samodzielnego precyzowania treści żądania (jak miało to miejsce w niniejszej sprawie), mogłoby to bowiem prowadzić do niedopuszczalnej zmiany kwalifikacji prawnej żądania, wbrew intencjom osoby wnoszącej. Organ powinien udzielić wnoszącemu podanie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w tym zakresie, zwłaszcza wówczas, gdy strona zwraca się z żądaniem załatwienia sprawy administracyjnej przez ten organ. Ograniczone treściowo przez k.p.a. do niezbędnego minimum podania wnoszone przez strony i innych uczestników postępowania powodują, że to na organ prowadzący postępowanie przeniesiono ciężar oceny charakteru podania, zakresu żądania itd. Pewne reguły postępowania, akceptowane w piśmiennictwie, określiło orzecznictwo sądowe, które w szczególności wskazuje, że żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma przez nią wniesionego, a nie na podstawie tytułu pisma, związanie organu zakresem żądania strony co do przedmiotu postępowania dotyczy określonej we wniosku podstawy faktycznej żądania, a nie powołanej przez stronę podstawy prawnej (Ordynacja podatkowa Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek, Warszawa 2004, s. 498). Pojęcie "treść żądania", to nic innego jak wskazanie, czego domaga się strona, w przypadku pisma inicjującego postępowanie - wyznaczenie przedmiotu postępowania (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2010 r. sygn. akt II FSK 1195/09). Przepis art. 8 k.p.a., zawierający zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, jest nie tylko postulatem ustawodawcy wobec organów, ale także przesłanką oceny ich działania, w wyniku której może dojść do uchylenia decyzji administracyjnej, nawet jeśli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 26.03.2002r., III SA 3390). W ramach tej zasady organ winien dążyć do należytego wyjaśnienia rzeczywistej intencji skarżącego tak, by jego sprawa była odpowiednio załatwiona. W przedmiotowej sprawie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] (organ egzekucyjny), w toku egzekucji administracyjnej dokonał najpierw m.in. zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zobowiązanego (a jak ustalono, jest to jedyne jego źródło dochodu). Zawiadomienie o zajęciu doręczono zobowiązanemu w dniu 10 stycznia 2019 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 27 grudnia 2018 r. Organem prowadzącym egzekucję łączną został Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w [...] W wyniku tego zajęcia egzekucji podlega kwota otrzymywanego przez zobowiązanego świadczenia do wysokości kwoty wolnej (pismo ZUS z 8 stycznia 2019 r. – k. 1308 akt administracyjnych). Następnie organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności skarżącego z tytułu środków pieniężnych przekazywanych po dokonaniu potrąceń przez ZUS za pośrednictwem przekazu pocztowego na P. S.A. (u dłużnika zajętej wierzytelności). Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 24 stycznia 2019 r., zaś skarżącemu – w dniu 7 lutego 2019 r. Obie czynności egzekucyjne zostały zatem dokonane niemal w tym samym czasie, kiedy to organ uzyskał wiedzę o sposobie przekazywania niezajętych (wolnych od zajęcia) środków pieniężnych z tytułu świadczenia emerytalnego przekazem pocztowym. W wyniku drugiego z zajęć wyegzekwowano kwotę [...]zł. W dniu 27 lutego 2019 r. (data pisma, pieczęć wpływu do organu: 4 marca 2019r.) zobowiązany złożył pismo, w którym sformułowane zostało żądanie anulowania zajęcia i przekazania wyegzekwowanej kwoty do urzędu pocztowego. Skarżący w sposób wyraźny wskazał, że poprzez tę egzekucję organ rażąco naruszył prawo, bowiem naruszono zasadę zachowania minimum jego egzystencji. Zajęto kwotę wolną od potrąceń (1.017 zł) , którą ZUS przekazał drogą pocztową. Organ nie wezwał zobowiązanego do żadnych wyjaśnień w przedmiocie treści jego żądania. W sposób arbitralny podjął decyzję o nadaniu biegu podaniu jako wnioskowi o zwolnienie składnika majątkowego spod egzekucji, wzywając zobowiązanego do złożenia oświadczenia o jego stanie majątkowym. Wątpliwości organu egzekucyjnego nie wzbudziło w tej kwestii także pismo, złożone przez pełnomocnika skarżącego (który wstąpił do sprawy po złożeniu przez zobowiązanego przedmiotowego podania) z 17 kwietnia 2019 r. (k. 1365 akt administracyjnych), w którym ten w sposób wyraźny oponuje żądaniu złożenia przez jego klienta oświadczenia majątkowego, bowiem uważa to oświadczenie jako nieprzydatne do rozstrzygnięcia sprawy. Rozstrzygając sprawę w przedstawiony sposób organy uznały, że nie istnieje podstawa do uznania administracyjnego o zwolnieniu z egzekucji składnika majątkowego z uwagi na brak istnienia ważnego interesu zobowiązanego. Organ odwoławczy dodatkowo wskazał, że na etapie rozpoznania odwołania nie mógł dokonać zwolnienia wskazanej we wniosku wierzytelności, gdyż już nie istniała. W toku postępowania uległa zmianie forma przekazywania świadczenia emerytalnego przez ZUS – od kwietnia 2019 r. jest ono przekazywane na rachunek bankowy. Nadto składnik majątku podlegający zajęciu został przekazany wierzycielowi, który w ten sposób zaspokoił swoje roszczenie. Z tym momentem organ egzekucyjny traci definitywnie prawo do rozporządzania tym składnikiem majątkowym, w tym w zakresie wniosku o zwolnienie go z egzekucji. W ocenie Sądu, przedstawiony sposób działania organów nosi cechy uchylania się od właściwego rozstrzygnięcia wniosku zobowiązanego. Organy nie uwzględniły bowiem, że żądając anulowania zajęcia i zwrotu kwoty potrąconej z przekazu pocztowego (przekazania tej kwoty P. S.A.) skarżący zarzucał bezprawność tej czynności, a zatem w istocie kwestionował zgodność z prawem czynności egzekucyjnej (czynności zmierzającej do zrealizowania środka egzekucyjnego - art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.e.a.), tj. czynności pobrania przez organ egzekucyjny środków pieniężnych z krajowego przekazu pocztowego. Przewidzianym w ustawie egzekucyjnej środkiem kwestionowania tego rodzaju czynności jest zaś skarga na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.). Zatem, w świetle powyższego, podanie skarżącego winno było zostać potraktowane jako skarga na czynność egzekucyjną – pobranie środków pieniężnych z krajowego przekazu pocztowego. Dodać należy, że dla oceny istoty żądania skarżącego i jego procesowego charakteru nie może mieć znaczenia termin, w jakim podanie skarżącego zostało wniesione, bowiem obowiązujące prawo przewiduje środki umożliwiające zniesienie skutków prawnych dokonania czynności z uchybieniem terminu. Należy wziąć pod uwagę, że skarżący może wnieść o przywrócenie terminu do złożenia ww. środka zaskarżenia (art.18 u.p.e.a. w zw. z art. 58 §1 k.p.a.) uprawdopodabniając brak winy w jego niedochowaniu. (vide: wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt II FSK 2015/13; wyrok WSA w Lublinie z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 961/12). W niniejszej sprawie rzeczą organów będzie jednak w pierwszej kolejności rozpoznanie czynności, której dotyczy skarga (czy jest to zastosowanie środka egzekucyjnego, czy też sama czynność wypłaty/przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej kwoty przez wierzyciela zajętej wierzytelności). Pozbawionymi zatem w realiach sprawy usprawiedliwienia pozostają też stwierdzenia organu odwoławczego, dotyczące niemożności merytorycznej kontroli żądania strony, z uwagi na przekazanie zajętej wierzytelności wierzycielowi i wygaśnięcie zajęcia z uwagi na zmianę sposobu przekazywania środków z zaopatrzenia emerytalnego dla skarżącego. Dodatkowo należy podkreślić, że kwestionowanemu zajęciu podlegały faktycznie kwoty świadczenia emerytalnego skarżącego, przekazywane przez ZUS po dokonaniu stosownych potrąceń w ramach prowadzonego wobec tej wierzytelności postępowania egzekucyjnego. Przekazem pocztowym była więc objęta kwota, która według obowiązujących przepisów (art. 141 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; Dz. U. z 2018r. poz. 1270 tj.; dalej jako: ustawa o emeryturach i rentach) stanowi zapewnione przez ustawodawcę minimum egzystencji zobowiązanego. Jakkolwiek Sądowi znane są poglądy dotyczące zmiany statusu świadczenia emerytalnego lub rentowego wypłaconego przez ZUS i np. przelanego na rachunek bankowy (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 410/18), to jednak nie wolno zapominać o celu tych uregulowań. Jest to prawne zabezpieczenie osób pobierających takie świadczenie poprzez wprowadzenie tzw. kwoty wolnej od potrąceń. Kwota ta wyraża część świadczenia nieobjętą egzekucją (potrąceniami) i odpowiada określonemu procentowo ułamkowi najniższej emerytury bądź renty, zależnie od rodzaju pobieranego świadczenia. Jest to świadome wyłączenie ustawowe mające na celu pozostawienie dłużnikowi kwoty potrzebnej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu, kwota świadczenia emerytalnego wyłączona spod egzekucji nie zmienia swojego charakteru w przypadku przesłania jej przez organ emerytalny uprawnionemu do świadczenia przekazem pocztowym. Prowadzenie egzekucji w stosunku do kwot wolnych spod egzekucji na podstawie zajęcia wierzytelności z przekazu pocztowego praktycznie pozbawiałoby sensu i zaprzeczało celom, jakie przyświecały ustawodawcy ustanawiającemu wyżej wymienione zwolnienie ustawowe (tak też: wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 655/16). Organ administracyjny nie odniósł się do przedmiotowej kwestii, pomimo że sytuacja w niniejszej sprawie zasadniczo odbiega od tej, jaka związana jest np. z zajęciem rachunku bankowego, prowadzonego dla zobowiązanego (przepisy prawa bankowego określają miesięczną kwotę wolną od zajęcia środków na rachunku bankowym, realizują zatem – choć w sposób odmienny niż powołana wyżej ustawa o emeryturach i rentach – zasadę zabezpieczenia minimum egzystencji). Wobec powyższego, skoro zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego, wydane zostały z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowanie, należało je uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800). Na koszty zasądzone od organu składają się wpis od skargi w kwocie [...]zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa [...] zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata w wysokości [...] zł. Rozpatrując sprawę ponownie organy winny potraktować pismo skarżącego z dnia 27 lutego 2019 r. jako skargę na czynność egzekucyjną – pobranie przez organ egzekucyjny środków pieniężnych z krajowego przekazu pocztowego (art. 54 § 1 u.p.e.a.), nadać skardze odpowiedni bieg, z uwzględnieniem okoliczności związanych z zachowaniem terminu ustawowego do jej wniesienia oraz obowiązków wynikających z art. 9 i 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Winny nadto uwzględnić (rozważyć) - w ramach dyrektywy wynikającej z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. - celowość zapewnienia niezbędnego minimum finansowego dla zobowiązanego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło