VI SA/Wa 1823/19
WyrokWSA w Warszawie2019-12-10
Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś – Rosińska, Magdalena Maliszewska, Tomasz Sałek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy atak cybernetyczny na komputer pełnomocnika, skutkujący utratą danych i uniemożliwiający terminowe złożenie tłumaczenia patentu europejskiego, może być uznany za nadzwyczajną okoliczność uzasadniającą zawieszenie biegu terminu do złożenia tego tłumaczenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że atak cybernetyczny na komputer pełnomocnika, nawet przy korzystaniu z profesjonalnego oprogramowania antywirusowego, nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności w rozumieniu art. 243 ust. 6 Prawa własności przemysłowej, a raczej przejaw braku należytej staranności. Sąd podzielił stanowisko organu, że pełnomocnik miał wystarczający czas na złożenie tłumaczenia lub jego prowizorycznej wersji, a przedstawione okoliczności nie spełniają kryteriów siły wyższej (zdarzenia zewnętrznego, nieuchronnego, nadzwyczajnego i niemożliwego do przewidzenia).Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zawieszenie biegu terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego, który został złożony po terminie z powodu ataku cybernetycznego na komputer pełnomocnika. Urząd Patentowy RP uznał, że atak ten nie stanowił nadzwyczajnej okoliczności i utrzymał w mocy postanowienie stwierdzające, że nie doszło do zawieszenia biegu terminu. Pełnomocnik skarżącej podnosił, że utrata danych w wyniku cyberataku uniemożliwiła terminowe złożenie tłumaczenia, a organ nie uwzględnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym problemów technicznych i stanu zdrowia pełnomocnika.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Tomasz Sałek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi "(...)" S.A. z siedzibą w "(...)", Szwajcaria na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia "(...)"czerwca 2019 r., znak "(...)" w przedmiocie stwierdzenia, że nie doszło do zawieszenia biegu terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego oddala skargę
W dniu 18 marca 2014 r. P. S.A. (dalej jako "Uprawniony") z siedzibą w Szwajcarii dokonał zgłoszenia patentowego
w Europejskim Urzędzie Patentowym wyznaczając Polskę jako kraj na terytorium, którego Uprawniony ubiegać się będzie o ochronę.
Europejski Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. udzielił na rzecz Uprawnionego patent europejski o nr [...]. Informacja o jego udzieleniu została opublikowana w dniu 29 sierpnia 2018 r. w Europejskim Biuletynie Patentowym nr [...].
Aby zapewnić skutek patentu europejskiego należało nadesłać jego tłumaczenie do Urzędu Patentowego RP w przeciągu trzech miesięcy od dnia publikacji w Biuletynie Patentu Europejskiego, tj. do dnia 29 listopada 2018r. i w tym terminie Uprawniony nie złożył przedmiotowego tłumaczenia.
W dniu 27 grudnia 2018 r. Uprawniony, za pośrednictwem pełnomocnika rzecznika patentowego Pana S. N. złożył tłumaczenie patentu europejskiego [...] wraz z wnioskiem o dokonanie walidacji Uprawniony powołał się na siłę wyższą (art. 243 ust. 6 pwp). Z uwagi na złożenie tłumaczenie patentu europejskiego po terminie. W uzasadnieniu pełnomocnik powołał się na fakt zainfekowania systemu operacyjnego komputera kancelarii patentowej w dniu 27 listopada 2018 r. do zainfekowania doszło pomimo korzystania z profesjonalnego oprogramowania antywirusowego. W trakcie przekopiowywania tłumaczenia patentu europejskiego EP [...] na dysk zewnętrzny w celu utworzenia kopii zapasowej pełnomocnik sprawdzał pocztę przez, którą wdarł się wirus do komputera. Pełnomocnik skorzystał z pomocy profesjonalnego informatyka celem odzyskania plików z komputera i dysku zewnętrznego. W dniu 7 grudnia 2018 r. pełnomocnik uzyskał informację od profesjonalnego informatyka wynajętego w celu odzyskania danych z komputera i dysku zewnętrznego, że tych danych nie uda się uzyskać. Pełnomocnik zwrócił się o uzyskanie ekspertyzy od informatyka, który podjął się odzyskania danych oraz przystąpił do ponownego dokonania tłumaczenia patentu europejskiego [...].
W dniu 4 stycznia 2019 r. Urząd Patentowy RP wysłał pełnomocnikowi pismo informacyjne o uzupełnienie materiału dowodowego o dokument jednoznacznie potwierdzający zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności.
W dniu 20 lutego 2019 r. pełnomocnik nadesłał pismo podnosząc, że fakt ataku cybernetycznego dokonanego w jego kancelarii stanowi nadzwyczajną okoliczność, na dowód czego przedstawił ekspertyzę pracownika informatyki świadczącego usługi dla kancelarii pełnomocnika, w której to stwierdził,
że zabezpieczenia stosowane do ochrony kancelarii pełnomocnika są zgodne
z wymogami bezpieczeństwa przechowywania danych. Na poparcie tezy
o cyberataku pełnomocnik załączył literaturę naukową o cyberatakach jako formach destabilizacji i terroru.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. Urząd Patentowy RP wydał postanowienie stwierdzające brak okoliczności uzasadniających zawieszania biegu terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego. W uzasadnieniu Urząd Patentowy RP stwierdził, że w tym konkretnym przypadku atak cybernetyczny nie stanowi o nadzwyczajnych okolicznościach w rozumieniu art. 243 ust. 6 pwp a o braku należytej staranności ze strony pełnomocnika. W uzasadnieniu Urząd Patentowy stwierdził, że pełnomocnikowi pozostały trzy dni od dnia 27 listopada 2018r. do dnia 29 listopada 2018 r. na złożenie tłumaczenia by zmieścić się
w zawitym terminie trzech miesięcy od daty publikacji. Urząd Patentowy RP zauważył, że dla złożenia tłumaczenia patentu europejskiego nie liczy się data wpłynięcia do Urzędu Patentowego a data nadania w urzędzie pocztowym. Ponadto Urząd Patentowy RP stwierdził, że art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej pozwala Uprawnionemu z patentu europejskiego na złożenie w każdym możliwym terminie poprawionego tłumaczenia patentu europejskiego. Tym samym zdaniem Urzędu Patentowego RP nadzwyczajne okoliczności, na które powołał się pełnomocnik, nie stanowią uzasadnienia złożenia tłumaczenia patentu europejskiego prawie miesiąc po terminie.
W dniu 6 maja 2019r. Uprawniony złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia z dnia [...] marca 2019r. We wniosku pełnomocnik podniósł, że Urząd Patentowy RP nie uwzględnił w postanowieniu wszystkich okoliczności sprawy, w tym nie dysponowania bezpośredniego kontaktu do Uprawnionego,
a korzystania z systemu [...] co uniemożliwiało uzyskanie szczegółowych instrukcji od Uprawnionego jak w takiej sytuacji powinien postępować. Powoływał się również na brak w ówczesnym czasie specjalistycznego oprogramowania pozwalającego na konwersję plików z formatu word na format pdf. Ponadto pełnomocnik związany był umownie do przekazywanie tłumaczenie w systemie [...] przed złożeniem tłumaczenia do Urzędu Patentowego celem wcześniejszego zweryfikowania dokonanego tłumaczenia. Zdaniem pełnomocnika złożenie tłumaczenie do Urzędu Patentowego przed zweryfikowaniem w systemie [...] oznaczałoby dla niego naruszenie zobowiązania umownego i pociągałoby za sobą kaiy umowne, co naraziłoby pełnomocnika na straty. Ponadto pełnomocnik powołał się na nową okoliczność, zachorowania na grypę i przebywania na zwolnieniu od dnia 4 grudnia 2018 r., co w przypadku stwierdzonej u pełnomocnika kardiomiopatii nie pozwala pełnomocnikowi pracować w pełnym wymiarze i realizować wszystkich obowiązków w tym czasie. Również pełnomocnik powołał się na niemożność skorzystania z publicznie dostępnych w sieci translatorów ze względu na dalsze krążenie po sieci takich tłumaczeń co mogłoby narazić klienta na śmieszność i obniżyć jakość tłumaczeń patentowych.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019r. Urząd Patentowy RP działając na podstawie art. 245 ust. 1 pkt 1, w związku z ust. 3 i art. 243 ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2019 r. poz. 501, dalej jako pwp), w związku z art. 65 ust. 1 Konwencja o udzieleniu patentów europejskich (Dz.U. 2004 nr 79 poz. 737), w związku z art. 6 ust. 2 z dnia 14 marca 2003 r. ustawy o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 65, poz. 598) po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego w dniu 6 maja 2019 r. przez P. S.A. z siedzibą w Szwajcarii, od postanowienia Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2019 r. stwierdzającego, że nie doszło do zawieszania biegu terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego oznaczonego nr [...] postanowił zaskarżone postanowienie utrzymać
w mocy.
Organ wskazał, że art. 243 ust. 6 pwp stanowi, że do terminów, do których nie ma zastosowania przepis ust. 1, uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia
z powodu siły wyższej. W sprawach tych Urząd Patentowy wydaje, po przedstawieniu przez zainteresowanego odpowiednich dowodów, postanowienia.
Zdaniem organu z powyżej przytoczonych przepisów wynika jednoznacznie, że o ile podstawą dla zawieszenia biegu przedawnienia są nadzwyczajne okoliczności, które swoim zakresem pojęciowym obejmują nie tylko siłę wyższą- nadzwyczajną gwałtowną i zewnętrzną wobec woli człowieka kategorię przypadków ale również przypadki zależne od woli człowieka, których nadzwyczajne okoliczności sprawiły nie występowanie w zwykłych praktykach obrotu gospodarczego o tyle
w odróżnieniu od art. 243 ust. 1 pwp, art. 243 ust. 6 pwp przewiduje nie jedynie uprawdopodobnienie takich okoliczności ale jednoznacznie przepisy nakazują przedstawienie odpowiednich dowodów przez zainteresowanego.
Mając powyższe na uwadze, Urząd Patentowy RP po wszechstronnym zapoznaniu się z dowodami przedstawionymi przez Uprawnionego w niniejszej sprawie, w szczególności ekspertyzy informatycznej, oświadczenia informatyka pracującego dla kancelarii pełnomocnika, jak również zaświadczeń z ZUS oraz opisem stanu zdrowia pełnomocnika mającym udowadniać kardiomiopatię, stwierdził, że zarówno fakt zainfekowania komputera i dysku zewnętrznego jak, pogorszenie się stanu zdrowotnego pełnomocnika nie mogą uzasadniać nadzwyczajnego charakteru towarzyszącemu okoliczności złożeniu tłumaczenia patentu europejskiego w dniu 27 grudnia 2018 r. Urząd Patentowy RP zwraca uwagę, że przepis art. 243 ust. 6 pwp pozwala jedynie zawiesić bieg terminu przedawnienia, który w wypadku zainfekowania komputera i dysku zewnętrznego w dniu 27 listopada 2019r. około godziny 9 pozwala zawiesić bieg terminu upływającego 29 listopada 2018r. do północy ale do czasu ustania przyczyn. Tym samym pełnomocnikowi bieg zawitego terminu, który przepis powyższy pozwala zawiesić z powodu nadzwyczajnych okoliczności zawiesza o te trzy dni, a nie na 30 dni, jak wynika z terminu złożenia tłumaczenia przez pełnomocnika (27 grudnia 2018 r.).
Organ wskazał, że w doktrynie i orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że: jednoczesne uszkodzenie dwóch niezależnie od siebie działających dysków twardych, spowodowane przepięciem w sieci lub awarią zasilania, skutkujące przerwą w komunikacji, jest zdarzeniem zewnętrznym o nadzwyczajnym charakterze, niemożliwym do przewidzenia (zob. wyr. WSA w Warszawie z 28.12.2012 r., VI SA/WA 1783/12, Legalis). W takich przypadkach istotna jest ocena, czy strona podjęła wszelkie racjonalne środki w celu uniknięcia problemów technicznych oraz zabezpieczania danych przechowywanych na serwerach, np. poprzez tworzenie kopii zapasowych (Michalak, Prawo własności przemysłowej Komentarz, 1 wyd., C.H. Beck, Warszawa 2016 r. dostęp legalis: 19/06/2019).
W ocenie Urzędu Patentowego nie stanowi o podjęciu wszelkich racjonalnych środków celem zabezpieczenia danych sprawdzanie poczty elektronicznej
w momencie przesyłania tłumaczenia patentu europejskiego na zewnętrzny dysk stale nie podpięty do sieci informatycznej- co skutkowało zainfekowaniem zarówno dysku zewnętrznego jak i komputera pełnomocnika. Również w ocenie Urzędu Patentowego RP zachorowanie na grypę nawet przy kardiomiopatii pełnomocnika, jak sam pełnomocnik zauważył we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, "nawet brak wiedzy fachowej, ale jedynie doświadczenie życiowe wskazuję, że żadna choroba nie rozwija się z dnia na dzień, a w szczególności grypa, której objawy przeszkadzają by funkcjonować zawodowo", tym samym w ocenie Urzędu Patentowego RP pełnomocnik sam pośrednio przyznał, że taka choroba nie jest nadzwyczajną okolicznością nie dającą się przewidzieć, a nie występującą normalnie w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego, która uzasadniałaby zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
Pismem z dnia 25 lipca 2019r. wniósł skargę na powyższą decyzję do WSA
w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez Organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 kpa polegające na naruszeniu zasad logicznego myślenia, wiedzy i doświadczenia życiowego poprzez stwierdzeniu, że:
a) fakt zainfekowania komputera i dysku zewnętrznego nie uzasadnia nadzwyczajnego charakteru złożenia tłumaczenia patentu europejskiego
z opóźnieniem podczas, gdy utrata tłumaczenia w wyniku ataku cybernetycznego, stanowiącego silę wyższą, uniemożliwiała z przyczyn obiektywnych wcześniejsze przedłożenie tłumaczenia i stanowiła uzasadnienie nadzwyczajnego charakteru złożenia tłumaczenia z opóźnieniem;
b) rzecznik patentowy nie podjął wszelkich racjonalnych środków celem zabezpieczenia danych w wyniku sprawdzania poczty elektronicznej w momencie przesyłania tłumaczenia patentu europejskiego na zewnętrzny dysk stale niepodpięty do sieci informatycznej, co skutkowało zainfekowaniem zarówno dysku zewnętrznego jak i komputera; podczas gdy do zainfekowania doszło
w okolicznościach, gdy rzecznik patentowy posiadał racjonalne środki zabezpieczenia danych przed utratą, gdyż jego komputer byl wyposażony w program antywirusowy [...] dysponujący wszelkimi niezbędnymi zabezpieczeniami zapewniającymi pełną funkcjonalność i swobodę korzystania
z zabezpieczonego narzędzia pracy (komputera podłączonego do Internetu), w tym korzystania ze służbowej poczty elektronicznej podczas wykonywania pracy (tworzenia kopii zapasowej dysku);
2) naruszenie art. 243 ust. 6 ustawy z 30 czerwca 2002r. pwp poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu - zgodnie z art. 243 ust. 6 p.w.p. - w wyniku czego organ nie zastosował odpowiednio przepisów o zawieszeniu przedawnienia z powodu siły wyższej, co z kolei skutkowało błędnym rozstrzygnięciem Urzędu Patentowego RP, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (przesądziło taki a nie inny sposób rozpoznania wniosku).
W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego je postanowienia Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej. W przypadku nieuwzględnienia zarzutu opisanego w pkt 1) skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej, jak i poprzedzającego je postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie, na rzecz skarżącego od Urzędu Patentowego
W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty podkreślając, że utrata tłumaczenia w wyniku ataku cybernetycznego, stanowiącego siłę wyższą, uniemożliwiała z przyczyn obiektywnych wcześniejsze przedłożenie tłumaczenia
i stanowiła uzasadnienie nadzwyczajnego charakteru złożenia tłumaczenia
z opóźnieniem. Utrata efektu pracy (wykonanego już tłumaczenia) jak i wyłączenie
z możliwości dalszego użytkowania sprzętu komputerowego (jednostki komputerowej i dysku zewnętrznego) stanowiły o niemożności wykonania terminowego obowiązku przedłożenia tłumaczenia na skutek nadzwyczajnych okoliczności. Stan niemożności wykonania terminowego obowiązku przedłożenia tłumaczenia dokumentacji na skutek nadzwyczajnych okoliczności trwał do czasu usunięcia odtworzenia utraconego dokumentu i wiązał się z koniecznością:
a) powierzenia wyspecjalizowanej zewnętrznemu podmiotowi zainfekowanego sprzętu w celu odzyskania utraconego dokumentu (odzyskanie dokumentu okazało się niemożliwe),
b) powierzenia wyspecjalizowanej zewnętrznemu podmiotowi zainfekowanego sprzętu w celu usunięcia wirusów w celu przywrócenia sprawnego i bezpiecznego w dalszym użytkowaniu sprzętu (co również okazało się niemożliwe),
c) nabycia nowego sprzętu komputerowego,
d) poświęcenia na nowo czasu pracy niezbędnego na odtworzenie profesjonalnego tłumaczenia patentu europejskiego z zachowaniem najwyższych standardów profesjonalizmu i z poszanowaniem zaufania jakim obdarzył pełnomocnika Klient, przy czym czas ten nie był dłuższy niż czas poświęcony na pierwotne wykonanie tłumaczenia.
Tym samym organ niewłaściwie ocenił charakter nadzwyczajnych okoliczności towarzyszących atakowi cybernetycznemu i w rezultacie błędnie rozpoznał wniosek.
I.B Zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
Rzecznik patentowy podjął wszelkie racjonalne środki celem zabezpieczenia danych, a ich utrata była wynikiem okoliczności nadzwyczajnych (ataku cybernetycznego). Używany sprzęt komputerowy posiadał aktywne zabezpieczenia danych, był wyposażony w program antywirusowy [...] dysponujący wszelkimi niezbędnymi zabezpieczeniami.
Rzecznik patentowy w czasie ataku cybernetycznego używał narzędzi pracy zgodnie z ich przeznaczeniem. Narzędzia pracy były dostosowane do współczesnych zagrożeń w stopniu zapewniającym wysoki stopień bezpieczeństwa danych. Używane oprogramowanie ochronne stanowiło pełną, płatną wszechstronnie i rozbudowaną bazę danych, dostarczoną przez zaufanego i renomowanego producenta Sprzęt był wykorzystywany do zwykłych czynności związanych z pracą (poczta elektroniczna jest podstawowym narzędziem wykorzystywanym w codziennej pracy). Funkcjonalność używanych narzędzi nie wykluczała możliwości korzystania z poczty elektronicznej podczas tworzenia kopii zapasowej. Przeciwne twierdzenia podnoszone przez Organ są w tym zakresie dowolne i czynione bez zasięgnięcia w tym zakresie wiadomości specjalnych, co stanowi oczywiste naruszenia art. 84 § 1 k.p.a. Dodatkowo twierdzenia Organu stoją w jawnej sprzeczności z informacjami wynikającym z zapewnień producenta oprogramowania antywirusowego.
Atak cybernetyczny na komputer i dysk zewnętrzny i trwałe zainfekowanie narzędzi pracy, w których były przechowywane m in. dokumenty dotyczące patentu Uprawnionego, w wyniku czego dane zostały zniszczone tak, że nie dało się ich odtworzyć ani odczytać oraz w wyniku czego zarówno sprzęt komputerowy jak i dysk zewnętrzny okazały się bezużyteczne (niemożliwe do dalszego wykorzystania w pracy) stanowią bez wątpienia okoliczności nadzwyczajne niezależne od strony. Mając na uwadze fakt, że sprzęt komputerowy był należycie i profesjonalnie zabezpieczony w stopniu wysokim, nie można stronie przypisywać winy w utracie dokumentów. Taki też charakter miała choroba rzecznika.
Dodatkowo wskazano, że również wykonanie ponownego w pełni profesjonalnego tłumaczenia wymagało czasu. Czas potrzebny na jego wykonanie zajął więc 22 dni. Wykonanie pracy związanej z ponownym tłumaczeniem) nie trwało dłużej niż czas potrzebny na wykonanie pierwotniej pracy.
Te dodatkowe okoliczności należy uznać jedynie za współistniejące (choroba) i pochodne (czas potrzebny na ponowne wykonanie pracy związanej z odtworzeniem utraconych dokumentów) wobec okoliczności niemożności wykonania obowiązków rzecznika w wyniku działania nadzwyczajnych okoliczności (ataku cybernetycznego).
W rezultacie Skarżący nie miał obiektywnej możliwości podjęcia działań usuwających skutki tego nadzwyczajnego zdarzenia przed upływem terminu na wniesienie tłumaczenia i wcześniej niż przed 20 grudnia 2018 r. co oznacza, że opisane okoliczności powinny skutkować zawieszeniem biegu terminu przedawnienia z powodu nadzwyczajnej okoliczności, której nie można było przewidzieć i jej zapobiec. Uwzględniając charakter zdarzenia do jakiego doszło oraz czas niezbędny na usunięcie skutków siły wyższej, które uniemożliwiły terminowe złożenie profesjonalnego tłumaczenia dokumentacji patentowej prawidłowe zastosowanie art. 243 ust. 6 p.w.p. powinno prowadzić do skutków wskazanych przez Skarżącego. Przeciwna wykładnia i nieuwzględnienie charakteru zdarzenia do jakiego doszło w określonym stanie faktycznym czyniłaby uprawnienie wynikające z art. 243 ust. 6 niemożliwym do zastosowania, a sam przepis martwym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2019 poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym
w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym
i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. 2019 poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a").
Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Oceniając zaskarżone postanowienie w oparciu o powołane kryteria sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 marca 2013 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego
w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2003 r., nr 65, poz. 598 ze zm.), uprawniony
z patentu europejskiego jest obowiązany złożyć w Urzędzie Patentowym tłumaczenie patentu europejskiego na język polski w terminie trzech miesięcy od daty opublikowania przez Europejski Urząd Patentowy informacji o jego udzieleniu. Termin ten nie podlega przywróceniu. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli
w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu przez Europejski Urząd Patentowy patent europejski zostanie zmieniony lub, na wniosek uprawnionego, zostanie ograniczony.
Zgodnie z przepisem art. 243 ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 776, dalej: pwp) do terminów, do których nie ma zastosowania przepis art. 243 ust. 1, uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej.
W tym też trybie wydane zostało rozstrzygniecie Urzędu patentowego RP, po przeanalizowaniu przez organ wniosku jak również złożonych przez skarżącego dowodów w sprawie. Rozstrzygnięcie wydane przez organ zostało uzasadnione
z uwzględnieniem okoliczności sprawy oraz przedłożonych materiałów dowodowych. Tym samym Sąd nie podziela zarzutu skarżącego, że organ naruszył przepisy postępowania w tym w szczególności art. 7, 8, 11, 77, 80, 84, oraz art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zgromadzony materiał dowodowy został przez organ zanalizowany w sposób pełny i kompleksowy czemu wyraz dał w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Materiał przedłożony przez skarżącą, w ocenie sądu został w całości
i prawidłowo zanalizowany pod kątem zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, które uzasadniałyby zawieszenie biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Organ uznał przy tym prawidłowo, że zarówno pwp jak i k.p.a. nie regulują kwestii zawieszenia biegu terminu do dokonania określonej czynności przed organem administracji.
Z tego też względu zasadnie przyjęto, że odpowiednie zastosowanie znajdzie w takim przypadku przepis art. 121 pkt 4 k.c., zgodnie z którym bieg przedawnienia nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu, co do wszelkich roszczeń, gdy
z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju - przez czas trwania przeszkody.
Jak zauważył organ o ile podstawą dla przywrócenia terminu procesowego wystarczające jest uprawdopodobnienie, że do ich uchybienia nie doszło z winy zgłaszającego to w przypadku terminu prawa materialnego - terminu nieprzywracanego, by doszło do zawieszenia biegu przedawnieni a- podstawą są nadzwyczajne okoliczności towarzyszące wydarzeniu przerywającemu jego bieg. Wina zgłaszającego nie jest w przypadku zawieszenia biegu przedawnienia brana pod uwagę a jedynie okoliczności jakie sprawiły przerwanie biegu przedawniania terminu zawitego.
Należy w tym miejscu podzielić pogląd zawarty w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007 r. (III CZP 100/2007), który zaakceptował dominującą
w orzecznictwie koncepcję obiektywnej siły wyższej. Zgodnie z tą koncepcją -
za działania siły wyższej uznawane są zdarzenia zewnętrzne, nieuchronne, nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia. Przy czym nieuchronność jest konsekwencją nadzwyczajności zjawiska i może również wynikać z niemożności jego przewidzenia (w danym układzie stosunków). Tak wiec zjawisko samo w sobie musi być nadzwyczajne i w konsekwencji nieuchronne oraz w danym układzie stosunków niemożliwe do przewidzenia. Za siłę wyższą można zatem uznać takie zdarzenie, przed którym ze względu na tkwiącą w nim moc oddziaływania (oddziaływania przed jego skutkami) nie było żadnej obrony.
Kluczowym zatem, jak słusznie przyjął organ, było ustalenie czy w realiach tej sprawy doszło do zaistnienia stanu, który może być uznany za nadzwyczajne okoliczności (siłę wyższą) uprawniające do przyjęcia, że w niniejszej sprawie uprawniony z patentu nie mógł dokonać ciążącego na nim obowiązku terminowego złożenia w Urzędzie Patentowym RP tłumaczenie zmienionego patentu europejskiego na język polski. Termin ten wynosił trzy miesiące od daty opublikowania zmienionego patentu przez Europejski Urząd Patentowy. Przy czym, co wyraźnie wynika z zapisu art. 243 ust. 6 zd. 2 pwp ciężar wykazania tej okoliczności spoczywa na uprawnionym z patentu (skarżącym).
W niniejszej sprawie sporną kwestią jest czy wskazane przez stronę skarżącą okoliczności tj. fakt zainfekowania systemu operacyjnego komputera kancelarii patentowej w dniu 27 listopada 2018r. pomimo korzystania z profesjonalnego oprogramowania antywirusowego, można uznać za nadzwyczajne okoliczności, które mogą stanowić podstawę zawieszenia biegu terminu do złożenia przez niego tłumaczenia powołanego patentu.
W ocenie sądu, stanowisko Urzędu Patentowego RP, który uznał, że żądanie stwierdzenia zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu do złożenia tłumaczenia w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględnione, jest uzasadnione.
Pomimo obszernej argumentacji strony skarżącej, zdaniem sądu, stwierdzić należy, że zdarzenia na jakie w niniejszej sprawie powołuje się pełnomocnik sprowadzają się w istocie do błędów popełnionych przez pełnomocnika skarżącej. Atak cybernetyczny nie stanowi o nadzwyczajnych okolicznościach w rozumieniu
art. 243 ust. 6 pwp a o braku należytej staranności ze strony pełnomocnika.
Awaria komputera nastąpiła 27 listopada 2018r. w godzinach przedpołudniowych. Pełnomocnikowi pozostały zatem trzy dni od dnia 27 listopada 2018r. do dnia 29 listopada 2018 r. na złożenie tłumaczenia by zmieścić się w zawitym terminie trzech miesięcy od daty publikacji. Dla złożenia tłumaczenia patentu europejskiego nie liczy się data wpłynięcia do Urzędu Patentowego a data nadania w urzędzie pocztowym. Jak zauważył organ art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 2003r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego
w Rzeczypospolitej Polskiej pozwala Uprawnionemu z patentu europejskiego na złożenie w każdym możliwym terminie poprawionego tłumaczenia patentu europejskiego. Tym samym sąd podziela stanowisko organu, że skarżący dysponując numerem udzielonego patentu europejskiego, pełnym dostępem do bazy Europejskiego Urzędu Patentowego z której można pobrać obcojęzyczną treść opisu patentu i korzystając z któregoś z ogólnodostępnych translatorów mógł przesłać chociażby prowizoryczne tłumaczenie z zachowaniem terminu.
Zdaniem sądu Urząd Patentowy RP zasadnie uznał, że nadzwyczajne okoliczności, na które powołał się pełnomocnik, nie stanowią uzasadnienia złożenia tłumaczenia patentu europejskiego po terminie. A zatem nie stanowią okoliczności wypełniających przesłanki nadzwyczajności, a tym samym nie mogą świadczyć
o wystąpieniu w niniejszej sprawie siły wyższej, czyli zdarzenia zewnętrznego, nieuchronnego, nadzwyczajnego i niemożliwego do przewidzenia.
Przedstawione w sprawie okoliczności nie mogły więc zostać uznane za nagłe i niemożliwe do przewidzenia zdarzenia, którym to zagraniczny pełnomocnik nie mógł zaradzić. Mając na względzie okoliczności zaistniałe na gruncie niniejszej sprawy wskazać należy, że organ, po dokonaniu należytej analizy stanu faktycznego, słusznie stwierdził, że w sprawie tej nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności,
a dokonując tej oceny, zastosował przepisy o sile wyższej odpowiednio, zgodnie
z wykładnią tego pojęcia wyrażoną m.in. w orzeczeniach Sądu Najwyższego.
Zdaniem Sądu organ oceniając stan faktyczny niniejszej sprawy wziął pod uwagę wszelkie okoliczności, które dostosował do przesłanek siły wyższej na mocy odesłania zawartego w art. 243 ust. 6 pwp. Organ nie oceniał zdarzeń powszechnie uznawanych za siłę wyższą, jak powódź, czy pożar, a jedynie – właściwie, dokonał analizy zdarzenia przedstawionego przez skarżącą, tj. błędu systemu komputerowego, pod kątem przesłanek przewidzianych dla siły wyższej, które znajdują zastosowanie na podstawie obowiązujących przepisów. Zdaniem Sądu, twierdzenia skarżącej dotyczące zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności oraz braku winy w niniejszej sprawie w związku z wystąpieniem ww. nieprzewidzianego ryzyka zainfekowania systemu komputerowego nie zasługują na uwzględnienie.
Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie została przeprowadzona prawidłowa analiza i ocena jej okoliczności faktycznych i prawnych oraz argumentów podniesionych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ocena zebranego
w sprawie materiału dowodowego została dokonana w sposób prawidłowy,
a w złożonej skardze skarżąca nie wykazała, aby pominięto złożone do akt sprawy
w toku postępowania administracyjnego dowody, mające istotne znaczenie dla sprawy, lub też aby dokonano oceny tych dowodów w sposób naruszający zasady logiki lub doświadczenia życiowego.
Reasumując stwierdzić należy, że organ procedując w przedmiocie wniosku skarżącej o zawieszenie biegu przedawnienia nie naruszył prawa i zasadnie rozstrzygnął wydając postanowienie odmowne.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak
w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło