II SA/Rz 1171/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Asesor WSA Jacek Boratyn, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. Przedmiotem skargi P. P. (dalej: Skarżący, Strona) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2019 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Jak wynika z akt sprawy 2 lutego 2019 r. na autostradzie A4 w kierunku W. (MOP P.) miała miejsce kontrola drogowa pojazdu marki VAN HOOL o nr rej. [...] przeprowadzona przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Kontrolowanym pojazdem kierował I. L. w załodze ze S. G. (G.). Kierowcy wykonywali przewóz w imieniu "A" sp. z o.o. Pojazdem wykonywano międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy osób z Ukrainy do Polski. Ustalenia z kontroli zostały zawarte w protokołem [...]. Pismem z [...] lutego 2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. W toku postępowania strona złożyła wyjaśnienia w sprawie pismem z 26 lutego 2019 r. Pismem z 28 lutego 2019 r. O. B., prezes zarządu "A" sp. z o.o., wskazał, że zarządzaniem transportem w spółce zajmuje się osobiście. Po przeprowadzeniu postępowania [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego jako organ I instancji decyzją administracyjną z [...] marca 2019 r. nr [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 7000 złotych tytułem popełnienia naruszeń z lp. 4.1, 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz.58 ze zm.), ograniczoną do wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych zgodnie z art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym. Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie, po rozpatrzeniu którego Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., opisaną na wstępie, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie tj. art. 39a ust. 1, art. 39b ust. 1 i 2, art. 39 d ust. 1, 2, 3, 5, 6, art. 39 j ust. 1, 2, 3, 4, art. 39 k ust. 1 ,2, 3, art. 39 m oraz art. 92a ust. 2, 8 ustawy o transporcie drogowym, treść lp. 4.1 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym a także l.p. 4.2 i l.p. 4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. W ocenie organu odwoławczego Skarżący dopuścił się naruszenia polegającego na wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie uzyskał kwalifikacji wstępnej lub nie ukończył szkolenia okresowego; - wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz - wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że bezspornym jest, że na dzień kontroli, tj. 2 lutego 2019 r., kierowcy I. L. i S. G. nie posiadali ukończonych szkoleń okresowych oraz ważnych badań lekarskich i psychologicznych stwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, co wynika z ustaleń kontroli. Organ wskazał, że pismem z 15 lutego 2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu i wezwał ją do złożenia popartych dowodami wyjaśnień w sprawie. Do dnia wydania niniejszej decyzji Strona nie przedłożyła wymaganych dokumentów i nie złożyła wyjaśnień, z których wynikałoby, że nie ponosi odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. W ocenie organu bezspornym jest również, że zarządzającym transportem w przedsiębiorstwie "A" sp. z o.o., zgłoszonym przez przedsiębiorcę Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego jako organowi udzielającemu licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego autobusowego i autokarowego zarobkowego przewozu osób i wpisanym do systemu KREPTD, był na dzień kontroli P. P., dysponujący certyfikatem kompetencji zawodowych nr [...]. Niezależnie od wewnętrznych relacji między Skarżącym a spółką w osobie O. B. odpowiedzialność za przygotowanie i realizację kontrolowanego zadania ponosi P. P. jako jedyny zarządzający transportem w przedsiębiorstwie "A" sp. z o.o. Wbrew przekonaniu zarówno Strony, jak i prezesa ww. spółki, wskazany organowi udzielającemu licencji zarządzający transportem w przedsiębiorstwie nie jest jedynie dysponentem certyfikatu kompetencji zawodowych. Organ wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1071/2009 przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która: w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa: ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty. Organ podkreślił, że jak wynika z danych zawartych w systemie KREPTD, przedsiębiorca "A" sp. z o.o. wyznaczył jednego zarządzającego transportem w swoim przedsiębiorstwie – P. P). W ocenie organu okoliczność, zgodnie z którą P. P. w rzeczywistości nie kierował operacjami transportowymi w przedsiębiorstwie "A" sp. z o.o., nie ma znaczenia dla odpowiedzialności strony za naruszenia stwierdzone kontrolą drogową z 2 lutego 2019 r. Zdaniem organu niemożliwa do zaakceptowania na gruncie przepisów rozporządzenia (UE) nr 1071/2009 jest sytuacja, w której zarządzający transportem w przedsiębiorstwie wykonuje swoje obowiązki w sposób fikcyjny, ograniczając się jedynie do użyczenia przedsiębiorcy certyfikatu kompetencji zawodowych, nie mając wpływu na przebieg operacji transportowych w przedsiębiorstwie. Organ wskazał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, licencji lub zezwolenia, może nałożyć na przewoźnika drogowego obowiązek przedstawienia w oznaczonym terminie informacji i dokumentów potwierdzających, że spełnia on wymagania ustawowe i warunki określone w zezwoleniu na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, w licencji lub zezwoleniu. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2019 r., opisaną na wstępie, Skarżący zarzucił: - art. 92a ust. 2 i ust. 8 i przepisu l.p. 4.1, 4.2, 4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. w zw. z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE, poprzez ich bezpodstawne zastosowanie; - art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z rozporządzeniem WE 1071/2009 poprzez ustalenie i dokonanie oceny stanu faktycznego dotyczącego stwierdzonych w skarżonej decyzji naruszeń na podstawie wybiórczo potraktowanego materiału dowodowego, w szczególności niewzięcie pod uwagę, iż Strona w dniu kontroli była na urlopie; - art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ I instancji działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego, a przede wszystkim niewzięcie pod uwagę zakresu obowiązków wynikających z umowy o pracę oraz aneksu do tej umowy; - art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ I instancji działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego mogącego dać podstawy do uznania braku odpowiedzialności strony za nieprawidłowości stwierdzone w protokole kontroli oraz oparcie wydanego rozstrzygnięcia w głównej mierze na domysłach i poszlakach, a nie na udowodnionych okolicznościach, przede wszystkim nie przesłuchanie strony, oraz przedsiębiorcy, który przyznał się do swojej winy; - art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów mających wpływ na wynik sprawy i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego; - art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na ostateczny wynik sprawy, poprzez brak staranności organu w podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli; - naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego określonej w art. 7 Konstytucji RP poprzez złamanie generalnych zasad kodeksu postępowania administracyjnego; - art. 8 k.p.a., tj. zasady zaufania do organów państwa poprzez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę zarzucanych jej naruszeń poprzez arbitralne nieuznawanie dowodów i wyjaśnień, bez oceny okoliczności branych pod uwagę podczas analizy przesłanek, a w szczególności z pominięciem możliwego zastosowania art. 92c ust. 1 i art. 92c ust. 1a ustawy o transporcie drogowym. W związku powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania w sprawie, jak również o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że nie jest osoba zarządzającą w przedsiębiorstwie "A" sp. z o.o. i nie odpowiada za naruszenia wskazane w protokole kontroli a zgodnie z umową jaka go łączy z ww. firmą weryfikacja dokumentów oraz planowanie tras nie mieści się w zakresie jego obowiązków. Wskazał, że nie ma nic wspólnego z zatrudnianiem kierowców oraz weryfikacją ich dokumentów. Ponadto podkreślił, że jest osobą, która posiada certyfikat kompetencji, natomiast osobą o której mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE jest O. B. i to on odpowiada za przedmiotowe naruszenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zakwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zaważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Organy nie naruszyły prawa procesowego, postępowanie zostało przeprowadzone w niezbędnym zakresie, na podstawie zgromadzonych dowodów ustaliły prawidłowy stan faktyczny, jak również, prawidłowo dokonały rozważań w zakresie prawa materialnego. Zarzuty skargi ogniskują się na prawidłowości przypisania odpowiedzialności za naruszenie przepisów o przewozie towarów i osób przez kierującego pojazdem kierowcę zatrudnianego w przedsiębiorstwie "A" sp. z o.o. Zasadniczo nie jest kwestionowane samo naruszenie tych przepisów, a więc Sąd jedynie dla uporządkowania tej kwestii stwierdza, że w tym zakresie organy wykazały naruszenie przepisów poprzez brak posiadania stosownych badań lekarskich i psychologicznych. Odnośnie natomiast kwestii ponoszenia odpowiedzialności za te naruszenia przez P. P. należy wskazać, że przepis art. 92 a ust 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2019 poz. 2140 tekst jedn.) Stanowi, że zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7 c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 2000 złotych za każde naruszenie. Definicja osoby zarządzającej transportem została zawarta w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE. Art. 2 pkt 5 tego rozporządzenia stanowi, że zarządzający transportem to osoba fizyczna zatrudniona przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzający w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Jednocześnie przepis art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną – zarządzającego transportem – która spełnia warunki przewidziane w przepisie art. 3 ust 1 lit b i d, która w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa, ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem polegającym na przykład na tym, że jest jego pracownikiem oraz posiada miejsce zamieszkanie na terenie Wspólnoty. Jednocześnie przepis art. 7 c ustawy o transporcie drogowym stanowi, że mikroprzedsiębiorca może bez wyznaczania zarządzającego transportem, spełniającego warunki o których mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009, w drodze umowy wyznaczyć osobę fizyczną uprawnioną do wykonywania zadań zarządzającego transportem w jego imieniu jeżeli osoba ta spełnia warunki określone w art. 4 ust. 2 rozporządzenia. Przedstawione powyżej przepisy wprowadzają zatem pojęcie osoby zarządzającej transportem, zawierając definicję legalną osoby pełniącej taką funkcję, a jednocześnie nakładają na przedsiębiorcę obowiązek wyznaczenia takiej osoby, o ile sam przedsiębiorca będący osobą fizyczną nie pełni te funkcji, jednocześnie przepisy te wprowadzają wymogi jakie powinna spełnić osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie w postaci chociażby stosownego doświadczenia i posiadanej wiedzy (certyfikat ). Wprowadzenie funkcji osoby zarządzającej transportem jest wyrazem troski prawodawcy o należyte wykonywanie czynności w zakresie organizacji i zapewnienia bezpieczeństwa transportu drogowego w zakresie przewozu rzeczy i osób. Prawodawca wymaga więc, by osoba ta posiadała dobrą reputację, odpowiednią wiedzę, co będzie skutkowało zapewnieniem właściwej realizacji wymogów obowiązujący przewoźników. Istotna rola jaka przypada osobie uprawnionej do zarządzania transportem podkreślona jest również w przepisie art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Przewiduje on mianowicie, że do wniosku o udzielenie licencji dołącza się oświadczenie osoby zarządzającej transportem, iż będzie ona pełnić taka rolę w przedsiębiorstwie, a także kopie certyfikatu kompetencji zawodowych tej osoby. Oświadczenie o którym mowa w art. 5 ust 3 pkt 1 składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań ( analogiczne regulacje zawiera art. 7a ust.2 pkt 7, art.7a ust.3 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym ). Dalej należy wskazać, że osoba uprawniona do zarządzania transportem w przedsiębiorstwie wpisywana jest do Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego, który został utworzony w oparciu o przepisy art. 82 g i następne ustawy o transporcie drogowym. Na podstawie art. 82 h ust 1 pkt 17 w ewidencji przedsiębiorców gromadzi się dane określające także imię i nazwisko osoby zarządzającej transportem oraz datę i miejsce urodzenia, adres zamieszkania, rodzaj posiadanego certyfikatu posiadanych kompetencji zawodowych , numer posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych, datę tego certyfikatu, kraj wydania certyfikatu kompetencji zawodowych oraz ewentualna datę utraty dobrej reputacji. Rejestr ten jest jawny i ogólnie dostępny w Internecie. Sąd dokonując kontroli ustaleń organów Inspekcji Transportu Drogowego potwierdził, iż w rejestrze (https://kreptd.gitd.gov.pl) istotnie jako zarządzający transportem w przedsiębiorstwie "A" sp. z o.o. rzeczywiście wpisany jest P. P. jak także wskazano na numer jego certyfikatu oraz datę wydania. (figuruje on jako osoba zarządzająca transportem jeszcze w 32 innych przedsiębiorstwach). W ocenie Sądu I instancji powyższe regulacje prawne stanowić będą podstawę do przyjęcia, że to właśnie P. P. jest osobą zarządzającą transportem w kontrolowanym przedsiębiorstwie, ewentualne wyłączenia jego odpowiedzialności z uwagi na treść umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem nie będą miały znaczenia. P. P. zawarł bowiem umowę o zarządzaniu transportem w kontrolowanym przedsiębiorstwie i posiadał ku temu odpowiednie kwalifikacje, jak także spełniał dalsze warunki do objęcia tej funkcji. Został on wpisany do KRPTD jako osoba zarządzająca transportem i w ten sposób zostały wypełnione warunki konieczne do udzielenia licencji temu przedsiębiorstwu na wykonywanie transportu drogowego. Rejestr ten jest jawny i Skarżący bez żadnego problemu posiadając przecież stosowne kwalifikacje w zakresie transportu drogowego mógł ustalić, że figuruje w tym rejestrze jako osoba zarządzająca transportem w tym przedsiębiorstwie. W żaden sposób nie zmierzał on jednak do uchylenia tego wpisu, a to uprawniało organy do przyjęcia, że wpis ten jest zgodny z prawem i stanem faktycznym, a tym samym uznania go za osobę zarządzającą transportem. Nie może być bowiem akceptowana sytuacja, w której z jednej strony osoba spełniająca kryteria przyjmuje obowiązki osoby zarządzającej transportem i fakt ten zgłaszany jest organom inspekcji transportu drogowego bez wskazania żadnych ograniczeń, z drugiej strony w drodze wewnętrznego porozumienia te obowiązki są ograniczane w sposób istotny, o czym jednak organy inspekcji nie są poinformowane. W takiej sytuacji mają one prawo przyjąć, że wpis do rejestru i podjęcie obowiązku rzeczywiście przez dana osobę nastąpiło, a tym samym odpowiada ona za prawidłowe realizowanie przepisów prawa u przewoźnika. To na osobie, która podjęła się takiej roli ciążyć musi obowiązek ewentualnego cofnięcia swojej zgody wobec organów na dalsze sprawowanie tej funkcji. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Sąd uznał, że organy nie naruszyły prawa przyjmując, że P. P. był osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie, a tym samym jest on osobą ponoszącą odpowiedzialność na mocy art. 921 a ust 2 ustawy o transporcie drogowym. Skarżący nie może się przy tym powoływać na fakt, iż w czasie kiedy zaistniało naruszenie przepisów prawa przebywał na urlopie. Rolą bowiem osoby zarządzającej transportem jest takie jego zorganizowanie, żeby w czasie przejściowej nieobecności przewozy były wykonywane w sposób zgodny z przepisami. Podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie postawą ukarania jest brak dokumentów, których posiadanie przez kierowców można zapewnić pomimo korzystania z uprawnień urlopowych, gdyż ich uzyskanie można planować w pewnej perspektywie czasowej. Podstawą ukarania nie były zdarzenia nagłe, które rozegrały się tylko i wyłącznie pod nieobecność Skarżącego. Powyższe rozważania wskazują, że brak było podstaw do przesłuchania Skarżącego oraz pana Ol. B. Już bowiem ustalone fakty w zakresie podjętych i ujawnionych wobec organów obowiązków Skarżącego pozwalają na rozstrzygnięcie sprawy, a tym samym dalsze prowadzenie postępowania nie było konieczne. Ujawnione wobec organu obowiązki Skarżącego wskazują, że jest on osobą określoną w art. 92 a ust 2 ustawy o transporcie drogowym. W sprawie nie zaistniały również inne naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogły by mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wykazano, aby ograniczono jego uprawnienia procesowe, co mogło by skutkować wydaniem błędnego rozstrzygnięcia poprzez np. uniemożliwiono mu dalsze zgłaszanie wniosków dowodowych. Nie zachodzi również przesłanka z art. 92 c ustawy o transporcie drogowym, gdyż Skarżący miał wpływ na powstanie naruszenia poprzez brak należytego nadzoru nad pracą kierowców. Trzeba podkreślić, że to zarządzający transportem jest zobowiązany do należytego zorganizowania pracy kierowców, w tym zapewnienia posiadania przez nich wszystkich wymaganych dokumentów w tym badan lekarskich. Z tych względów Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu w myśl art. 151 P.p.s.a.