I OSK 1135/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I.I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 1099/19 w sprawie ze skargi I.I. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 11 grudnia 2019 r. Oddalił skargę I.I. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z [...] sierpnia 2019 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z [...] kwietnia 2016 r. skarżący wystąpił o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko. Decyzją ostateczną z [...] lipca 2016 r. Prezydent Miasta T. odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego. W dniu [...] lutego 2019 r. pełnomocnik skarżącego złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w T. wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego powyższą decyzją, podnosząc, że decyzja ta została wydana w oparciu o wyrok Sądu Okręgowego w T. z 24 lutego 2006 r., sygn. akt l C 65/06, w którym miejsce pobytu dziecka zostało ustalone przy matce. Zaznaczył, że w związku z prowadzoną przed Sądem Rejonowym w T. Wydział III Rodzinny i Nieletnich sprawą o zmianę wyroku rozwodowego w przedmiocie wykonania władzy rodzicielskiej zakończoną wydaniem 23 października 2018 r. postanowienia, sygn. akt III Nsm 698/18, zostało sporządzone w dniu [...] sierpnia 2018 r. sprawozdanie z wywiadu środowiskowego, z którego wynika, że zamieszkiwał on z ojcem od wakacji 2006 r. do maja 2017 r. W konsekwencji zdaniem pełnomocnika wyszły więc na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji oraz dowody mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy a nieznane organowi, który wydał decyzję. O treści sprawozdania skarżący dowiedział się w kancelarii pełnomocnika w dniu 28 stycznia 2019 r., tj. w dniu, w którym odebrał kserokopie akt sprawy. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. postanowieniem z [...] marca 2019 r. odmówił wznowienia postępowania. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. postanowieniem z [...] maja 2019 r. uchyliło w całości zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że przed przystąpieniem do badania czy w sprawie pojawiły się nowe okoliczności nieznane organowi, należało zbadać terminowość złożenia wniosku. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że skoro dziecko rzeczywiście mieszkało z ojcem i było na jego utrzymaniu w okresie od wakacji 2006 r. do maja 2017 r., to skarżący wiedział i miał świadomość o tym fakcie w momencie składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz w momencie wydawania decyzji z [...] lipca 2016 r. Nie mógł więc dowiedzieć się o tym dopiero w kancelarii pełnomocnika z wywiadu środowiskowego kuratora. Fakt zamieszkiwania dziecka wraz ze skarżącym był już znany od 2006 r. W związku z tym uznano, że skarżący, domagając się wznowienia postępowania, nie zachował miesięcznego terminu. Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że rozpoznanie wniosku o wznowienie postępowania jest możliwe dopiero po stwierdzeniu, że wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych podstawach wznowienia, a podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem ustawowych terminów. Organ wywiódł, że wywiad środowiskowy, sporządzony w związku z prowadzonym postępowaniem sądowym nie jest nową okolicznością faktyczną lub nowym dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji, nieznanym organowi, który wydał decyzję, gdyż został sporządzony w dniu [...] sierpnia 2018 r. a zatem po wydaniu ostatecznej decyzji. W tej sytuacji nową okolicznością może być jedynie fakt rzeczywistego zamieszkiwania przez dziecko z ojcem w czasie wydawania przedmiotowej decyzji, przy czym nie sposób uznać, że skarżący dowiedział się o tym dopiero [...] lutego 2019 r. Kolegium podkreśliło, że termin jednego miesiąca biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do żądania wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona prawidłowo oceniła znaczenie dowodu lub faktu. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę, w której wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji. Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił złożoną skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że o terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania decyduje moment dowiedzenia się o okoliczności, a nie na moment dowiedzenia się o tym, że owa okoliczność może stanowić podstawę wznowienia postępowania, przy czym nie jest istotna świadomość w zakresie prawnego znaczenia okoliczności faktycznej, jako podstawy wznowienia. Wywiad środowiskowy sporządzony w związku z prowadzonym postępowaniem sądowym nie jest nową okolicznością faktyczną lub nowym dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji, nieznanym organowi, który wydał decyzję, gdyż został sporządzony po wydaniu ostatecznej decyzji. Jednocześnie Sąd podkreślił, że skoro dziecko skarżącego rzeczywiście mieszkało z nim i było na jego utrzymaniu w okresie od wakacji 2006 r. do maja 2017 r., to wiedział on o tym fakcie już w momencie składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, a zatem nie można uznać, że dowiedział się o tym fakcie dopiero w kancelarii pełnomocnika z wywiadu środowiskowego kuratora. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dodatkowo wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1) art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: P.p.s.a., w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia, mimo że zachodzą przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096), dalej: k.p.a.; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli skutkującym wydaniem zaskarżonego postanowienia; 3) art 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art 148 § 1 k.p.a. przez uznanie, że skarżący wniósł podanie o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu. Uzasadniając powyższe zarzuty, skarżący podniósł, że organ I instancji ustalił stan faktyczny odmienny od rzeczywistego w oparciu o informacje uzyskane od matki dziecka, która wprowadziła organ w błąd. Wywiad środowiskowy przeprowadzony w sprawie sądowej wskazał na istnienie nowej okoliczności istniejącej w dniu wydania decyzji nieznanej wcześniej organowi, co umożliwiło skarżącemu złożenie wniosku o wznowienie postępowania z zachowaniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 1 i 2 P.p.s.a , art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c P.p.s.a. oraz art. 7 i 77 § 1 K.p.a. podkreślić należy, że podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. może być tylko naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pomiędzy uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi zatem zachodzić związek przyczynowy, wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania. Takiego zaś naruszenia przepisów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie nie sposób się dopatrzeć. Zadaniem Sądu I instancji jest między innymi ustalenie, czy materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym został oceniony przez organy zgodnie z przepisami postępowania. W związku z tym Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracyjne wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla sprawy oraz czy, przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, nie została przekroczona zasada swobodnej oceny dowodów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, zarzut naruszenia przywołanych przepisów prawa procesowego jest niezasadny. Analiza akt sprawy prowadzi bowiem do wniosku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawidłowo orzekł, że nie nastąpiło naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej, należy wskazać, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jednocześnie stosownie do treści art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Analiza przytoczonych powyżej przepisów wskazuje, że przed przystąpieniem do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania organ jest zobowiązany do zbadania terminowości wniesienia podania. Tylko bowiem prawidłowo wniesione podanie może być przedmiotem rozpoznania przez organ. Jednym z warunków prawidłowego wniesienia podania jest jego terminowe złożenie. W przypadku wniosku o wznowienie postępowania terminem tym jest miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zaznaczyć przy tym należy, że termin ten liczony jest od dnia uzyskania informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (vide wyrok NSA z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1799/16). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że skarżący podstawy wznowienia postępowania administracyjnego upatruje w fakcie przebywania u niego dziecka w okresie od wakacji 2006 r. do maja 2017 r., o czym organ miał nie wiedzieć. Zauważyć przy tym należy, że okoliczność ta była znana skarżącemu już w dacie przebywania u niego dziecka. Nie sposób bowiem – kierując się doświadczeniem życiowym – przyjąć, że dziecko przebywało u skarżącego bez jego wiedzy i świadomości, a o pobycie u niego dziecka dowiedział się on dopiero z wywiadu środowiskowego sporządzonego na potrzeby postępowania sądowego w sprawie o zmianę wyroku rozwodowego w przedmiocie wykonania władzy rodzicielskiej. Tym samym złożenie wniosku o wznowienie postępowania 28 lutego 2019 r. nastąpiło bezsprzecznie z przekroczeniem miesięcznego terminu od dnia, w którym skarżący dowiedział się o okoliczności mogącej stanowić podstawę wznowienia postępowania. Miesięczny termin do złożenia podania należało liczyć w rozpoznawanej sprawie od ostatniego dnia pobytu dziecka u skarżącego, tj. od dnia, w którym skarżący dowiedział się o ostatnim dniu pobytu dziecka u niego. Oznacza to, że za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art 148 § 1 k.p.a. przez uznanie, że skarżący wniósł podanie o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu. Mając powyższe na uwadze, a zwłaszcza zważywszy, że nie zostały dochowane przesłanki skutecznego wniesienia podania, brak było podstaw do jego merytorycznego rozpatrzenia. Rozpatrzenie podania – co zostało wskazane powyżej – uzależnione jest od jego prawidłowego wniesienia. Tym samym w rozpoznawanej sprawie nie można skutecznie zarzucić organom, że nieprawidłowo odmówiły wznowienia postępowania administracyjnego. W konsekwencji oznacza to, że Sąd I instancji prawidłowo skontrolował działania organów administracji publicznej. W konsekwencji powyższych wywodów, a zwłaszcza wobec prawidłowego ustalenia przez organy administracji publicznej, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z naruszeniem ustawowego terminu, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonych postanowień. Mając powyższe na uwadze, wobec niewykazania zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.