III SA/Kr 1103/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Rektora Akademii z dnia 23 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2019 r. nr [...] Dziekan Wydziału [...] Akademii skreślił A. K. z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia pierwszego roku studiów. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że A. K. w drugim semestrze pierwszego roku studiów na Wydziale [...], specjalność [...], nie uzyskała zaliczenia trzech przedmiotów kierunkowych – [...], [...] oraz [...]. Od powyższej decyzji organu I instancji A. K. wniosła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie decyzji i podała, że decyzja ta jest dla niej krzywdząca. Zdaniem odwołującej, zaskarżona decyzja nie wyjaśnia dlaczego została podjęta skoro zgodnie z § 33 ust. 1 regulaminu studiów dziekan może, ale nie musi skreślić studenta pierwszego roku studiów z listy studentów, gdy ten nie uzyskał zaliczenia semestru. Odwołująca dodała, że od wykładowców uzyskała informacje, że zdała egzamin z [...] i [...]. Ponadto A. K. zarzuciła, że Rada Wydziału pozbawiła ją możliwości zdawania egzaminu poprawkowego z [...] obniżając jej oceny z dwóch innych przedmiotów. Co więcej Rada Wydziału podjęła swoją decyzję bez uwzględnienia opinii wszystkich wykładowców. Decyzją z dnia 23 sierpnia 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) w zw. z art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668) oraz § 33 ust. 1 i § 37 ust. 2 lit. b Regulaminu Studiów (przyjętego uchwałą Senatu nr [...] z dnia 27 kwietnia 2015 r.), Rektor Akademii utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] Akademii w K z dnia 4 lipca 2019 r. nr [...]. Uzasadniając swoją decyzję organ II instancji wskazał, że A. K. w letniej sesji egzaminacyjnej otrzymała oceny niedostateczne z trzech przedmiotów: [...], [...] oraz [...]. Egzamin z przedmiotu [...] odbył się w dniu 3 czerwca 2019 r. i za oceną niedostateczną głosowało 12 pedagogów. Z kolei egzamin z przedmiotu [...] odbył się w dniu 25 maja 2019 r. i za oceną dostateczną dla studentki głosował jedynie 1 pedagog, zaś za oceną niedostateczną głosowało 9 pedagogów. Natomiast egzamin z przedmiotu [...] odbył się w dniu 7 czerwca 2019 r. i za oceną dostateczną dla studentki głosowało 3 pedagogów, zaś za oceną niedostateczną głosowało 9 pedagogów. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że oceny niedostateczne studentka otrzymała aż z trzech przedmiotów należących do tzw. przedmiotów kierunkowych, czyli takich, których ranga w procesie kształcenia i ocenie rozwoju studenta jest fundamentalna. Dodatkowo organ zauważył, że egzaminy ze wskazanych przedmiotów odbyły się przed szerokim gronem pedagogów, którzy w zdecydowanej większości ocenili studentkę negatywnie, co wyklucza "pomyłkę" w ocenie pracy odwołującej się, pochopność czy powierzchowność tej oceny. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że Rada Wydziału nie jest organem, który przyznaje oceny za egzaminy (należy to do zespołu pedagogów powołanego przez dziekana), ani organem, który wydaje decyzje o skreśleniu z listy studentów (należy to do kompetencji dziekana). Na posiedzeniach Rady Wydziału są i mogą być omawiane sprawy studentów danego wydziału, jednakże ma to jedynie charakter zapoznania się i omówienia procesu dydaktyki na danym Wydziale. Nie jest natomiast tak, jak błędnie wskazuje to odwołująca się, że Rada Wydziału przyznaje oceny za egzaminy, czy też podejmuje decyzję o skreśleniu z listy studentów. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 34 ust. 1 Regulaminu studiów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia z jednego przedmiotu ogólnego student może złożyć wniosek o wpis na następny semestr, zaś zgodnie z § 35 ust. 2 Regulaminu studiów - możliwość powtarzania semestru nie dotyczy pierwszego roku studiów. W związku zatem z brakiem podstaw do wpisu warunkowego na następny semestr oraz brakiem podstaw do powtarzania semestru, organ II instancji uznał, że prawidłowo została podjęta decyzja o skreśleniu odwołującej z listy studentów. Z powyższą decyzją Rektora Akademii nie zgodziła się A. K. i pismem z dnia 19 września 2019 r. wniosła na nią skargę, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na jej wydanie: 1. art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, zebranego w sprawie; 2. art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodowej i dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego wbrew zasadom logiki, doświadczenia życiowego oraz wskazaniom wiedzy; 3. art. 107 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego zaskarżonej decyzji; 4. art. 78 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak możliwości wypowiedzenia się przez stronę, co do zebranego w sprawie materiału dowodowego; 5. art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego, pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu oraz prawa do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca stwierdziła, że organ w żaden sposób nie odniósł się do wszystkich jej zarzutów stawianych w odwołaniu oraz nie przedstawił wywodu na temat tego, dlaczego otrzymała negatywne oceny z trzech egzaminów pomimo tego, że wcześniej była chwalona przez wykładowców za postępy jakie robiła. Skarżąca zauważyła również, że decyzja o skreśleniu z listy studentów ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu ją wydającego. W takim przypadku organ powinien więc wyczerpująco uzasadnić swoją decyzję, czego jednak w niniejszej sprawie Rektor nie zrobił. Zdaniem skarżącej, organ II instancji nie sprostał zatem wymogom ustawowym dotyczącym oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i naruszył inne zasady postępowania administracyjnego opisane w treści zarzutów. W odpowiedzi na skargę Rektor Akademii podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, że przy rozpoznawaniu sprawy wyjaśnił stan faktyczny, wziął pod uwagę cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i rozważył wszystkie, a sama decyzja zawiera uzasadnienie tak faktyczne, jak i prawne. W ocenie organu, zarzut w postaci przekroczenia zasad swobodnej oceny dowodowej i dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego wbrew zasadom logiki, doświadczenia życiowego oraz wskazaniom wiedzy ma charakter całkowicie ogólny i nie precyzuje, o jakie konkretnie błędy organu miałoby chodzić. Ponadto organ zauważył, że otrzymane przez skarżącą oceny nie mogą być przedmiotem weryfikacji ani przez organ orzekający ani przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem Sądu, skarga A. K. jest nieuzasadniona. Poza sporem między stronami pozostaje to, że zgodnie planem studiów ustalonym przez Rektora (§ 13 ust. 4 Regulaminu studiów), w II semestrze I roku studiów w roku akademickim 2018/2019 przedmiotami kierunkowymi, które kończyły się egzaminem były "[...]", "[...]" i "[...]" (§ 16 ust. 1 Regulaminu studiów). Niespornym jest także to, że skarżąca otrzymała w semestrze letnim oceny niedostateczne z trzech przedmiotów kierunkowych. Sporne między stronami jest to, czy te trzy oceny niedostateczne zostały wystawione skarżącej nieprawidłowo - jak chce tego skarżąca, gdyż "wcześniej była chwalona przez wykładowców za postępy jakie robiła", a nadto ich wystawienie nastąpiło nie bezpośrednio po egzaminie, a po ich omówieniu na Radzie Wydziału, czy też zarówno organy orzekające jak i sąd nie są uprawnione do kontroli zasadności wystawionych ocen z egzaminów, a okoliczność, że zostały wystawione na Radzie Wydziału nie ma znaczenia skoro o wysokości wystawionej oceny zdecydowały przez głosowanie wyłącznie osoby uczestniczące w egzaminie jako zespół pedagogów powołany przez dziekana do przeprowadzenia tego egzaminu – jak twierdzą to organy. Sąd zwraca uwagę na to, że problematyka szkolnictwa wyższego jest uregulowana przez ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668), która w art. 75 ust. 1 stanowi: "Art. 75. 1. Organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów." Jednocześnie art. 108 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 stanowią: "Art. 108. 2. Student może być skreślony z listy studentów w przypadku: (...) 3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; (...) 3. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej." Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że możliwe jest zaskarżenie decyzji o skreśleniu ze studiów do organu odwoławczego, a następnie do sądu administracyjnego na podstawie przepisów – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (art. 108 ust. 3), co stało się w niniejszej sprawie, oraz że przedmiotem kontroli jest sprawdzenie czy istotnie student nie zaliczył semestru czy roku w określonym terminie, co obejmuje badanie przesłanek upoważniających do stwierdzenia, iż semestr czy rok nie został zaliczony w konkretnym terminie (art. 108 ust. 2 pkt 3). Podobnie jak powyżej wymieniona ustawa kwestię skreślenia z listy studentów reguluje Regulamin Studiów Akademii (Państwowej Wyższej Szkoły [...]) przyjęty uchwałą Senatu nr [...] z dnia 27 kwietnia 2015 r., obowiązujący do czasu uchwalenia nowego regulaminu, w § 37 ust. 2 pkt b: "§ 37. 2. Dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku: (...) b) niezaliczenia semestru w określonym terminie," Z treści art. 108 ust. 2 pkt 3 omawianej ustawy jak również przytoczonego wyżej § 37 ust. 2 pkt b wynika, co istotne zakres kontroli organów administracyjnych uczelni i Sądu, który to zakres nie obejmuje jednak kontroli ocen z egzaminów, na co słusznie wskazał organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę. Pojęcia "niezaliczenia" lub "zaliczenia" semestru czy roku wynika z treści regulaminu studiów (§ 23 ust. 1 stwierdza, że warunkiem zaliczenia semestru jest uzyskanie zaliczeń i zdanie egzaminów ze wszystkich przedmiotów przewidzianych w planie studiów na dany semestr) i zarządzeń rektora danej uczelni (plan studiów). Także pojęcie "określony termin", w którym zaliczenie semestru czy roku powinno nastąpić, aby móc kontynuować studia, wynikają z treści tego regulaminu (§ 13 ust. 1). Z kolei wobec wskazanej w treści art. 108 ust. 2 ustawy "fakultatywności" skreślenia z listy studentów poprzez użycie słowa "może", przedmiotem kontroli Sądu są ustalenia organu odnośnie tego, czy w sytuacji skarżącej, będącej studentką pierwszego roku, jedynym rozwiązaniem w przypadku uzyskania trzech ocen niedostatecznych z trzech przedmiotów kierunkowych jest skreślenie z listy studentów, a jeśli nie, to dlaczego nie zastosowano innego rozwiązania. Sąd stwierdza, że istotę niniejszej sprawy regulują przepisy Regulaminu Studiów Akademii [...] (Państwowej Wyższej Szkoły [...]) przyjętego uchwałą Senatu nr [...] z dnia 27 kwietnia 2015 r. W szczególności § 28 ust. 4 – 6 Regulaminu stanowią: "§ 28. 4. Egzamin z przedmiotu ogólnego składa się przed prowadzącym dany przedmiot nauczycielem akademickim. (...). 5. Egzamin z przedmiotu kierunkowego przeprowadza się przed zespołem pedagogów powołanym przez dziekana, z możliwym udziałem publiczności, co nie dotyczy egzaminów I roku studiów Wydziału [...]. Ocenę z egzaminu kierunkowego proponuje pedagog prowadzący dany przedmiot kierunkowy, a zatwierdzają ją w drodze głosowania pozostali członkowie zespołu pedagogów uczestniczący w danym egzaminie. W przypadku braku zatwierdzenia zaproponowanej oceny dziekan poddaje pod głosowanie kolejne propozycje oceny aż do uzyskania jej akceptacji przez większość. Wpisu oceny do indeksu, karcie okresowych osiągnięć oraz protokołu dokonuje nauczyciel akademicki prowadzący przedmiot. (...) 6. Pedagog prowadzący przedmiot, z którego odbywał się egzamin informuje ustnie studenta o wyniku egzaminu najpóźniej po zakończeniu prac właściwej komisji egzaminacyjnej/rady pedagogicznej powołanej przez dziekana." Z treści przytoczonych wyżej przepisów § 28 ust. 4 – 6 Regulaminu Studiów wynika więc, że prowadzący dany przedmiot kierunkowy – wykładowca – może jedynie proponować ocenę z egzaminu kierunkowego, natomiast ocena ta musi być zatwierdzona poprzez głosowanie przez uczestniczących w egzaminie członków powołanego przez dziekana zespołu pedagogów, co w niniejszej sprawie miało miejsce w czasie posiedzenia Rady Pedagogicznej I roku Wydziału [...] w dniu 15 czerwca 2019 r., a co odzwierciedla znajdujący się w aktach administracyjnych protokół posiedzenia tej Rady. Okoliczność, że takie głosowanie miało miejsce w czasie posiedzenia Rady Pedagogicznej I roku Wydziału [...] nie ma doniosłości prawnej o tyle, że Regulamin nie tylko nie wyklucza takiego sposobu głosowania, ale nawet wskazuje na taką możliwość poprzez zapis § 28 ust. 6 tego Regulaminu. Należy zauważyć, że kwestie możliwości kontynuowania studiów przy otrzymaniu na egzaminie oceny niedostatecznej regulują także przepisy wskazanego wyżej Regulaminu Studiów, przy czym w sposób najbardziej rygorystyczny ukształtowana jest ta kwestia odnośnie niezdania więcej niż jednego przedmiotu kierunkowego oraz odnośnie studentów I roku. Wobec okoliczności, że skarżąca otrzymała w letniej sesji trzy oceny niedostateczne z trzech przedmiotów kierunkowych wykluczone zostało jej prawo do egzaminu poprawkowego i tym samym do egzaminu komisyjnego, który mógłby nastąpić tylko po egzaminie poprawkowym (§ 30 ust. 1), albowiem § 29 Regulaminu stanowi: "§ 29. 1. W przypadku otrzymania na egzaminie oceny niedostatecznej bądź nieusprawiedliwionej nieobecności na egzaminie, studentowi przysługuje prawo do zdawania egzaminu poprawkowego. 2. W przypadku przedmiotów ogólnych studentowi przysługuje prawo do jednego egzaminu poprawkowego z każdego z tych przedmiotów. 3. W przypadku przedmiotów kierunkowych studentowi przysługuje tylko jeden egzamin poprawkowy w sesji egzaminacyjnej, decyzję w tej sprawie podejmuje dziekan." Z treści przytoczonego wyżej § 29 ust. 3 Regulaminu wynika więc, że w przypadku skarżącej, która otrzymała w sesji egzaminacyjnej oceny niedostateczne z trzech przedmiotów kierunkowych, prawo do egzaminów poprawkowych nie przysługiwało. Sąd zauważa, że dziekan ma możliwość wyrażenia zgody na wpis warunkowy na następny semestr studiów w dwóch przypadkach. Pierwszy określony jest w § 33 ust. 1 Regulaminu dotyczący wprost studentów I roku: "w przypadku, gdy niezaliczenie semestru jest wynikiem wypadków losowych (np. przewlekłej choroby) dziekan może wyrazić zgodę na wpis warunkowy na następny semestr studiów zgodnie z § 34", co oznacza uprawnienie dziekana do wyrażenia zgody na wpis warunkowy na następny semestr studiów studenta I roku w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru z powodów losowych, takich jak np. przewlekła choroba, jednak w niniejszej sprawie taki przypadek nie miał miejsca. Także drugi przypadek -określony przepisem § 34 ust. 1 Regulaminu: "w przypadku nieuzyskania zaliczenia z jednego przedmiotu ogólnego student może złożyć wniosek o wpis na następny semestr" - możliwości wyrażenia przez dziekana zgody na wpis warunkowy na następny semestr studiów - nie mógł dotyczyć skarżącej, gdyż nie uzyskała ona zaliczenia z trzech przedmiotów kierunkowych. Oprócz wykluczenia prawa skarżącej do egzaminów poprawkowych i komisyjnych oraz braku możliwości wyrażenia przez dziekana zgody na wpis warunkowy na następny semestr studiów, skarżącej nie przysługiwało też prawo do powtarzania semestru, albowiem § 35 ust. 1 pkt a i § 35 ust. 2 Regulaminu stanowią: "§ 35. 1. Student może uzyskać zgodę na powtarzanie semestru, jeśli: a) nie zaliczył semestru, 1. Możliwość powtarzania semestru nie dotyczy pierwszego roku studiów." Zdaniem Sądu, organy zebrały materiał dowodowy w sposób pełny i wyczerpujący i wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły przepisów postępowania (w szczególności wskazanych przez skarżącą) w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd jednocześnie podkreśla, że rację mają organy stwierdzając, że zarówno organy orzekające jak i sąd nie są uprawnione do kontroli zasadności wystawionych ocen z egzaminów, a okoliczność, że zostały wystawione na posiedzeniu Rady Pedagogicznej I roku Wydziału [...], o czym świadczy protokół z tego posiedzenia, nie ma doniosłości prawnej, skoro taka okoliczność nie jest wykluczona przez przepisy i skoro o wysokości wystawionej oceny zdecydowały (przez głosowanie) wyłącznie osoby uczestniczące w egzaminie jako zespół pedagogów powołany przez dziekana do przeprowadzenia tego egzaminu. Mając powyższe na względzie Sąd uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z obowiązującym prawem, a nie dostrzegając uchybień w przeprowadzonym postępowaniu ani pod względem uchybień prawa materialnego, ani procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie powołanych wyżej przepisów i art. 151 p.p.s.a. orzekł – jak w wyroku.