VIII SA/Wa 831/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Komisarza Wyborczego w R. [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2019 roku Komisarz Wyborczy w R. [...] na podstawie art. 383 § 2a w związku z § 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2019 roku, poz. 684 ze zm. dalej: ustawa kodeks wyborczy) stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego D. G. wybranego do Rady Gminy w M. w okręgu wyborczym nr [...] z listy [...] – KW "[...]" z powodu pisemnego zrzeczenia się mandatu. Podstawą rozstrzygnięcia były ustalenia faktyczne i ocena prawna. W dniu 30 października 2019 roku radny D. G. skierował do Przewodniczącego Rady Gminy w M. pismo o następującej treści "Szanowny Panie Przewodniczący. W związku z brakiem dalszej możliwości pełnienia funkcji radnego Gminy M., pragnę poinformować, że z dniem dzisiejszym zrzekam się mandatu radnego Rady Gminy M.. Pragnę serdecznie podziękować Panu Wójtowi, Radnym, pracownikom Urzędu Gminy za ten niespełna rok współpracy". W dniu 7 listopada 2019 roku została przekazana do Komisarza Wyborczego R. [...] pisemna rezygnacja radnego z informacją, że został on wybrany na radnego w okręgu wyborczym nr [...], którego granice stanowią A., B.. Komisarz Wyborczy R. [...] wyżej powołanym postanowieniem wygasił mandat radnego D. G.. D. G. pismem z dnia 15 listopada 2019 roku, złożonym w Biurze Komisarza Wyborczego w dniu 19 listopada 2019 roku złożył skargę na postanowienie Komisarza Wyborczego o wygaśnięciu jego mandatu radnego. W uzasadnieniu swojej skargi podnosił, że w dniu 30 października 2019 roku złożył rezygnacje z mandatu radnego do Przewodniczącego Rady Gminy w M. mając na uwadze potrzebę podjęcia dyskusji na temat prawidłowej współpracy wewnątrz Rady Gminy, należytego wypełniania mandatu radnego, w tym obowiązków członka Komisji i Rady Gminy. Wskazywał, że sądził, iż jego rezygnacja, bez przeprowadzenia rozmowy zostanie przekazana Komisarzowi Wyborczemu. Argumentował, że skoro mandat otrzymał od mieszkańców jego okręgu nie może zawieść ich zaufania i zlekceważyć decyzji wyborców. W związku z tym w dniu [...] listopada 2019 roku zwrócił się Przewodniczącego Rady Gminy z oświadczeniem, iż nie zrzeka się mandatu radnego. Z tego względu uważa, iż po jego wyjaśnieniach zaskarżone postanowienie winno być zmienione. W odpowiedzi na skargę organ wyborczy wskazał, że zrzeczenie się mandatu jest aktem (czynnością) będącą wyrazem woli radnego (oświadczeniem woli). Radny swoje oświadczenie woli mógł odwołać do chwili wydania przez Komisarza Wyborczego w R. [...] postanowienia stwierdzającego wygaśnięcie mandatu. Z oświadczeniem radnego ustawa kodeks wyborczy wiąże skutek w postaci wygaśnięcia mandatu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 383 § 1 ustawy kodeks wyborczy wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku: 1) śmierci; 2) utraty prawa wybieralności lub nieposiadania go w dniu wyborów; 3) odmowy złożenia ślubowania; 4) pisemnego zrzeczenia się mandatu; 5) naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności; 6) wyboru wójta, na posła na Sejm, senatora albo posła do Parlamentu Europejskiego; 7) niezłożenia w terminach określonych w odrębnych przepisach oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Zgodnie z art. 383 § 2a ustawy kodeks wyborczy wygaśnięcie mandatu radnego z dniem wystąpienia przyczyny o której mowa w § 1 pkt 1, 4, 6 stwierdza komisarz wyborczy, w drodze postanowienia, w terminie 14 dnia od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Wykonywanie mandatu radnego nie ma charakteru administracyjnoprawnego. Źródłem jego wykonywania, czy objęcia jest akt wyboru, a zatem jest związany z wolą wyborców, mieszkańców danej wspólnoty samorządowej. Stosunek powstały na skutek wyborów pomiędzy radnym a radą gminy ma charakter publicznoprawny. Kategoryczne brzmienie przepisów związanych z wygaśnięciem mandatu radnego pozwala na przyjęcie, że zrzeczenie się mandatu ma charakter szczególny. Mandat wygasa z chwilą się zrzeczenia, a postanowienie komisarza wyborczego potwierdza tylko zaistniały stan. Stosunek prawny wynikający z mandatu nie jest stosunkiem cywilnoprawnym ale publicznoprawnym, a zatem art. 61 kodeksu cywilnego, w myśl którego oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób że mogła zapoznać się z jego treścią, nie ma tym przypadku zastosowania. Odmawianie radnym możliwości cofnięcia oświadczenia woli, dotkniętego poważnymi wadami, z braku odpowiedniej publicznoprawnej regulacji byłoby rozwiązaniem stawiającym radnych w sytuacji gorszej niż sytuacja osób składających cywilnoprawne oświadczenia woli. Taka interpretacja byłaby zbyt restrykcyjna, zważywszy na ustrojowe znaczenie demokratycznych wyborów do organów samorządu terytorialnego. Waga aktów wyborczych sprawia, że ewentualne cofnięcie oświadczenia woli o zrzeczeniu się mandatu nie może być swobodne, może mieć miejsce tylko w sytuacjach szczególnych i tylko przed podjęciem postanowienia stwierdzającego wygaśniecie mandatu (por. wyrok NSA z 8 maja 2012 roku, II OSK 401/12). Ocena, czy wystąpiły szczególne okoliczności, uzasadniające – z uwagi na poważną wadę oświadczenia woli – dopuszczalność jego cofnięcia, należy do organu stanowiącego (komisarz wyborczy), który posiłkowo winien kierować się przepisami kodeksu cywilnego (art. 61 i art. 82 -88 kc). W rozpoznawanej sprawie skarżący, po pierwsze cofnął swoje oświadczenie o zrzeczeniu się w dniu [...] listopada 2019 roku, a dzień wcześniej komisarz wyborczy wydał postanowienie deklaratoryjne o wygaśnięciu mandatu. Następnie z uzasadnienia skargi nie wynika aby zaistniała szczególna sytuacja, pozwalająca uznać, iż złożone zrzeczenie się mandatu miało znamiona wad oświadczenia woli określonych w wyżej powołanych przepisach kodeksu cywilnego. Z jego treści jednoznacznie wynika, iż skarżący nie chce dalej pełnić funkcji radnego. Należy zauważyć, iż sam skarżący co prawda wskazuje, że zrzekając się mandatu pragnął zwrócić uwagę na potrzebę dyskusji o prawidłowej współpracy wewnątrz Rady Gminy. Jak już sąd wyżej wskazywał waga aktów wyborczych, w tym przypadku zrzeczenia się mandatu wymagałaby namysłu radnego nad swoimi decyzjami. Nawet przyjmując, iż radny do końca nie przewidywał konsekwencji swojego oświadczenia nie można uznać, iż wola jego została zachwiana, czy też został wprowadzony w błąd. Radny jako reprezentant społeczności lokalnej winien zdawać sobie sprawę z wagi złożonego oświadczenia. W świetle ustawy kodeks wyborczy nie może być sytuacji w której radny najpierw zrzeka się mandatu, a później po przemyśleniu swojej decyzji odwołuje oświadczenie o zrzeczenia mandatu. Niewadliwe złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się mandatu radnego powoduje konsekwencje przewidziane w art. 383 § 1 pkt 4 ustawy kodeks wyborczy w postaci wygaśnięcia mandatu. Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art. 150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 roku, poz. 1369 dalej p.p.s.a.) Sąd oddalił skargę jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw.