I SA/Wa 1733/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 503/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżących [...] sumę pieniężną w wysokości po [...] ([...]) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących [...] solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego [...] pismem z dnia [...] lipca 2019 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 503/15, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. "Nieruchomość [...]" inw. nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej P.p.s.a., stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od Prezydenta na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że pomimo uprzednich wezwań do wykonania wyroku z dnia 18 listopada 2015 r. i pomimo wydania przez Sąd kolejnych trzech wyroków wymierzających grzywnę w związku z niewykonaniem wyroku sprawa do dnia dzisiejszego nie została załatwiona. Odnosząc się do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej, skarżący zaznaczyli, że wobec braku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy ponieśli istotną szkodę niemajątkową. Przyznanie wnioskowanej kwoty jest uzasadnione krzywdą wynikającą z naruszenia ich dóbr osobistych w postaci prawa do wolności dysponowania swoją własnością, zdrowia, prawa poszanowania do dziedzictwa rodzinnego, prawa do niezwłocznego rozpoznania sprawy przez właściwy organ lub sąd. Wyrazem i skutkiem takiego naruszenia jest m.in. notoryczne poczucie bezsilności i pokrzywdzenia. Skarżący podkreślili, że jako obywatele, pomimo sumienności w wykonywaniu wymaganych prawem czynności w celu uzyskania odszkodowania, w zderzeniu z działaniami reprezentujących organ urzędników nie mogą liczyć na rozstrzygnięcie sprawy w rozsądnym terminie. Ponadto, w kontekście ostatnich doniesień o tzw. aferze reprywatyzacyjnej, mają poczucie dużej niesprawiedliwości. W czasie bowiem, kiedy w ich sprawie nie podejmowano działań, na rzecz podmiotów zamieszanych w tzw. aferę reprywatyzacyjną wypłacane były w krótkim czasie z budżetu przeznaczonego na odszkodowania ogromne kwoty. Skarżący czują się oszukani i w ich opinii zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej jest właściwą odpowiedzią na doznaną przez nich krzywdę. W niniejszej sprawie istnieje także obawa, że bez wymierzenia Prezydentowi sankcji w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, organ w dalszym ciągu nie wykona wyroku Sądu. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w toku postępowania gromadzona jest dokumentacja niezbędna do ustalenia spełnienia przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ zaznaczył, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg. Przed wydaniem decyzji konieczne jest także zabezpieczenie środków pieniężnych na jej realizację. Organ zaznaczył ponadto, że postępowanie zakończone zostanie w terminie 2 miesięcy od momentu doręczenia prawomocnego orzeczenia WSA w Warszawie wraz z aktami sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z dnia [...] lipca 2019 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z dnia 18 listopada 2015 r. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z dnia 18 listopada 2015 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie ustalenia odszkodowania w terminie czterech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi w dniu 16 marca 2016 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem w dniu 16 lipca 2016 r. Mimo to Prezydent [...] nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. W wyniku zaś wniesionych skarg kolejnymi wyrokami z dnia 6 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1531/16, 20 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1296/17 oraz z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1061/18 wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości odpowiednio 500 zł, 1500 zł i 3000 zł. W orzeczeniach tych Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z dnia 18 listopada 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W wyroku z dnia 25 września 2018 r. Sąd przyznał ponadto od Prezydenta na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężna w wysokości po [...]. Jak wynika z analizy akt pomimo powyższych trzech orzeczeń wymierzających grzywnę, Prezydent [...] nie podejmował w istocie działań mających na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Stosowne czynności podjęto jedynie we wrześniu 2016 r. (pisma z dnia [...] września 2019 r. skierowane do Archiwum Państwowego oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...]). Następnie organ ograniczył swoje działania do informowania pełnomocnika stron o niemożności załatwienia sprawy w terminie oraz przewidywanym terminie jej zakończenia (pisma z [...] września 2016 r., [...] maja 2017 r., [...] stycznia 2019 r., [...] lutego 2019 r.). W sprawie spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z dnia 18 listopada 2015 r. terminu na załatwienie sprawy, a także uwzględniając, że w/w wcześniejszymi wyrokami z dnia 6 grudnia 2016 r., 20 października 2017 r. i 25 września 2018 r. wymierzono już Prezydentowi grzywnę (w wysokości odpowiednio 500 zł, 1500 zł i 3000 zł) w związku z niewykonaniem wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 5000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu po wyroku z dnia 18 listopada 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że wyznaczony w wyroku z dnia 18 listopada 2015 r. termin został znacznie przekroczony, po wpłynięciu zaś prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy organ podjął nieliczne działania mające na celu zakończenie sprawy, sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania - mimo trzech kolejnych wyroków wymierzających grzywnę – nadal nie została przez organ załatwiona. Sąd uznał ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że suma pieniężna, określona w powołanym przepisie jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po [...] jako zadośćuczynienie za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania, fakt, że organ nie podejmował w istocie działań mających na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia, a także okoliczność, że wcześniejszym wyrokiem przyznano na rzecz skarżących stosowną sumę pieniężną. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). ----------------------- 5