III SA/Wr 273/19
WyrokWSA we Wrocławiu2019-12-13
Skład orzekający: Anna Moskała, Barbara Ciołek, Tomasz Świetlikowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych RTV, przedawnienia tych opłat oraz braku doręczenia upomnienia, podniesione w postępowaniu egzekucyjnym, są uzasadnione?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając zarzuty skarżącego za nieuzasadnione. Stwierdzono, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych RTV powstaje z mocy prawa po zarejestrowaniu odbiornika i nie wygasa z powodu braku późniejszego wyrejestrowania, jeśli skarżący nie przedstawił dowodów na jego dokonanie. Podkreślono, że należności abonamentowe mają charakter publicznoprawny i podlegają 5-letniemu terminowi przedawnienia zgodnie z Ordynacją podatkową, a wszczęcie postępowania egzekucyjnego przerwało bieg terminu przedawnienia. Zarzut braku upomnienia uznano za niezasadny, gdyż zostało ono skutecznie doręczone.Stan faktyczny
Skarżący wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłat abonamentowych RTV za okres od stycznia 2013 r. do marca 2018 r. Zarzuty dotyczyły braku wymagalności, braku upomnienia i przedawnienia. Organ egzekucyjny, po uzyskaniu wiążącego stanowiska wierzyciela, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Skarżący zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, powtarzając zarzuty. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Protokolant starszy specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...]w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych oddala skargę w całości.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...], prowadząc postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lipca 2018 r. wystawionego przez "A". (wierzyciela), obejmującego opłaty abonamentowe rtv za okres 01/2013 - 03/2018, dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "B" S.A. Odpis tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu [...] sierpnia 2018 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...]postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. zawiesił wszczęte postępowanie egzekucyjne i pismem z tego samego dnia poinformował Bank i skarżącego o zawieszeniu postepowania egzekucyjnego.
W piśmie z [...] sierpnia 2018 r. skarżący wniósł zarzuty na toczące się postępowanie egzekucyjne w postaci: braku wymagalności, braku upomnienia i przedawnienia, a organ egzekucyjny zwrócił się (w tej kwestii) do wierzyciela o zajęcie stanowiska.
Postanowieniem z [...] listopada 2018 r. (nr [...]) wierzyciel uznał zarzuty skarżącego w całości za nieuzasadnione. Od postanowienia skarżący wywiódł zażalenie, po rozpoznaniu którego wierzyciel [...] lutego 2019 r., wydał postanowienie utrzymujące dotychczasowe rozstrzygnięcie w mocy.
Postanowieniem z [...] marca 2019 r. (nr [...]) Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...] uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu organ egzekucyjny, powołując się na wiążące stanowisko oraz argumentację wierzyciela, wskazał, że podniesione przez skarżącego zarzuty są nieuzasadnione.
Pismem z [...] marca 2019 r. skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie, podtrzymując treść zarzutów powołanych w piśmie z [...] sierpnia 2018 r. domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślił, że w prowadzonym postępowaniu doszło do naruszenia zasady równości wobec prawa wynikającej z art. 32 Konstytucji RP oraz zasad zawartych w art. 6, 7, 8, 9, 10, 11 i 81a § 1 k.p.a., a także przepisów rozporządzenia Ministra Łączności z 15 września 1985 r.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ - po szczegółowym przywołaniu przepisów mających zastosowanie w sprawie - stwierdził, że działanie organu egzekucyjnego, dotyczące trybu rozpoznania zarzutów było prawidłowe i wypełniło wymogi wskazane w przepisach prawa. Dalej organ II instancji wskazał, że kwestia wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku, którą wyczerpująco rozstrzygnął wierzyciel w swoim postanowieniu, wiąże zarówno Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – [...] jak i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W.
Organ wyjaśnił, że podnoszone przez zobowiązanego argumenty w zakresie wyrejestrowania odbiornika rtv w 2005 r. z adresu : [...],[...] W., niedokonania rejestracji pod adresem: [...],[...] W. oraz niedopełnienia przez "A" obowiązku nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego, uznać należy za zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku, a nie braku wymagalności obowiązku. Natomiast odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku wnoszenia przez skarżącego opłat z tytułu abonamentu rtv z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika telewizyjnego pod adresem: [...] we W. została dokonana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U, z 2001r. nr 101, poz. 1114). Zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych (aktualnie jest to ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym, a rozpatrywana sprawa takiej sytuacji dotyczy. Organ podkreślił, że zobowiązany nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających wyrejestrowanie odbiornika.
Kolejno organ odniósł się do wniosku o wydanie z akt sprawy na podstawie art. 73 kpa, uwierzytelnionych odpisów dokumentów, na podstawie których wysunięto wobec skarżącego roszczenie o zapłatę zaległych opłat abonamentowych. Do postanowienia z dnia [...] listopada 2018 r. wierzyciel załączył duplikat wystawionego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych (nr [...]), którego oryginał został przesłany skarżącemu w dniu [...] września 2008 r.
Następnie organ wyjaśnił, że upomnienie zostało wystawione na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a., odpowiadało wskazanym w ustawie wymaganiom i zostało doręczone w dniu [...] kwietnia 2018 r. Zatem zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia uznano za nieuzasadniony.
W dalszej części uzasadnienia postanowienia, odnosząc się do kwestii powiadomienia przez "A" o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego pod nieaktualnym adresem, organ wyjaśnił, że w dniu [...] września 2008 r. "A" wykonała zobowiązanie wobec skarżącego wysyłając przesyłkę listową zawierającą zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia ich o nadanych numerach na adres odbiorników tj. ul [...] W. Podany adres nie został zaktualizowany przez skarżącego. Należy podkreślić, że organ administracji publicznej nie jest obowiązany badać z urzędu, czy adres mu znany jest adresem aktualnym. Ponadto przesłanie zawiadomienia ma charakter wyłącznie informacyjny.
Następnie Organ wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. nr 187, poz. 1342), dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowiły dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej, niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Nie oznacza to jednak, że w niniejszej sprawie nie ma dowodu zarejestrowania odbiornika przez skarżącego, takim dowodem obecnie jedynym i wyłącznym w stosunku do abonentów, którzy byli zarejestrowani na moment wejścia w życie wskazanego wyżej rozporządzenia, do których Pan należy, jest zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych będącego użytkownikiem odbiorników zarejestrowanych wg imiennej książeczki opłaty abonamentowej, którego duplikat załączono do zaskarżonego postanowienia. Należy również wyraźnie wskazać, iż zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem, ani decyzją wierzyciela, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.
Organ odnosząc się do zarzutu przedawnienia zaległości wskazał, że abonament radiowo-telewizyjny jest przymusowym bezzwrotnym świadczeniem publicznoprawnym, rodzajem daniny publicznej, którą od pozostałych danin publicznych odróżnia jedynie celowy charakter. Twierdzenie zatem, że do zobowiązania objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym obowiązywać powinny przepisy art. 118 Kodeksu cywilnego tj. trzyletni okres przedawnienia, uznać należy za bezpodstawne. W niniejszej sytuacji powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Mając na uwadze powyższy przepis oraz jego § 4, stanowiący że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, biorąc pod uwagę fakt, że tutejszy organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego w 2018 r. należy stwierdzić, że roszczenia obejmujące zobowiązanie w/w tytułem wykonawczym nie są przedawnione.
W zakończeniu uzasadnienia Organ odniósł się do kwestii błędu w wyliczeniu kwoty zadłużenia za 2013 r. wierzyciel wyjaśnił, że w wystawionym upomnieniu kwota zaległości w opłatach abonamentowych rtv za 2013 rok została wyliczona poprzez pomnożenie kwoty 18,65 zł przez 12 miesięcy, co daje łączną kwotę 223,80 zł. W związku z powyższym zarzut braku upomnienia należy uznać za niezasadny.
W skardze z [...] maja 2019 r. strona skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu, wnosząc o jego uchylenie oraz o zwrot kosztów postępowania. W skardze strona skarżąca powtórzyła zarzuty przedstawione we wcześniejszym zażaleniu.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz.2167), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).
Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą. Zobligowany jest do przeprowadzenia kontroli legalności objętych skargą decyzji i postępowań prowadzących do wydania tychże w celu sprawdzenia, czy nie doszło do naruszeń prawa powodujących potrzebę wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kognicja sądu administracyjnego obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takich zaś zalicza się właśnie zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. Wskazać w tym miejscu należy, że w związku ze zmianą brzmienia art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. od 15 sierpnia 2015 r., postanowienia wydane przez wierzyciela w powyższym trybie nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest jednak uprawnienie do kontroli tego rodzaju aktu przez sąd administracyjny w ramach postępowania zainicjowanego skargą na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.
Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione, o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
W świetle tych regulacji, pozyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w kwestii podniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 u.p.e.a. zarzutów, jest koniecznym wymogiem w postępowaniu egzekucyjnym. W przypadku oparcia zarzutów na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest przy tym wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnie postępowania wyjaśniającego co do istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu, a w konsekwencji nie może zakwestionować stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
W rozpoznawanej sprawie, Naczelnik US (jako organ egzekucyjny) prowadził wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lipca 2018 r. wystawionego przez "A" S.A. (wierzyciela), obejmującego opłaty abonamentowe rtv za okres 01/2013 - 03/2018. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego został doręczony skarżącemu [...] sierpnia 2018 r.
Skarżący w rozpoznawanej sprawie (w piśmie z [...] maja 2019 r.) podniósł zarzuty: nieistnienia obowiązku, przedawnienia zaległości, a także braku uprzedniego doręczenia upomnienia.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że w sprawie, organ egzekucyjny nie był wierzycielem. Stosownie do treści ww. przepisów, był on zatem zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i tym stanowiskiem - w odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku - był związany. Ostatecznym postanowieniem, wierzyciel odmówił uznania wniesionych zarzutów. Podkreślić należy, że stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji co do treści ich rozstrzygnięcia (w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku). Sąd natomiast, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, powinien dokonać samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, a następnie przejść do oceny rozstrzygnięć organów egzekucyjnych co do ich zgodności z prawem.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego, w tym w pierwszej kolejności do zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), a zatem ustalenia, czy na skarżącym rzeczywiście ciążył (czy też nie) obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej rtv za wskazane okresy objęte spornym tytułem wykonawczym, konieczne było odwołanie się (kolejno do zmieniających się) przepisów w zakresie warunków powstania i ustania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji Polskie Radio i Telewizja (Dz. U. Nr 54, poz. 307), dodaną do niej, z dniem 1 marca 1985 r. ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r., nr 54, poz. 275), a ich wysokość była kształtowana przez Komitet do Spraw Radia i Telewizji w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.). Następnie problematykę opłat abonamentowych regulowały art. 48 i 51 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2011 r., nr 43, poz. 226) uchylone przez - obowiązującą obecnie - ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze. zm.). Zgodnie z jej przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 ustawy. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 ustawy, odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo pocztowe. Istotna jest także treść art. 7 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego.
Reasumując, przyjąć należy, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników rtv powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w wyroku TK z 16 marca 2010 r., K 24/08 zgodnie z którym, po zarejestrowaniu odbiornika rtv, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej).
Zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku nieposiadania odbiorników rtv, użytkownik tych odbiorników jest zobowiązany dokonać ich wyrejestrowania. Wynika to z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. 2013 nr 0 poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, który stanowi, że użytkownik odbiorników rtv, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników przez złożenie, w placówce pocztowej, formularza wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Obowiązek zawiadomienia właściwej placówki "A" o zaprzestaniu użytkowania odbiorników rtv ciążył na użytkowniku także w okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie powołanego rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2013 r. (§ 4 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych - Dz. U. Nr 187, poz. 1342). Również w myśl wcześniej obowiązującego § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.
W świetle powyższego, przyjąć zatem należy, że zarejestrowanie odbiornika w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi już wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych (aktualnie jest to ustawa z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym (wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16 , WSA w Gliwicach z 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/GI 376/13). W skardze skarżący wskazuje, że "Przeprowadzając się na ulicę [...] dokonałem w "A", według mojej pamięci i pamięci pozostałych członków rodziny trzech czynności: złożenia pisma o przekierowaniu korespondencji na nowy adres, zmiany numeru telefonu stacjonarnego oraz wyrejestrowania sprzętu RTV. Nie pamiętam dokładnie formuły wyrejestrowania sprzętu RTV, ale faktem bezspornym jest, że otrzymałem inny numer telefonu stacjonarnego, który używałem i opłacałem przez kilka lat pod nowym adresem przy ul. [...]." Sąd rozpoznając niniejszą sprawę podziela stanowisko Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, który wskazał, że wierzyciel w zaskarżonym postanowieniu wykazał zasadnie, iż zobowiązany nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie swojej tezy, wobec czego twierdzenie o wyrejestrowaniu odbiorników w 2005 r., po zmianie miejsca zamieszkania, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym oraz nie może wywołać skutku w postaci uznania zasadności tego zarzutu. Należy podkreślić, że wykazanie faktu dokonania wyrejestrowania odbiornika RTV leży po stronie osoby – abonenta chcącego wykazać brak obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, że wyrejestrował zarejestrowany odbiornik. Skarżący nie posiada żadnego stosownego dokumentu, takiego dokumentu nie posiada również [...] S.A., na której ciąży obowiązek przechowywania dowodu umożliwiającego wykazanie okoliczności wyrejestrowania odbiornika w okresie dłuższym niż 5 lat.
Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący kiedykolwiek dokonał skutecznego wyrejestrowania odbiornika rtv, czy też dopełnił formalności dotyczących zwolnienia go z ponoszenia opłaty abonamentowej. Tym samym – w ocenie Sądu - organy słusznie przyjęły, że na skarżącym ciążył - z mocy prawa - obowiązek uiszczania opłat abonamentowej rtv.
Dodatkowo wskazać należy, że stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), operator publiczny, w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, z urzędu nadawał posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamiał użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Ww. rozporządzenie weszło w życie 13 grudnia 2007 r. Jeżeli zatem w chwili wejścia w życie rozporządzenia skarżący był zarejestrowanym abonentem telewizyjnym lub radiowym, to - w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy - operator publiczny miał obowiązek nadać mu indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu, dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej utraciły walor dowodu zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia. Ponadto, zgodnie z § 3 rozporządzenia, dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5) jest:
1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub
2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.
W niniejszej sprawie przesyłka pocztowa zawierająca powiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego została wysłana w dniu [...] września 2008 r. na adres rejestracji odbiorników, który nie został zaktualizowany przez skarżącego. Należy wskazać, że organ administracji publicznej nie jest obowiązany badać z urzędu, czy adres mu znany jest adresem aktualnym.
Podkreślenia przy tym wymaga, że nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie może zostać utożsamione z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych. Stanowiło to bowiem jedynie element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie imienną książeczkę abonamentową zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem i temu miało też służyć przesłanie dotychczasowym użytkownikom odbiorników rtv zawiadomienia o indywidualnym numerze abonenta.
W tym miejscu podkreślenia nadto wymaga, że użyte w § 5 ust. rozporządzenia wyrażenie "powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia" oznacza, że zawiadomienie to można przesłać (nawet) w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres. Wbrew twierdzeniom skarżącego ustawodawca nie określił bowiem, żadnej szczegółowej formy "powiadamiania", zastrzegając jedynie, że powiadomienie to winno zawierać zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zresztą i tak skoro obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy o opłatach abonamentowych, to nawet w sytuacji gdyby skarżący rzeczywiście "nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego", to okoliczność ta i tak nie uwalniałaby go od (nałożonego przecież ustawą) obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.
Tym bardziej, skoro w sprawie "A" SA. zachowała wymogi ustawowe w ww. zakresie, zaś skarżący, który uprzednio dokonał rejestracji odbiornika (a tym samym, z mocy prawa, był zobowiązany do uiszczenia opłaty abonamentowej rtv), nie przedstawił w toku postępowania egzekucyjnego żadnego dowodu potwierdzającego jego wyrejestrowanie, bądź uprawnienie do zwolnienia go z uiszczania opłaty abonamentowej, to przyjąć należy, że skarżący słusznie został uznany za abonenta zobligowanego do uiszczania opłaty za odbiornik rtv. Tym samym - wbrew twierdzeniom skarżącego - zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) należało uznać za bezzasadny.
Przechodząc do kolejnego – również niezasadnego zdaniem Sądu - zarzutu w postaci przedawnienia obowiązku, w pierwszej kolejności wskazać należy, że należności z tytułu opłat abonamentowych rtv są należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych. Taki charakter opłat abonamentowych wynika bowiem wprost z art. 7 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. Kwestia opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych była przedmiotem orzekania przez TK, który w wyroku z 9 września 2004 r. K 2/03 (publ. OTK-A 2004, nr 8, poz. 83) wypowiedział się na temat charakteru tej opłaty. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, abonament to przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań Państwa. Jest to więc danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez swój celowy charakter, która nie stanowi dochodów Państwa o charakterze stricte budżetowym. Zarazem abonament, mając charakter publicznoprawny i będąc dochodem publicznym, podlega w zasadzie wyłączności władzy ustawodawczej w kształtowaniu dochodów i wydatków Państwa. Z drugiej strony abonament jest rodzajem daniny publicznej, niebędącej podatkiem, a jedynie "zbliżonej do podatku". Nie jest on opłatą w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód publiczny pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej.
W związku z powyższym, zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zaległości z tego tytułu przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. W przypadku opłat abonamentu RTV, przepis ordynacji podatkowej stanowi przepis szczególny względem regulacji zawartych w art. 188 k.c., tak więc w przypadku opłat abonamentu przedawnienie następuje po 5 latach. Twierdzenia skarżącego, że do zobowiązania objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym obowiązywać powinny przepisy art. 118 Kodeksu cywilnego, tj. 3 – letni okres przedawnienia, uznać należy za bezpodstawne. W przedmiotowej sprawie należy podkreślić, że pięcioletni okres przedawnienia należy liczyć od końca roku, w którym przypadał termin płatności pierwszych zobowiązań tj. od końca 2013 r. Egzekucję wszczęto w dniu [...] sierpnia 2018 r., oznacza to, że nawet najstarsze zaległości nie były przedawnione. Postępowanie egzekucyjne obejmuje więc pełną kwotę objętą tytułem wykonawczym.
Jak wynika z akt sprawy, upomnienie nr UP [...]z dnia [...] kwietnia 2018 r. zostało wysłane skarżącemu na nowy adres przy ul. [...] 5 we W. Powyższa przesyłka została odebrana [...] kwietnia 2018 r.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. - na podstawie art. 151 p.p.s.a.- oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło