III FSK 2570/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia del. WSA Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S[...] z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1114/19 w sprawie ze skargi S[...] z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S[...] z siedzibą w S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 17 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1114/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę S. SKA w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 26 kwietnia 2019 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku Spółki w celu wyegzekwowania zaległości z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego w kwocie 4.000,- zł (data powstania należności: 1 stycznia 2017 r. – 31 grudnia 2017 r.), objętej tytułem wykonawczym z 30 maja 2018 r. Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Zawiadomieniem o zajęciu z 6 czerwca 2018 r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunku bankowego. Pismem z dnia 20 czerwca 2018 r. Spółka wniosła na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) - dalej "u.p.e.a." zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2018 r. Wierzyciel – Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny uznał zgłoszone przez Spółkę zarzuty za nieuzasadnione. W wyniku rozpatrzenia zażalenia od powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy - Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego postanowieniem z 28 lutego 2019 r. utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie wierzyciela. Postanowieniem z 13 marca 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. uznał zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 10 u.p.e.a. za nieuzasadnione, natomiast postanowieniem z 26 kwietnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, po rozpatrzeniu zażalenia Spółki utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, że Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego stwierdziła, że art. 23 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, nakłada na posiadacza pojazdu obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC i kontynuowania jej przez cały okres posiadania zarejestrowanego pojazdu, niezależnie od jego stanu technicznego oraz zakresu użytkowania. Spółka figuruje jako właściciel pojazdu od roku 2012 do chwili obecnej. Zabezpieczenie pojazdu dla potrzeb postępowania prokuratorskiego lub sądowego nie oznacza, że Spółka przestała być posiadaczem samoistnym tego pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracji w Gdańsku oddalił skargę Spółki na wskazane powyżej postanowienie. Sąd stwierdził, że organy egzekucyjne nie mogą badać ani zasadności stanowiska wierzyciela, ani rozpatrywać kwestii dotyczących nałożenia na Spółkę obowiązku stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Z uwagi na powyższe należało przyjąć, że wbrew twierdzeniu strony dochodzony obowiązek istnieje. Prawidłowo zatem Organ odniósł się do tej kwestii i uznał za nieuzasadniony zarzut wniesiony w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Oceniając stanowisko wierzyciela sąd stwierdził, że jest ono prawidłowe. Zarówno postanowienie z dnia 16 listopada 2018 r. Wierzyciela – Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, uznające zgłoszone przez Spółkę zarzuty za nieuzasadnione, jak i postanowienie organu odwoławczego - Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 28 lutego 2019 r utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie wierzyciela, nie naruszają obowiązujących przepisów. Prawidłowo wierzyciel wskazuje jako podmiot zobowiązany skarżącą Spółkę, powołując się na przepisy kodeksu cywilnego. zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego właściciel jest posiadaczem samoistnym, bowiem w granicach określonych w przez ustawy i zasady współżycia społecznego może z wyłączeniem innych osób korzystać z rzeczy (art. 140 k.c.), choćby nawet nie dzierżył rzeczy. Z mocy art. 337 k.c. posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że rzecz jest w posiadaniu zależnym. Natomiast posiadacz zależny nie ma obowiązku ubezpieczenia samochodu. Obowiązek ubezpieczenia ciąży na posiadaczu samoistnym jakim była niewątpliwie skarżąca spółka - właściciel samochodu. Skargę kasacyjną od wskazanego wyroku wniosła Spółka Sobol Development zarzucając naruszenie przepisów postępowania art. 1, art. 1 ust. 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. polegające na nie uwzględnieniu skargi, mimo że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego art. 140 k.c. i art. 337 k.c. polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że w sytuacji gdy osoba trzecia włada pojazdem na podstawie postanowienia organów postępowania karnego spółka na którą pojazd jest zarejestrowany jest jego posiadaczem samoistnym. Mając na uwadze powyższe Spółka wniosła o: 1) zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 kwietnia 2019 r. a także postanowienie Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, 2) rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu, wskazując przy tym że nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy, 3) zwolnienie skarżącego od kosztów w zakresie opłaty od skargi, 4) zasądzenie do strony przeciwnej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych za obie instancje. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o: 1) jej oddalenie w całości, 2) zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, 3) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Brak było dostatecznych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Na początek przypomnieć należy, że na podstawie art. 183§ 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), poza wskazanymi enumeratywnie w art. 183§ 2 p.p.s.a. przypadkami nieważności postępowania sądowego, których nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami i standardami wynikającymi z art. 174 p.p.s.a. i art. 176 p.p.s.a. W sprawie niniejszej strona skarżąca wniosła (w petitum i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej) zarzuty naruszenia prawa materialnego, to jest (wyłącznie) prawa cywilnego. W zakresie przepisów postępowania w treści skargi znajduje się tylko pojedyncze odniesienie do jednej regulacji Kodeksu postępowania karnego, który nie normuje wszak administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Unormowania Kodeksu cywilnego (k.c.) nie stanowią natomiast samodzielnej podstawy prawnej postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Analizowane – na skutek zaskarżenia do sądu administracyjnego – postępowanie egzekucyjne nie zastępuje (ewentualnego) postępowania przed sądami powszechnymi w przedmiocie istnienia stosunku prawnego lub prawa, w tym odpowiedzialności, której wyegzekwowanie, nie zaś ustalenie i nałożenie – przekazane zostało przez prawodawcę do wykonania na podstawie Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Najważniejsze jednak jest to, że skarżący nie podniósł zarzutów kasacyjnych naruszenia (odpowiednich) regulacji postępowania (egzekucyjnego, administracyjnego), na podstawie których ustala się, przedstawia i ocenia stan faktyczny sprawy egzekucji administracyjnej. Z powodu tego zaniechania skarżący nie wypowiedział się kasacyjnie odnośnie do stanu faktycznego okresu/czasu tymczasowego przerwania posiadania pojazdu mechanicznego, na które się powołuje. Z zarzutów skargi kasacyjnej nie wynika więc umocowana prawnie argumentacja strony: w jakim okresie – od kiedy do kiedy – miało miejsce przerwanie posiadania, w szczególności w relacji do całości czasu zgodnego z prawem posiadania, co, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowić powinno istotny element ustaleń, twierdzeń i ocen, tak organów administracyjnych, jak i pism procesowych skarżącego. Przypomnieć w tym miejscu należy treść art. 340 k.c., zgodnie z którym: " Domniemywa się ciągłość posiadania. Niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą nie przerywa posiadania". W świetle powyższej regulacji prawnej zarzuty kasacyjne obejmujące przepisy, na podstawie których ustala, rozważa i ocenia się stan faktyczny sprawy, były niezbędne, ażeby w sposób prawnie uzasadniony (subsumcja stanu faktycznego pod obowiązujące prawo) rozstrzygnąć w przywoływanym przedmiocie domniemania trwałości posiadania. Dodać także należy, że skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 141§ 4 p.p.s.a., na podstawie którego możliwa byłaby w postępowaniu kasacyjnym ocena prawidłowości, w tym wszechstronności, rozważenia przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego sprawy w zakresie spornej problematyki. Zgodnie z art. 141§ 4 p.p.s.a.: "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania". Strona skarżąca nie przedstawiła zarzutu naruszenia art. 141§ 4 p.p.s.a., na podstawie którego możliwa byłaby kontrola kasacyjna spełnienia przesłanek, wymogów i standardów wynikających z przytoczonej regulacji prawnej. Reasumując: treść, sposób i zakres sformułowania skargi kasacyjnej, sporządzonej wszak w imieniu skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika, zgodnie z przywołaną na wstępie zasadą wynikającą z art. 183 p.p.s.a., uniemożliwiły Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczną kontrolę kasacyjną w kwestionowanym – w intencji strony skarżącej – przedmiocie. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.