II SAB/Wa 593/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie skargi na nieprawidłowości w przetwarzaniu danych osobowych z dnia [...] marca 2019 r. 1. zobowiązuje Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych do rozpatrzenia skargi M. L. z dnia [...] marca 2019r., w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego M. L. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania M. L. (skarżący) wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (organ), zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego. W dniu [...] marca 2019 r. skarżący wniósł do organu skargę na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych skarżącego przez W. sp. z o.o. z siedzibą w P. (spółka), będącej administratorem serwisu www.w.pl. Wskazał, że spółka przetwarzała jego dane osobowe takie jak miejsce zamieszkania, wizerunek, imiona i nazwiska rodziców skarżącego oraz datę urodzenia, pomimo że nigdy nie udzielał ww. spółce takiej zgody, nie zawierał z nią umowy ani nie przekazywał swoich danych osobowych. Skarżący wniósł do organu o nakazanie W. sp. z o.o. usunięcie jego danych osobowych, zakazanie przetwarzania tych danych, nakazanie wykonania obowiązku informacyjnego względem skarżącego oraz nałożenie na Wykop sp. z o.o. przewidzianej przepisami kary pieniężnej. Podniósł, że z powodu braku jakichkolwiek czynności podjętych przez PUODO, pismem z dnia [...] maja 2019 r., wniósł ponaglenie domagając się stwierdzenia bezczynności organu i niezwłocznego załatwienia sprawy. Do dnia wniesienia niniejszego pisma, skarżący nie otrzymał żadnej informacji o załatwieniu swojej sprawy. Jego zdaniem organ odpowiedzialny za rozpatrywanie skarg obywateli na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych, dopuścił się szeregu naruszeń przepisów postępowania: 1. art 7 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez organ administracji w sposób przewlekły, co narusza słuszny interes skarżącego, tj. ochronę przed niezgodnym z prawem przetwarzaniem jego danych osobowych, w tym danych wrażliwych, 2. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organu administracji, albowiem Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych powołany został m.in. do ochrony danych osobowych obywateli przed niezgodnym z prawem ich przetwarzaniem, czego domaga się skarżący, a co wiąże się z obowiązkiem załatwiania spraw i podejmowania czynności przez organ, w terminie i w sposób, które zapewnią realną ochronę danych osobowych, 3. art. 12 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu kompetencji organu administracji i w tak ważkiej sprawie jakim jest przetwarzanie danych osobowych skarżącego, w sposób przewlekły, albowiem od złożenia skargi minęło ponad 4 miesiące, 4. art. 36 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ administracji poinformowania skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie i wskazania nowego terminu załatwienia sprawy, 5. art. 35 § 1 k.p.a. w zw. z art. 37 § 1 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie wskazanym w przepisach, a ponadto niezałatwienie sprawy po wniesieniu ponaglenia przez skarżącego w dniu [...] maja 2019 roku. Podkreślił, że w niniejszej sprawie, skarga na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych wniesiona została w dniu [...] marca 2019 r., ponaglenie zaś [...] maja 2019 r. i nie posiada wiedzy o podjętych przez organ czynnościach, nie ma jednak wątpliwości, że sprawa nie została załatwiona. Jego zdaniem, niezasadne było wzywanie do uzupełnienia braku skargi poprzez wskazanie adresu poczty tradycyjnej na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Podkreślił, że w skardze wskazany był adres do korespondencji jako adres pełnomocnika, a ten był podany. Ponadto podniósł, że art. 40 § 2 k.p.a. stanowi, że jeśli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jego zdaniem nie było wymogu wskazywania adresu poczty tradycyjnej skarżącego, nawet jeśli jednak uznać, że taki wymóg był, to w skardze wskazano ten adres. Podniósł, że od dnia złożenia ww. skargi w dniu [...] marca 2019 r., organ nie tylko zaniechał podjęcia czynności w sprawie, ale także nie poinformował o niezałatwieniu sprawy w przepisanym terminie 2 miesięcy, ani zaniechał powiadomienia o nowym terminie załatwienia i przyczynach takiego stanu rzeczy. Z tych powodów uznał, że skarga do Sądu jest zasadna i konieczna. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Wskazał, że do organu w dniu [...] marca 2019 r., wpłynęła skarga skarżącego na nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych skarżącego przez spółkę, polegające na przetwarzaniu danych osobowych skarżącego bez jego zgody, niewykonaniu obowiązku informacyjnego oraz nieuwzględnieniu wniosku o usunięcie danych osobowych. Podniósł, że pismem z dnia [...] marca 2019 r. zwrócił się do pełnomocnika skarżącego o wskazanie adresu poczty tradycyjnej jego mocodawcy. Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. pełnomocnik skarżącego jako adres poczty tradycyjnej swojego mocodawcy wskazał adres swojej kancelarii. W dniu [...] lipca 2019 roku zwrócono się do spółki o ustosunkowanie do treści skargi oraz złożenie wyjaśnień w sprawie. Pismem z dnia [...] lipca 209 roku pełnomocnik skarżącego został poinformowany o stanie sprawy oraz przyczynach opóźnienia w załatwieniu sprawy. W dniu [...] lipca 2019 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych skarga pełnomocnika skarżącego na przewlekłość postępowania. W dniu [...] lipca 2019 r. wpłynęło do Urzędu pismo od spółki zawierające wyjaśnienia w sprawie. Okazały się jednak one niewystarczające, dlatego pismem z [...] sierpnia 2019 r. Prezes ponownie wystąpił do spółki o udzielenie dodatkowych wyjaśnień. O konieczności uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie pismem z tego samego dnia, tj. [...] sierpnia 2019 r., poinformowany został pełnomocnik skarżącego. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach do załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Podniósł, że zgodnie z art. 35 § 4 k.p.a., przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w k.p.a. Jego zdaniem, w tym wypadku aktem szczególnym jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych (Dz. Urz. EU L 119 z 04.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2, z późn. zm.) [rozporządzenie 679/2016]. Zdaniem organu nie można twierdzić, iż doszło do opieszałości, a kolejne czynności podejmowane były niezwłocznie. Mając na uwadze powyższe stwierdził, że w aktualnym stanie prawnym i faktycznym skarga jest bezzasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi wniesionej przez M. L. jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) – skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej przysługuje w wypadkach przewidzianych w pkt 1-4 § 2 art. 3 ustawy. Oznacza to, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne..., s. 378). Przewlekłe prowadzenie postępowania organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Dla dopuszczalności skargi nie ma znaczenia z jakich powodów zawinionych, czy niezawinionych określony akt (decyzja, postanowienie) nie został podjęty. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania może być wniesiona dopiero po upływie terminów przewidzianych do załatwienia sprawy administracyjnej, określonych w przepisie art. 35 k.p.a. i ewentualnie terminów przedłużonych na podstawie przepisu art. 36 k.p.a. Przekroczenie tych terminów oznacza stan bezczynności organu podlegający zaskarżeniu do Sądu Administracyjnego. Wymogiem formalnym warunkującym dopuszczalność skargi, którego dopełnić musi wnoszący skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środka prawnego przewidzianego w art. 37 k.p.a., tj. złożenie ponaglenia. Celem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest wymuszenie na organie administracji publicznej zachowań w postaci wydania aktu (decyzji, postanowienia) lub podjęcia czynności. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie, ale nie zakresie całego żądania przedstawionego przez skarżącego. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Celem skargi na przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Rozpoznając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili jej rozpoznawania, przy czym na ocenę jej zasadności nie mają wpływu przyczyny, z powodu których akt czy czynność nie została dokonana przez organ. Jak wynika z akt sprawy, skarżący wystąpił w dniu [...] marca 2019 r. do organu ze skargą na niezgodne z prawem przetwarzanie jego danych osobowych przez spółkę, będącą administratorem serwisu [...]. Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś przedmiotowa sprawa do dnia wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania nie została zakończona. Zwłoka jakiej dopuścił się organ w załatwieniu sprawy, nie budzi wątpliwości w świetle art. 35 § 1 k.p.a.. Kwestie związane z trudnościami organu nie zwalniają z zarzutu przewlekłości. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy. W świetle powyższego bezsporne jest, że organ pozostawał w przewlekłości w zakresie rozpoznania wniosku (skargi) skarżącego, ale ta przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Należy zauważyć, że pełnomocnik skarżącego był informowany o czynnościach podejmowanych przez organ. Organ podejmował przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną. W ocenie Sądu, czas trwania postępowania od [...] marca 2019 r. do czasu wniesienia skargi i dalej, jak i brak zintensyfikowanych działań ze strony organu zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania, świadczą o przewlekłości. Podejmowane przez organ działania mające na celu zebranie w sprawie pełnej dokumentacji świadczą, że organ podejmował działania mające na celu dokładne wyjaśnienie sprawy. W ocenie Sądu, wydanie decyzji administracyjnej w sprawie musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego. Niemniej jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie było rażące. Działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. W pozostałym zakresie Sąd oddalił skargę. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.