I SA/Sz 847/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Protokolant po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 stycznia 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (zwany dalej: "Organem odwoławczym") postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. (zwanego dalej: "Organem egzekucyjnym") z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec R. P. (zwanego dalej: "Zobowiązanym", "Skarżącym") na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład [...] (zwany dalej: "Wierzycielem") nr [...] oraz nr [...] Zasadnicze ustalenia stanu faktycznego są następujące: Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. nr [...] oraz nr [...], wystawionych przez Wierzyciela. Postępowaniem egzekucyjnym objęte zostały należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego w okresie od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r. wraz z odsetkami. Odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone Zobowiązanemu w dniu [...] r. W toku egzekucji Organ zajął wynagrodzenie Zobowiązanego w S. C. "S." B. G., K. K. (na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia [...] r.). W piśmie z dnia [...] r. Zobowiązany złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie zaległości. Wierzyciel odpowiadając na pismo Organu egzekucyjnego o zajęcie stanowiska w sprawie, w dniu [...] r. wydał postanowienie nr [...], na mocy którego odmówił wyrażenia zgody na umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych wystawionych przez Wierzyciela. W jego ocenie nie doszło do przedawnienia egzekwowanych należności. W piśmie z dnia [...] r. Zobowiązany złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. Zobowiązany zarzucił błędne przywołanie i zastosowanie przepisu art. 24 pkt 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 - zwanej dalej "u.s.u.s.") społecznych. Ponadto, zdaniem Zobowiązanego, nie jest możliwe prowadzenie postępowania egzekucyjnego z majątku dłużnika w sytuacji, gdy ten majątku nie posiada. Postanowieniem z dnia [...] r. Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Organu egzekucyjnego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych stanowiła ww. decyzja Zakładu [...] z dnia [...] r. o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia - zasiłku chorobowego wraz z odsetkami. Decyzja ta została doręczona Zobowiązanemu w dniu [...] r., natomiast stała się prawomocna od dnia [...] r. Zobowiązany nie wpłacił dobrowolnie należności, jak również nie wystąpił o układ ratalny. Natomiast, odwołanie Zobowiązanego wniesione od ww. decyzji zostało odrzucone przez Sąd. Następnie, Organ odwoławczy wskazał, że Zobowiązanemu w dniu [...] r. doręczono upomnienie. W związku z brakiem odnotowania wpłaty we wskazanym terminie, Wierzyciel wystawił ww. tytuły wykonawcze i skierował sprawę do Organu egzekucyjnego w celu przymusowego dochodzenia należności. Dalej, Organ odwoławczy, powołując się na brzmienie art. 84 ust. 7 u.s.u., obowiązującej w okresie, w którym decyzja z dnia [...] r. stała się prawomocna, wskazał, że należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych ulegały przedawnieniu po upływie [...] lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej należność, z uwzględnieniem przepisów art. 24 ust. 4 i 5. Z kolei, w związku z faktem, że przedmiotowa należność nie wygasła przed dniem wprowadzenia nowych przepisów, tj. [...] r., miały do niej zastosowanie zmienione przepisy dotyczące przedawnienia i okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia. Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w sprawie bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia [...] r., tj. od dnia doręczenia Zobowiązanemu upomnienia. Ustosunkowując się do zarzutu Zobowiązanego, Organ odwoławczy wskazał, że fakt, że w dniu zajęcia wynagrodzenia za pracę, Zobowiązany zatrudniony był na pół etatu z wynagrodzeniem w kwocie wolnej od potrąceń, nie zwalniał Organu egzekucyjnego z konieczności dalszego poszukiwania majątku, a co się z tym wiązało - dochodzenia należności. Organ odwoławczy dodał ponadto, że badając materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek z art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm. – zwanej dalej: "u.p.e.a.") umożliwiających umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Zobowiązanego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W skardze wniesionej do Sądu Skarżący zwrócił się o uchylenie postanowienia zarówno Organu egzekucyjnego jak i Organu odwoławczego oraz nakazanie zamknięcia prowadzonej od blisko [...] lat egzekucji. W uzasadnieniu skargi wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. [...]-letni okres upłynął już 4-krotnie. W przepisie art. 24 ust. 5 u.s.u.s wyraźnie wskazano, że nie ulegają przedawnieniu należności zabezpieczone (a więc w okresie [...]letnim) hipoteką lub zastawem. Wyłącznie dalsze ponad [...]-letnie prowadzenie egzekucji dotyczyć może zabezpieczonych uprzednio składników majątkowych. Tymczasem, Organ uzurpuje sobie prawo do dalszego poszukiwania majątku mimo bezskuteczności tych poszukiwań w okresie minionych [...] lat. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – zwanej dalej: "p.p.s.a."), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy tego, czy słusznie Organy egzekucyjne odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego powadzonego wobec Skarżącego. Zdaniem Skarżącego, z uwagi na przedawnienie należności objętych ww. tytułami wykonawczymi Organ nie był uprawniony do prowadzenia wobec niego egzekucji. Na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z przytoczonej regulacji prawnej wynika zatem, że organ egzekucyjny, który z mocy prawa nie może badać czy wierzyciel zasadnie dochodzi wykonania przez Zobowiązana jego obowiązku, jest związany stanowiskiem wyrażonym przez wierzyciela w stosownym postanowieniu. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że Organ egzekucyjny w sposób uprawniony zwrócił się do Wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie. Następnie słusznie uwzględnił stanowisko Wierzyciela, który odmówił wyrażenia zgody na umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Zdaniem Wierzyciela zobowiązanie nie uległo przedawnieniu. Obligatoryjne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Organ ustawodawca uregulował w art. 59 § 1 u.p.e.a. W razie ich zaistnienia Organ egzekucyjny jest zobowiązany do umorzenia, czyli zakończenia, prowadzenia egzekucji. Stosownie do brzmienia art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. W rozpoznawanej sprawie Skarżący zwracając się z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazał na przedawnienie należności. Wobec tego uzasadnione było ustalenie przez Organ egzekucyjny, na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., czy doszło w sprawie do przedawnienia należności. W ocenie Sądu prawidłowo Organy przyjęły, że w sprawie podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych stanowiła decyzja Wierzyciela z dnia [...] r. o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia - zasiłku chorobowego za wskazane powyżej okresy wraz z odsetkami. Decyzja ta została doręczona Skarżącemu w dniu [...] r., a prawomocna stała się od dnia [...] r. Z powodu nieuregulowania zobowiązania, Wierzyciel skierował do Zobowiązanego upomnienie, które mu doręczono w dniu [...] r. Następnie w związku z brakiem wpłaty we wskazanym terminie, Wierzyciel wystawił ww. tytuły wykonawcze i skierował sprawę do Organu egzekucyjnego w celu przymusowego dochodzenia należności. W dalszej kolejności, na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, słusznie Organy badając kwestie związane z przedawnieniem należności, zastosowały przepisy prawa obowiązujące w dniu upływu terminu przedawnienia, uwzględniając przy tym zdarzenia powodujące nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia, jak również działania podjęte w celu wydłużenia terminu wymagalności należności. Mianowicie: zgodnie z art. 84 ust. 7 u.s.u.s. obowiązującym w dniu, w którym decyzja z dnia [...] r. stała się prawomocna ([...] r.), należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych ulegały przedawnieniu po upływie [...] lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej należność, z uwzględnieniem przepisów art. 24 ust. 4 i 5. Natomiast z uwagi na to, że należność nie wygasła przed dniem wprowadzenia nowych przepisów, tj. przed [...] r. (zgodnie z poprzednio obowiązującymi przepisami przedawnienie nastąpiłoby dopiero w dniu [...] r.), miały do niej zastosowanie znowelizowane przepisy dotyczące przedawnienia i okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia. Stosownie do zmienionego art. 84 ust. 7 u.s.u.s. - tj. obowiązującego od dnia [...] r. - należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności. Przepisy art. 24 ust. 5-5c stosuje się odpowiednio. Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Mając na względzie przytoczoną regulację prawną, stwierdzić należy, że prawidłowo Organy przyjęły, że w niniejszej sprawie bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia [...] r., czyli od dnia doręczenia Skarżącemu upomnienia i nadal jest zawieszony. Zatem uprawnione jest egzekwowanie należności. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu, że nie jest możliwe prowadzenie egzekucji z majątku dłużnika, gdy ten majątku nie posiada, należy zgodzić się z Organami co do tego, że celem egzekucji administracyjnej jest przede wszystkim wyegzekwowanie należności publicznoprawnych. Organ egzekucyjny zobowiązany jest do dochodzenia należności, a poszukiwanie majątku, z którego możliwe byłoby przeprowadzenie skutecznej egzekucji, jest jednym z etapów tego postępowania. Zgodzić należy się także z organem, że okoliczność, iż w dniu zajęcia wynagrodzenia za pracę Skarżący zatrudniony był na pół etatu z wynagrodzeniem w kwocie wolnej od potrąceń, nie zwalnia organu egzekucyjnego z konieczności dalszego poszukiwania majątku, a co za tym idzie – dochodzenia należności, które wynoszą obecnie ponad [...] zł. W skardze Strona podniosła także zarzut dotyczący postępowania Wierzyciela w zakresie kontroli wypłaty świadczeń chorobowych oraz ustaleń dotyczących należności tego świadczenia. Ustosunkowując się do tej kwestii, należy podzielić stanowisko Organu odwoławczego, że nie może być ona przedmiotem rozstrzygnięcia w trybie art. 59 u.p.e.a. Przepis ten wyjątkowo uprawnia organy egzekucyjne do badania dopuszczalności prowadzenia egzekucji, gdyż organy egzekucyjne nie sprawują nadzoru nad wierzycielem, co wynika z przytoczonego na wstępie art. 29 § 1 u.p.e.a. Reasumując, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie Organy egzekucyjne nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 59 § 1 u.p.e.a. nakładającego na Organy egzekucyjne obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego w razie zaistnienia choć jednej przesłanki wskazanej w tym przepisie, ani art. 59 § 2 u.p.e.a. dającego Organom egzekucyjnym możliwość fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie, podkreślić należy, że nieposiadanie majątku przez dłużnika nie jest przesłanką do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organy egzekucyjne nie uchybiły także żadnym przepisom procesowym, regulującym tok postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.