II SA/Rz 1181/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy -skargę oddala- Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "Kolegium", "SKO") z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] wydana w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. W podstawie prawnej Kolegium powołało art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że Sąd Rejonowy w [...] prawomocnym wyrokiem z dnia [...] maja 2019 r. sygn. [...] orzekł wobec H. P. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. AM, B1, B, BE na okres trzech lat. W dniu [...] czerwca 2019 r. Starosta zawiadomił o wykonaniu środka karnego, a następnie na podstawie w/w wyroku sądowego oraz zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks kamy wykonawczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 676) Starosta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] orzekł o cofnięciu wyżej wymienionemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B, BE nr dokumentu [...] nr druku [...], na okres od 21 listopada 2018 r. do 21 listopada 2021 r. Wnioskiem z [...] czerwca 2019 r. (data wpływu do organu) H. P. zwrócił się o wydanie wtórnika prawa jazdy kat. C (zwrot prawa jazdy kat. C). Po rozpoznaniu ww. wniosku Starosta [...] decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] odmówił wydania prawa jazdy potwierdzającego posiadanie uprawnień w zakresie kat. C, CE H. P. W uzasadnieniu powołał się na prawomocny wyrok sądu, którym orzeczono o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych, wskazał na wykonanie ww. środka karnego i na decyzję cofającą ww. uprawnienia. Powołał się także na art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r. poz. 341 – zwana dalej "ustawą"), z którego wynika, że osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, BE, a ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, prawo jazdy nie może być wydane w zakresie pozostawionych przez Sąd uprawnień obejmujących kat. C, CE. Odwołanie od decyzji złożył H. P. – reprezentowany przez pełnomocnika wnioskując o uchylenie ww. decyzji. Zarzucił rażące naruszenie art. 12 ust. 2 pkt. 2 oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy i pominięcie, że orzeczenie przez sąd powszechny środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kat. B, nie daje organom postawy do wydania decyzji rozszerzającej środek karny. Organy zobowiązane są bowiem prawomocnym wyrokiem skazującym. Zarzucił wadliwe uzasadnienie zaskarżonej, nieustosunkowanie się do argumentacji wnioskodawcy, w szczególności, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy narusza zasadę zakazu ponownego karania za to samo zdarzenie oraz, że jest sprzeczny z zasadami demokratycznego państwa prawnego, stanowi oczywiste naruszenie zasady podziału i równowagi władz, w tym władzy ustawodawczej i sądowniczej, godzi w autonomię sądu karnego w zakresie kształtowania represji karnej. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Cytując treść art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy wyjaśniło, że z mocy tych przepisów prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Prawo jazdy nie może być wydane osobie ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnień w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1, D, B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B. Orzeczony prawomocnym wyrokiem sądowym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, w zakresie kat. AM, A1, A2, A, B1, B, D1, D, BE, D1E, DE, T wywołuje skutki prawne także w sferze prawa administracyjnego i zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy w okresie obowiązywania zakazu nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1, D, B+E, C1+E, C+E, D1+E, D+E. Kolegium wskazało, że dokument prawa jazdy kat. C, C+E nie może być zwrócony w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz decyzji o cofnięciu uprawnień obejmujących uprawnienie w zakresie kategorii B. Wolą ustawodawcy było wywołanie w tym wypadku dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskanie dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania pojazdami wszystkich kategorii. Takie stanowisko jest zgodne z linią orzeczniczą sądów administracyjnych. Kolegium jako nieuzasadnione uznało zarzuty odwołania. Natomiast decyzja organu I instancji, jak i poprzedzający jej wydanie proces decyzyjny jest zgodny z przepisami prawa materialnego i formalnego. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie H. P. – zastępowany przez pełnomocnika adw. J. J. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Zarzucił wydanie decyzji z rażącym naruszeniem art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez błędną wykładnię wyrażającą się w: - pominięciu, że ww. przepis ma zastosowanie jedynie do osób, które ubiegają się dopiero o wydanie prawa jazdy określonych w nim kategorii i nigdy ich nie posiadały, a wobec których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujących uprawnienie kat. B (nie zaś wobec osób, które posiadały już prawo jazdy wymienionych kategorii, przed wydaniem prawomocnego orzeczenia); - "wejście" w rolę sądu powszechnego i dokonanie nieuprawnionej korekty wydanego orzeczenia poprzez rozszerzenie środka karnego na te kategorie prawa jazdy, których zakaz zawarty w orzeczeniu nie obejmował, a tym samym naruszenie zasady zakazu ponownego karania za to samo zdarzenie; - pominięcie, że orzeczenie przez sąd powszechny środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kat. B, nie daje organom podstawy do wydania decyzji rozszerzającej środek karny. Skarżący zarzucił, że pominięte zostało, że decyzja wydana na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy jest niezgodna i rażąco sprzeczna z art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP i narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego, a poprzez regulacje zawarte w ustawie wyrażono brak zaufania do trafności orzeczeń podejmowanych przez sądy powszechne. Nadto naruszono zasadę zakazu ponownego karania za to samo zdarzenie. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sądy administracyjne, po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej "P.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego jej załatwienia, a ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono przepisów postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano normy prawa materialnego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji, tj. co do jej zgodności z prawem nie wykazała naruszenia prawa przy jej wydawaniu i dlatego skarga, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., podlegała oddaleniu. W kontrolowanej sprawie stan faktyczny jest niesporny. Wyrokiem z dnia [...] maja 2019 r. Sądu Rejonowego w [...] – II Wydział Karny ([...]) skarżący uznany został winnym tego, że w określonym miejscu i czasie kierował samochodem osobowym znajdując się w stanie pod wpływem środka działającego podobnie do alkoholu etylowego, równoważnym ze stanem nietrzeźwości (powyżej 0,5 promila). W punkcie IV tego wyroku orzeczono względem skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. AM, B1, B, BE na okres 3 lat. W oparciu o powyższy wyrok decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. Starosta [...] cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. AM, B1, B, B+E na okres od [...] listopada 2018 r. do [...] listopada 2021 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. skarżący zwrócił się do Starosty [...] o wydanie wtórnika prawa jazdy kat. C (zwrot prawa jazdy kat. C), a więc w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych w ww wyroku. Zatem istotą sprawy niniejszej jest ustalenie czy obowiązujące przepisy dawały podstawę do pozytywnego załatwienia powyższego wniosku. Przypomnieć należy, że ustawa rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami) od osób, które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, posiadający uprawnienie do kierowania pojazdami kat. C, CE (tych uprawnień nie został pozbawiony powołanym wcześniej wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] – II Wydział Karny), dlatego wystąpił z wnioskiem o zwrot prawa jazdy w zakresie tych kategorii. Przepis art. 12 ust. 1 ustawy wymienia w swej treści okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy, a jedną z nich jest wskazany w pkt 2 zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei z art. 12 ust. 2 ustawy wynika, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, nie objętych orzeczonym zakazem. Tym samym w aktualnym stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jak i dysponujących już takim prawem jazdy. Mając powyższe na względzie – wbrew stanowisku skarżącego – nie można zarzucić organom, że nie respektują wyroku karnego (rozszerzając środek karny, naruszając zakaz ponownego karania za to samo zdarzenie). Z mocy bowiem art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy konsekwencją orzeczenia środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B jest ustawowe rozciągnięcie zakazu (w ramach sankcji administracyjnej w postaci decyzji o odmowie wydania lub zwrotu dokumentu prawa jazdy) również na inne kategorie prawa jazdy, w tym także na te, co do których sąd karny nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów, albo co do których zakaz ten wyłączył. Wniosek taki znajduje wsparcie w literalnej treści art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy, jak również w zasadzie "dwutorowości" karnoprawnego i administracyjnoprawnego sankcjonowania naruszenia obowiązków ustawowych. Z jednej strony ustawodawca przewidział stosowanie sankcji karnej za czyn polegający na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości (kara oraz środek karny za popełnienie przestępstwa z art. 178a k.k.), a z drugiej strony wprowadził roszczenie sankcjonowania powyższego czynu przez sankcję administracyjną. Przejawem tego rodzaju sankcji, wymierzonej niezależnie od sankcji karnej, są wspomniane wyżej przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 ustawy. Niewątpliwie u podstaw tego rodzaju "dwutorowości" stoją różne cele związane ze specyfiką sankcji karnych i administracyjnych (represyjne, prewencyjne, ochronne, inne) jako narzędzi osiągania stanu bezpieczeństwa i porządku w ruchu drogowym. Trzeba również tu podkreślić, że źródłem ograniczenia uprawnień osób ubiegających się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy nie jest w tym wypadku sam wyrok karny, lecz norma ustawowa, która podlega konkretyzacji za pośrednictwem decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Takie rozwiązanie ustawowe, jak przewidziana w art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy podstawa do nałożenia – niezależnej od sankcji karnej – sankcji administracyjnej w drodze decyzji administracyjnej, nie narusza wzorców konstytucyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2018 r., I OSK 1860/17). Chybione są więc zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia zasad konstytucyjnych wyrażonych w art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję Starosty Niżańskiego odpowiadają obowiązującym przepisom prawa. Dlatego skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.