VI SA/Wa 1981/19

Dnia 10 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Spółka Jawna z siedzibą w S. na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej M. Spółka Jawna z siedzibą w S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej: "GIF"), postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] , działając na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i art. 115 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 499), dalej: "u.p.f." oraz 134 w zw. z art. 144 i art. 141 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej: "k.p.a.", po rozpatrzeniu zażalenia [...] spółka jawna z siedzibą [...] (dalej: "strona", "spółka") stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] (dalej: "WIF") z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...] , w sprawie odmowy wskazania imienia i nazwiska autora wiadomości e-mail z dnia 14 kwietnia 2019 r. oraz jego adresu e-mail lub udostępnienia akt bez anonimizacji w tym zakresie, a także wydania postanowienia na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. Ww. postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach: 14 kwietnia 2019 r. WIF - za pośrednictwem poczty elektronicznej - otrzymał informację, że A. przy ul. [...] w [...] , łamie zakaz reklamy aptek ustanowiony w art. 94a ust. 1 u.p.f. WIF zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie podejrzenia prowadzenia niedozwolonej reklamy ww. apteki i poinformował o przysługującym stronie prawie do czynnego udziału w postępowaniu. W dniu 23 maja 2019 r. pełnomocnik strony zapoznał się z aktami sprawy, w których zanonimizowano dane osobowe zawiadamiającego ze względu na ich ochronę wynikającą z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Europy (UE) 2016/6779 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U.UE.L. z 2016 r. Nr 119 poz. 1, spros, DZ.U.UE.L. z 2018 r. Nr 127 poz. 2). Strona złożyła wniosek o wskazanie imienia i nazwiska autora wiadomości e-mail z dnia 14 kwietnia 2019 r. oraz jego adresu e-mail lub udostępnienia akt bez anonimizacji w tym zakresie. WIF w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2019 r. odmówił wskazania ww. danych osobowych oraz odmówił wydania postanowienia w trybie art. 74 § 2 k.p.a. Zdaniem WIF zanonimizowane dane nie dotyczą strony postępowania administracyjnego, lecz zawiadamiającego o nieprawidłowościach w działalności A. WIF powołał stanowisko Głównego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, zgodnie z którym dane osobowe osoby informującej o okolicznościach będących podstawą do wszczęcia postępowań administracyjnych są chronione przepisami ustawy o ochronie danych osobowych. WIF nie znalazł także podstaw do wydania postanowienia na podstawie art. 74 § 2 k.p.a., gdyż strona miała zapewniony dostęp do całych akt sprawy, z wyłączeniem danych osobowych zawiadamiającego, nie będącego stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego. WIF pouczył, że na ww. postanowienie nie przysługuje zażalenie w myśl art. 141 § 1 k.p.a. Strona złożyła zażalenia na postanowienie WIF. GIF, wydając zaskarżone postanowienie, stwierdził, że organ I instancji wydał postanowienie, które z mocy ustawy jest niezaskarżalne. Zażalenie na postanowienie, co do którego ustawodawca nie przewidział uprawnienia do jego zaskarżenia, jest zażaleniem niedopuszczalnym (art. 141 § 1 k.p.a. a contrario). W skardze do WSA w Warszawie spółka zarzuciła postanowieniu GIF naruszenie przepisów postępowania skutkujących niewłaściwym rozstrzygnięciem, a to art. 74 § 2, art. 10, art. 73 § 1, art. 73 § 1b, art. 63 § 1, art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 i art. 141 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie WIF z dnia [...] czerwca 2019 r. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.  W uzasadnieniu zauważono, że nie sposób zgodzić się, że w sprawie nie zostało wydane postanowienie, o którym mowa w art. 74 § 2 k.p.a. Wskazuje na to treść i istota rozstrzygnięcia WIF z dnia [...] czerwca 2019 r. Z postanowienia WIF wynika wprost, iż organ ten odmawia dostępu do akt w zakresie zanonimizowanej informacji, mimo iż brak jednoznacznej podstawy prawnej do takiej odmowy, poza art. 73 § 1b k.p.a, który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Z całą pewnością - zdaniem strony skarżącej - nie jest tak, iż z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Europy (UE) 2016/6779 z dnia 27 kwietnia 2016 r. wynika podstawa prawna uprawniająca organy administracyjne do dowolnej uznaniowej anonimizacji danych osobowych znajdujących się w aktach sprawy. Poza tym odrębną kwestią - w ocenie spółki - jest to, czy bliżej nieokreślone imię i nazwisko oraz adres e-mail już same w sobie stanowią dane osobowe umożliwiające zidentyfikowanie konkretnej osoby. W odpowiedzi na skargę GIF wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Zaskarżone postanowienie narusza bowiem przepisy prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie go. Organ i strona pozostają w sporze co do sposobu i zakresu realizacji prawa wglądu w akta sprawy. Przepis art. 73 § 1 k.p.a. stanowi, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 74 § 2 k.p.a ). Zatem żądanie strony umożliwienia jej wglądu do akt może być załatwione dwojako, tj. poprzez czynność materialnotechniczną w postaci udostępnienia stronie akt albo poprzez wydanie postanowienia na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. Przepis art. 74 § 2 k.p.a. odnosi się bowiem do wszystkich przypadków odmowy realizacji żądania strony na podstawie art. 73 k.p.a. Przy czym, za równoważną z odmową udostępnienia akt należy traktować także postać częściowej reglamentacji dostępu do akt sprawy, np. udostępnienie tylko części akt, czy udostępnienie ich bez określonych danych osobowych znajdujących się w aktach (z zastrzeżeniem art. 73 § 1b k.p.a., tj., że wgląd w akta sprawy w przypadku, o którym mowa w art. 236 § 2, następuje z pominięciem danych osobowych osoby składającej skargę.). Zatem, nie jest dopuszczalne uzyskanie dostępu do informacji o źródle danych osobowych, które zostały uzyskane od autora skargi wniesionej na podstawie przepisów Działu VIII "Skargi i wnioski". Żaden z orzekających w sprawie organów nie powołał jednak tego przepisu w postanowieniach wydanych w sprawie spółki. Argumentację w tym zakresie GIF przedstawił dopiero w odpowiedzi na skargę. Stanowisko to należy jednak uznać za spóźnione. Jako takie nie mogło zostać objęte kontrolą Sądu. W tym miejscu należy wskazać, że - ustawą z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U. z 2019 r. poz. 730), która weszła w życie w dniu 4 maja 2019 r. - do k.p.a. został dodany art. 74a, który stanowi, że przepis art. 73 § 1 nie narusza prawa osoby, której dane dotyczą, do skorzystania z uprawnień wynikających z art. 15 rozporządzenia 2016/679. Wgląd strony w akta sprawy nie następuje zatem z pominięciem danych osobowych innych osób (argument a contrario z art. 73 § 1b), natomiast osoby te mogą żądać od organu informacji o tym, czy ich dane osobowe zostały udostępnione stronie postępowania korzystającej z prawa wglądu do akt na podstawie art. 73 § 1 (por.: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, opublikowano: LEX/el. 2019). Także więc z art. 74a k.p.a. nie da się wywieść zakazu udostępniania stronie akt sprawy zawierających dane osobowe innych osób. Co zaś się tyczy samej anonimizacji to wskazać należy, że to pojęcie, do którego powszechnie odwołuje się orzecznictwo i doktryna, w istocie nie jest zdefiniowane przez ustawodawcę. W ramach stosowania prawa przyjęte jednak zostało, że jest to proces przetwarzania treści w taki sposób, aby uniemożliwić identyfikację osób fizycznych opisanych w udostępnianym dokumencie zawierającym informację publiczną. Anonimizacja jest czynnością o charakterze technologicznym, dokonywaną na dokumencie stanowiącym informację publiczną, polegającą na zasłonięciu części tego dokumentu, która to część zawiera informacje niestanowiące informacji publicznej" (zob.: P. M. Sitniewski, Dostęp do informacji publicznej, Rozdział IV, Pytanie 23, Lex 2014). Tak więc ww. rozwiązanie - chroniące dane osobowe - może mieć zastosowanie w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej, jak również w sytuacji, o której mowa 73 § 1b k.p.a.; jak już była mowa wniosek strony nie był jednak rozpoznawany na podstawie lub z uwzględnieniem ww. przepisów. Dlatego GIF ponownie rozpozna zażalenie spółki uwzględniając pogląd prawny wyrażony w niniejszym wyroku. Uznając, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji. O kosztach zaś postanowił na podstawie art. 200 i 205 § 1 ww. ustawy.