II GZ 478/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 92/19 w zakresie ściągnięcia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi M. P. na uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności uchwały postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie Wyrokiem z 10 stycznia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 92/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. P. na uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności uchwały. Wnioskiem złożonym 17 stycznia 2020 r. M. P. zwrócił się do Sądu I instancji o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. Zarządzeniem z 11 lutego 2020 r. Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem, w terminie 7 dni. Wezwanie wraz z odpisem wyroku z uzasadnieniem zostało nadane w dniu 13 lutego 2020 r. na wskazywany przez skarżącego adres w Wielkiej Brytanii. WSA w Warszawie uznał następnie, na podstawie informacji ze strony internetowej "eMonitoring – śledzenie przesyłek", że odpis tego zarządzenia został doręczony skarżącemu na adres w Wielkiej Brytanii, za pośrednictwem operatora pocztowego, 23 marca 2020 r. Pismem Sądu z 9 lipca 2020 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z 11 lutego 2020 r., w terminie 7 dni pod rygorem ściągnięcia. Wezwanie to zostało uznane za doręczone skarżącemu w dniu 20 lipca 2020 r. W dniu 19 czerwca 2021 r. Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządził ściągnięcie od M. P. należności sądowej w wysokości 100 zł z tytułu opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. W uzasadnieniu zarządzenia przywołano art. 234 § 2 zd. 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył skarżący, wnosząc jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania i zarzucając mu naruszenie: - art. 234 § 2 p.p.s.a poprzez uchybienie obowiązkowi podjęcia działań przez Sąd I instancji zmierzających do uiszczenia przez stronę wskazanej opłaty poprzez wezwanie strony do jej uiszczenia; - art. 6 p.p.s.a. poprzez brak udzielania skarżącemu, który występuje w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania go o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań; - art. 49 § 2 p.p.s.a poprzez wadliwe uznanie, że wyrok wraz z uzasadnieniem, zarządzenie z dnia 11 lutego 2020 r. oraz pismo z dnia 9 lipca 2020 r. zostało skarżącemu doręczone; - art. 65 § 2 p.p.s.a poprzez naruszenie przez WSA w Warszawie przepisów o doręczeniach, tj. wadliwe doręczenie wyroku, jak i pism/zarządzeń, o których mowa w punkcie powyżej, poprzez doręczenie bez potwierdzenia odbioru, zatem sprzecznie z przepisami działu III rozdziału 4 p.p.s.a.; - art. 299 § 1 p.p.s.a poprzez wadliwe doręczenie przesyłki tj. przesyłki bez potwierdzenia odbioru; - art. 300 p.p.s.a poprzez niezastosowanie przepisu, w sytuacji gdy zachodziły ku temu podstawy; - art. 7 w zw. z art. 9 oraz 91 Konstytucji RP, poprzez pominiecie przepisów Protokołu Końcowego Światowej Konwencji Pocztowej tj. art. VII (2) mówiącego, iż w odstępstwie postanowień art. 18 ust. 3 punkt 3, iż Zjednoczone Królestwo zastrzegło sobie prawo do nieprzyjmowania przychodzących potwierdzeń odbioru, zważywszy że Wielka Brytania nie oferuje potwierdzeń odbioru w obrocie wewnętrznym; - § 21 i 34 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. poz. 545) poprzez przyjęcie przez WSA w Warszawie, że ww. przesyłki zostały skarżącemu doręczone, w sytuacji, gdzie skarżącemu nigdy ich nie doręczono. Ponadto wniósł o wystąpienie do prezesa WSA w Warszawie poprzez wystosowanie wytyku sędziowskiego, w związku z nieprawidłowościami działania Wydziału VI w zakresie doręczeń przesyłek. Skarżący wniósł również o skierowanie przez NSA wniosku o podjęcie uchwały w składzie rozszerzonym, który dokonałby wykładni przepisu art. 299 w zw. art. 300 p.p.s.a. i ustaliby czy precedens dokonania ustalenia doręczenia za pośrednictwem portalu "eMonitoring śledzenie przesyłek" jest zgodny z art. 299 w zw. z art. 300 p.p.s.a. i stanowi dowód doręczenia przesyłki sądowej do pism doręczanych za granicę. Zwrócił się także o skierowanie pytania do Trybunału Sprawiedliwości UE o ustalenie, czy postępowanie polskich sądów poprzez przyjmowanie za dowód doręczenia informacji pochodzących z portalu internetowego Poczty Polskiej nie stanowi nierównego traktowania obywateli innych Państw Członkowskich UE, w szczególności, że w postępowaniach sądowoadministracyjnych, w których uczestniczą osoby zamieszkałe na terytorium Polski wydruk informacji pochodzących ze strony internetowej prowadzonej przez Pocztę Polską "eMonitoring śledzenie przesyłek" nie stanowi dowodu doręczenia. Co niewątpliwie świadczy o fakcie, iż adresaci przesyłek sądowych mający miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium innego państwa członkowskiego UE są traktowani w sposób dyskryminujący w stosunku do podmiotów krajowych zamieszkałych na terytorium Polski. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 234 § 2 zd. 1 i 2 p.p.s.a. opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Jak wynika z przytoczonych przepisów warunkiem wydania przez przewodniczącego zarządzenia o ściągnięciu opłaty kancelaryjnej jest doręczenie stronie wezwania do jej uiszczenia. Sposób doręczenia pism sądowych osobom fizycznym, tryb postępowania w przypadku gdy doręczyciel nie zastanie adresata, a także gdy pismo pomimo pozostawienia o nim informacji nie zostanie odebrane regulują przepisy działu III rozdziału 4 p.p.s.a. Dowodem, że doręczenie zostało dokonane zgodnie z przepisami, jest zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, które – w przypadku doręczenia przesyłki – powinno zawierać czytelny podpis i datę doręczenia przesyłki adresatowi. W razie zaś nieudanej próby doręczenia przesyłki – zawiadomienie o próbie doręczenia przesyłki rejestrowanej wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka ta jest przechowywana, operator wyznaczony pozostawia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Informację o pozostawieniu przesyłki do odbioru umieszcza się również na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (por. § 21 i 34 rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego; Dz. U. poz. 545). Wobec tego, aby stwierdzić, że przesyłka została doręczona prawidłowo, konieczne jest ustalenie, w jakim trybie i komu przesyłka została przekazana. Zdaniem NSA, skarżący słusznie podnosi, że takimi informacjami Sąd I instancji nie dysponował w przypadku przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej oraz odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. W aktach sprawy nie ma potwierdzenia odbioru tej przesyłki. Prawidłowe doręczenie przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia opłaty WSA przyjął na podstawie informacji ze strony internetowej prowadzonej przez Pocztę Polską "eMonitoring śledzenie przesyłek". Należy jednak przede wszystkim zauważyć, że znajdujący się w aktach sprawy wydruk (k. 115-116 akt sądowych) nie dotyczy przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej oraz odpis wyroku z uzasadnieniem. Jak bowiem wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku, przesyłka, której on dotyczy, została nadana w dniu 10 lutego 2020 r., podczas gdy zarządzenie wzywające do uiszczenia opłaty zostało wydane 11 lutego 2020 r., a nadane do skarżącego wraz z odpisem wyroku z uzasadnieniem w dniu 13 lutego 2020 r. (k. 106 i 107 akt sądowych). Dodatkowo jedynie należy zauważyć, że z informacji dostarczanych za pośrednictwem usługi Poczty Polskiej "eMonitoring śledzenie przesyłek" nie wynika, kto odebrał przesyłkę i w jakim trybie została ona doręczona. Tymczasem, zdaniem NSA, informacje te są niezbędne do tego, aby uznać przesyłkę za prawidłowo doręczoną na gruncie p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II GZ 166/21, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W konsekwencji NSA uznał, że Sąd I instancji nie miał podstaw do przyjęcia, że wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej zostało doręczone. Z tego powodu należało uznać za przedwczesne zarządzenie o ściągnięciu tej opłaty. Skoro bowiem doręczenie wezwania do uiszczenia opłaty nie zostało prawidłowo ustalone, to brak było podstaw do wydania zarządzenia o ściągnięciu tej opłaty. Z uwagi na to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie miał w niniejszej sprawie wątpliwości co do skuteczności zastosowania przez Sąd I instancji informacji wynikających ze strony "eMonitoring śledzenie przesyłek", Sąd nie wystąpił z wnioskiem o podjęcie w tym przedmiocie uchwały przez skład powiększony NSA, jak również z pytaniem prawnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. NSA nie orzekł natomiast o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie dają ku temu podstaw.