VI SA/Wa 1992/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Tomasz Sałek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na przywrócenie akcjom spółki formy papierowej oddala skargę Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], którym organ działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 141 § I i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: "Kpa"), w związku z art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 298 z późn. zm.) oraz § 1 pkt 2 uchwały Komisji Nadzoru Finansowego Nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. w sprawie udzielenia Zastępcy Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego upoważnienia do podejmowania działań w zakresie właściwości Komisji Nadzoru Finansowego oraz do udzielania dalszych pełnomocnictw, po rozpoznaniu wniosku złożonego przez A. S.A. z siedzibą w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] kwietnia 2019r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na przywrócenie akcjom spółki A. S.A. z siedzibą w K. formy dokumentu (zniesienie dematerializacji akcji) – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Spółka A. SA. z siedzibą w K. w dniu 5 lutego 2019 r. złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na przywrócenie akcjom formy dokumentu (zniesienie dematerializacji akcji) na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz, U. z 2019 r. poz. 623, dalej "Ustawa"). W dniu 25 kwietnia 2019 r. Komisja Nadzoru Finansowego, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa postanowiła zawiesić postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia zezwolenia na przywrócenie akcjom spółki formy dokumentu. W opinii Komisji rozstrzygnięcie przez sąd kwestii ewentualnego uchylenia uchwały nr [...] podjętej w dniu [...] stycznia 2019 r. przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie A. S.A. siedzibą w K. w sprawie zniesienia dematerializacji wszystkich zdematerializowanych akcji Spółki oraz wycofania ich z Alternatywnego Systemu Obrotu na rynku [...] organizowanego przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. stanowi zagadnienie wstępne. Strona wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] kwietnia 2019 roku o zawieszeniu postępowania. We wniosku zarzucono zaskarżonemu postanowieniu: 1. błędną wykładnię art. 97 § 1 pkt. 4) Kpa w zw. z art. 91 Ustawy w zw. z art. 422 ustawy z dnia 15 września 2000 roku Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 505 z późn. zm.), art. 423 § 1 Ksh oraz w zw. z art. 730 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego polegającą na przyjęciu, że zagadnienie wstępne w sprawie zezwolenia na zniesienie dematerializacji akcji spółki publicznej stanowi proces sądowy o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia tej spółki w sprawie zniesienia dematerializacji akcji, podczas gdy zagadnienie wstępne może stanowić co najwyżej rozpoznanie przez sąd powszechny wniosku o zabezpieczenie takiego roszczenia o uchylenie uchwały poprzez nakazanie tej spółce publicznej jej niewykonywania, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 97 § 1 pkt. 4) Kpa i zwieszenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie dotyczącej zezwolenia na zniesienie dematerializacji akcji [...], pomimo że wniosek o zabezpieczenie roszczenia akcjonariusza [...] o uchylenie uchwały w sprawie zniesienia dematerializacji akcji prawomocnie oddalono; 2. naruszenie art. 8 Kpa poprzez zastosowanie środka tożsamego z sądowym zabezpieczeniem powództwa, w sytuacji, gdy sąd prawomocnie odmówił udzielenia takiego zabezpieczenia, co stanowi naruszenie zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania stron. W związku z powyższym Strona wniosła o uchylenie w całości postanowienia Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] kwietnia 2019 r. o zawieszeniu postępowania lub ewentualnie o podjęcie zawieszonego postępowania, w związku z uprawomocnieniem się postanowienia Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Gospodarczy z dnia [...] marca 2019 r., sygn. akt [...] o oddaleniu wniosku o zabezpieczenie przez wstrzymanie zaskarżonej uchwały walnego zgromadzenia A. S.A. z siedzibą w K.; a następnie o niezwłoczne wydanie przez KNF zezwolenia na zniesienie dematerializacji akcji A. S.A. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Komisja nadzoru Finansowego swoim postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymała w mocy postanowienie z dnia [...] kwietnia 2019 r. o zwieszeniu postępowania. W uzasadnieniu KNF wskazała, że zgodnie z art. 91 ust. 1 Ustawy o ofercie publicznej..., Komisja, na wniosek emitenta z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, udziela zezwolenia na przywrócenie akcjom formy dokumentu (zniesienie dematerializacji akcji), jeżeli zostały spełnione warunki określone w art. 91 powołanej Ustaw), tj.: 1. ogłoszono wezwanie do zapisywania się na sprzedaż akcji spółki przez wszystkich pozostałych akcjonariuszy, chyba że obowiązek ten jest wyłączony na podstawie art. 91 ust. 8 Ustawy; 2. z wnioskiem o umieszczenie w porządku obrad nadzwyczajnego walnego zgromadzenia spółki spraw)' podjęcia uchwały o zniesieniu dematerializacji akcji wystąpili akcjonariusze spółki będący w posiadaniu akcji spółki reprezentujących co najmniej 5 % kapitału zakładowego spółki; 3. walne zgromadzenie spółki podjęło uchwałę o przywrócenie akcjom formy dokumentu, większością 9/10 głosów oddanych w obecności akcjonariuszy reprezentujących przynajmniej połowę kapitału zakładowego. Natomiast art. 97 § 1 Kpa wyznacza podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania, co oznacza, że w przypadku wystąpienia jednej z wyliczonych w tym artykule podstaw, organ administracji obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie. Stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 4 Kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek (,.Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" autorstwa B. Adamiak, J. Borkowski): 1. postępowanie administracyjne jest w toku; 2. rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; 3. zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Odnosząc się do pierwszej przesłanki, Komisja stwierdziła, iż postępowanie administracyjne z wniosku spółki A. S.A. z dnia 5 lutego 2019 r. o udzielenie zezwolenia na przywrócenie akcjom formy dokumentu (zniesienie dematerializacji akcji) na podstawie art. 91 ust. 1 Ustawy o ofercie publicznej.., jest w toku. W sprawie nie została wydana decyzja administracyjna. Odnosząc się do drugiej przesłanki, organ winien ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej zagadnieniem wstępnym oraz właściwość do rozstrzygnięcia. W opinii Komisji, w postępowaniu administracyjnym w sprawie zniesienia dematerializacji akcji, w którym podstawowym warunkiem przywrócenia akcjom formy dokumentu jest podjęcie przez walne zgromadzenie akcjonariuszy uchwały o zniesieniu dematerializacji akcji, rozstrzygnięcie przez sąd kwestii ewentualnego uchylenia tej uchwały walnego zgromadzenia, stanowi zagadnienie wstępne. Od wyniku tego postępowania - orzeczenia sądu, zależy bowiem wynik postępowania administracyjnego w sprawie zniesienia dematerializacji akcji. Bez wątpienia, uchylenie uchwały walnego zgromadzenia uniemożliwi Komisji wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 91 Ustawy. Biorąc powyższe pod uwagę. Komisja stwierdziła, iż w postępowaniu z wniosku skarżącej spółki o udzielenie zezwolenia na przywrócenie akcjom formy dokumentu, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem tego postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd tj. kwestia uchylenia przez sąd uchwały nr [...], podjętej w dniu [...] stycznia 2019 r. przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie A. S.A. Ewentualne uchylenie uchwały walnego zgromadzenia, w ocenie Komisji, stanowi zagadnienie wstępne. Powyższe kwestie zostały ujawnione w toku postępowania administracyjnego i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki wydania decyzji, tj. sprzecznej ze statutem bądź dobrymi obyczajami i godzącej w interes spółki lub mającej na celu pokrzywdzenie akcjonariusza Uchwały, podjętej w dniu [...] stycznia 2019 r. przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie A. S.A. Ustalenie powyższych kwestii może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego sądu gospodarczego. Komisja podkreślił, iż od rozstrzygnięcia przez sąd powołanego zagadnienia prawnego zależy możliwość podjęcia przez Komisję decyzji w przedmiocie zezwolenia na przywrócenie akcjom formy dokumentu. Komisja podkreślił, że proces rematerializacji akcji jest nieodwracalny, w tym znaczeniu, że możliwość ponownego dopuszczenia akcji do obrotu wymaga spełnienia warunków dotyczących przeprowadzenia oferty publicznej lub wprowadzenia akcji do obrotu na rynku regulowanym, określonych w Ustawie. Z uwagi na bezpieczeństwo obrotu gospodarczego, w tym stabilność obrotu giełdowego, w ocenie Komisji, w przedmiotowej sprawie należało zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa do momentu prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Okręgowym w [...]. Komisja stwierdziła, iż zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Jak wynika z ustaleń Komisji, przed Sądem Okręgowym w [...] toczy się postępowanie o uchylenie uchwały nr [...] Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia z dnia [...] stycznia 2019 r. Postępowanie to nie zostało zakończone do dnia wydania postanowienia. Komisja uznała, że w tej sytuacji obowiązana była zawiesić postępowanie. W opinii Komisji procedowanie w przedmiocie obligatoryjnego zawieszenia postępowania nie odbywa się w warunkach uznania administracyjnego. Komisja nie może zatem przy podejmowaniu rozstrzygnięcia kierować się oceną interesu ogólno - społecznego lub partykularnego, bowiem działanie Komisji w tym postępowaniu wyznaczają określone normy proceduralne. Powyższe postanowienie KNF z dnia [...] lipca 2019 r. zostało zaskarżone przez A. S.A. z siedzibą w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła 1. naruszenie prawa materialnego, a to: - art. 97 § 1 pkt. 4) KPA w zw. z art. 730 § 1 KPC oraz art. 422 KSH i art. 425 KSH poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wniesienie pozwu o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia spółki publicznej w sprawie zniesienia dematerializacji jej akcji, w sytuacji, w której sąd powszechny prawomocnie oddalił wniosek o zabezpieczenie poprzez nakazanie niewykonywania uchwały w sprawie zniesienia dematerializacji, stanowi samodzielną przesłankę zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zniesienia dematerializacji akcji tej spółki, podczas gdy przesłanką zawieszenia postępowania w sprawie zniesienia dematerializacji akcji spółki publicznej (w szczególności w świetle art. 423 § 1 KSH) mogłoby stanowić jedynie wykonalne postanowienie sądu powszechnego o udzieleniu odpowiedniego zabezpieczenia; - art. 156 § 2 KPA w zw. z art. 158 § 2 KPA oraz w zw. art. 91 ustawy o ofercie publicznej oraz w zw. z art. 422 § KSH w zw. z art. 423 KSH, w zw. z art. 97 § 1 pkt. 4) KPA poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że prawomocne uchylenie uchwały walnego zgromadzenia spółki publicznej stanowiącej postawę dla postępowania administracyjnego (lub rejestrowego) już po zakończeniu tego postępowania powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji (lub postanowienia) je kończącego, a brak możliwości następczego stwierdzenia nieważności z uwagi na art. 156 § 2 KPA powoduje, że konieczne jest wstrzymanie się przez organ administracyjny z zakończeniem postępowania administracyjnego (w drodze zawieszenia postępowania), podczas gdy prawomocne uchylenie uchwały walnego zgromadzenia spółki publicznej stanowiącej podstawę dla postępowania administracyjnego (lub rejestrowego), już po zakończeniu tego postępowania, nie powoduje, że decyzja (lub postanowienie) kończące to postępowanie były wydane bez podstawy prawnej bądź z rażącym naruszeniem prawa; co nie zmienia faktu, że gdyby jednak decyzja (lub postanowienie) kończące to postępowanie były wydane z rażącym naruszeniem prawa, to w takiej sytuacji Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje możliwość wydania decyzji o stwierdzeniu jej wydania z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 KPA), co stanowi podstawę do dochodzenia odszkodowania); a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 97 § 1 pkt. 4) KPA i bezpodstawne zwieszenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 8 § 1 KPA, 9 KPA, 11 KPA, 12 § 1 KPA oraz 107 § 3 KPA w zw z art. 11 ust 1 i 6 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym poprzez wydanie Postanowienia bez odniesienia się do argumentów przedstawionych przez [...] we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (powtarzając stanowisko wyrażone w postanowieniu o zawieszeniu postępowania, tak jakby Emitent nie podniósł żadnych argumentów we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), jednocześnie naruszając najbardziej podstawowe zasady postępowania administracyjnego - przez stosowanie środków nieproporcjonalnych do celu postępowania i brak dążenia do załatwienia sprawy, a także brak wyjaśnienia zasadności przestanek, którymi Komisja kierowała się przy wydaniu Postanowienia. przy czym wymienione powyżej w pkt 1 i 2 petitum naruszenia skutkowały naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 i 2 KPA w zw. z art. 127 § 3 KPA, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Komisji z dnia [...] kwietnia 2019 r" [...] o zawieszeniu postępowania administracyjnego podczas gdy Komisja powinna była to postanowienie uchylić. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego Postanowienia a także poprzedzającego je postanowienia Komisji z dnia [...] kwietnia 2019 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie zezwolenia na zniesienie dematerializacji akcji oraz o zwrot kosztów postępowania wywołanego niniejszą skargą na podstawie art. 200 PPSA; W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła przedstawione zarzuty. W odpowiedzi na skargę KNF wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zdaniem Sądu słuszne było stanowisko organu centralnego o konieczności zawieszenia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na przywrócenie akcjom spółki A. S.A. z siedzibą w K. formy dokumentu tj. zniesienie dematerializacji akcji. Sąd stwierdza, że zgodnie z art. 91 ust. 1 Ustawy o ofercie publicznej..., Komisja, na wniosek emitenta udziela zezwolenia na przywrócenie akcjom formy dokumentu (zniesienie dematerializacji akcji), jeżeli zostały spełnione warunki określone w art. 91 powołanej ustawy, tj.: - ogłoszono wezwanie do zapisywania się na sprzedaż akcji spółki przez wszystkich pozostałych akcjonariuszy, chyba że obowiązek ten jest wyłączony na podstawie art. 91 ust. 8 Ustawy; - z wnioskiem o umieszczenie w porządku obrad nadzwyczajnego walnego zgromadzenia spółki spraw)' podjęcia uchwały o zniesieniu dematerializacji akcji wystąpili akcjonariusze spółki będący w posiadaniu akcji spółki reprezentujących co najmniej 5 % kapitału zakładowego spółki; - walne zgromadzenie spółki podjęło uchwałę o przywrócenie akcjom formy dokumentu, większością 9/10 głosów oddanych w obecności akcjonariuszy reprezentujących przynajmniej połowę kapitału zakładowego. W sprawie niniejszej jednak podjęta uchwała w sprawie przywrócenie akcjom skarżącej spółki formy dokumentu została zaskarżona do sądu powszechnego. Postępowanie w sprawie uchylenia przedmiotowej uchwały toczyło się przed Sądem Okręgowym w [...] w dacie podjęcia prze KNF postanowienia o zawieszeniu postępowania. Słusznie zatem zdaniem Sądu, KNF zawiesił postępowanie w sprawie przywrócenie akcjom skarżącej spółki formy dokumentu, ponieważ uchwała, o której mówi art. 91 ustawy o ofercie publicznej może zostać uchylona przez sąd powszechny prowadzący postępowanie e tej sprawie. Ponieważ istnienie w obrocie prawnym przedmiotowej uchwały jest konieczne do wydania zezwolenia na przywrócenie akcjom skarżącej spółki formy dokumentu (zniesienie dematerializacji akcji), zasadnym było zawieszenie postępowania administracyjnego przed KNF do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy spornej uchwały przez sąd powszechny. Bez znaczenia jest przy tym, czy sąd powszechny wydał w toku swojego postępowania środki zabezpieczające. Natomiast art. 97 § 1 Kpa wyznacza podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie przez sąd powszechny kwestii ewentualnego uchylenia uchwały walnego zgromadzenia, stanowi niewątpliwie zagadnienie wstępne w postępowaniu dotyczącym zniesienia dematerializacji akcji skarżącej spółki. W ocenie Sądu, Komisja Nadzoru Finansowego w toku prowadzonego postępowania nie naruszyła obowiązków wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Organ centralny podjął wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadził, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie wyrażonego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organ przepisów postępowania, w tym również art. 8, art. 9, art. 11 i 12 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie znalazł też podstaw do tego aby podzielić zarzuty skargi odnośnie naruszenia przepisów kodeksu spółek handlowych czy też ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym. W takim stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302).