II SA/Łd 673/19

Dnia 14 stycznia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2020 roku sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku celowego - oddala skargę. ał Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania G.K. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r., nr [...], w sprawie nienależnie pobranego zasiłku celowego oraz jego zwrotu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako k.p.a.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570,) art. 2, art. 3, art. 6 pkt 16, art. 8, art. 98 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm., dalej jako u.p.s.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] r., nr [...]: - w pkt. 1: uznał za nienależnie pobrane przez G. K. świadczenie w postaci zasiłku celowego w wysokości 100,00 zł za miesiąc styczeń 2016 r.; - w pkt. 2: orzekł o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku celowego w wysokości 100,00 zł; - w pkt. 3: wskazał, iż nienależnie pobrane świadczenie podlega zwrotowi na konto bankowe Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w P. Odwołanie od powyższej decyzji złożył G. K. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r., nr [...], w sprawie nienależnie pobranego zasiłku celowego oraz jego zwrotu. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przytaczając treść art. 6 pkt 16 oraz art. 98 u.p.s. wyjaśnił, iż w oparciu o złożone przez G. K. dokumenty i po spełnieniu ustawowego kryterium dochodowego rodziny (wynikającego z dyspozycji zawartej w art. 8 u.p.s. i wynoszącego na dzień złożenia przez stronę wniosku 1.028,00 zł) - Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], orzekł o przyznaniu stronie zasiłku celowego w wysokości 100,00 zł w miesiącu styczniu 2016 r. Dalej organ odwoławczy wskazał, iż jak wynika z akt sprawy, w dniu 23 czerwca 2015 r. G. i M. K. zbyli odpłatnie nieruchomość (działka budowlana z lasem oraz gruntami ornymi) za kwotę 119.000,00 zł, o czym strona nie poinformowała organu I instancji składając wniosek o udzielenie wsparcia z funduszy pomocowych, przedstawiając nieprawdziwe informacje o jej sytuacji dochodowej. Kwotę 10.000,00 zł sprzedający otrzymali w dniu sprzedaży, a pozostałą sumę w wysokości 109.000,00 zł w miesiącu lipcu 2015 r. (akt notarialny REPERTORIUM [...] z dnia 23 czerwca 2015 r.). Mając na uwadze powyższą okoliczność Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie uprawnienia G. K. do świadczeń pomocowych, w tym zasiłku celowego przyznanego w miesiącu styczniu 2016 r. W toku prowadzonego postępowania, organ I instancji dokonał szczegółowej analizy sytuacji finansowej rodziny G. K. i ustalił, że dochód uzyskany ze sprzedaży działki budowlanej z lasem oraz gruntami ornymi jest dochodem jednorazowym, który należy rozliczyć zgodnie z art. 8 ust. 11 pkt 2 u.p.s. Organ I instancji przyjął, iż dochód rodziny strony w okresie, w którym pobierała zasiłek celowy wynosił 9.083,33 zł [109.000,00 złotych : 12 miesięcy] i w tej wysokości przekraczał kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny o kwotę 8.055,33 zł [9.083,33 złotych (dochód rodziny) - 1.028,00 zł (kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny obowiązujące w dacie składania wniosku)], co w sposób oczywisty wpływa na uprawnienie strony do świadczeń pomocowych uregulowanych ustawa o pomocy społecznej. W następstwie tak ustalonego dochodu G. K., Prezydent Miasta P., na podstawie normy zawartej w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...]: - w pkt. 1: uchylił własną, ostateczną decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], w sprawie przyznania G.K. świadczenia w formie zasiłku celowego w wysokości 100,00 zł w miesiącu styczniu 2016 r. - w pkt. 2: odmówił G.K. zasiłku celowego w wysokości 100,00 zł w miesiącu styczniu 2016 r. Organ wskazał także, że w zakresie świadczeń nienależnie pobranych będzie prowadził odrębne postępowanie administracyjne. G.K., w terminie prawem przewidzianym złożył od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...]. G.K. wniósł na ww. decyzję Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 692/18 oddalił skargę G. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. dalej wyjaśniło, iż pobranie przez beneficjenta pomocy społecznej świadczeń pieniężnych przyznanych na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji, a w następstwie uchylenie przez organ administracji decyzji na podstawie której świadczenie zostało wypłacone, wywołując ściśle określony przez ustawodawcę skutek prawny, tj. obowiązek wydania decyzji o uznaniu świadczeń za pobrane w sposób nienależny oraz o ich zwrocie. Organ odwoławczy podniósł, iż w przedmiotowej sprawie bezspornie G.K. uzyskał świadczenie pieniężne z funduszy pomocowych na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji o sytuacji dochodowej jego rodziny (nie ujawnił okoliczności odpłatnego zbycia w dniu 23 czerwca 2015 r. nieruchomości (działki budowlanej z lasem oraz gruntami ornymi za kwotę 119.000,00 zł). Prezydent Miasta P., decyzją wydaną w trybie w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił własną, ostateczną decyzję, którą przyznano stronie świadczenie pieniężne i odmówił do niego prawa. G.K. został przez organ I instancji poinformowany o konsekwencjach wynikających zarówno z przedstawienia nieprawdziwych informacji przed ustaleniem prawa do wnioskowanego świadczenia, jak i skutkach niepoinformowania o ewentualnych zmianach w sytuacji materialnej lub osobistej podczas pobierania świadczenia (w tym o obowiązku wynikającym z normy zawartej w art. 109 u.p.s., jak i o skutkach jego niedopełnienia uregulowanych w art. 6 pkt 16 u.p.s.). Tym samym strona posiadała pełną świadomość konsekwencji prawnych wynikających z podania danych niepokrywających się z jej rzeczywistą sytuacją bytową (finansową i rodzinną) oraz z niedochowania nałożonych przez ustawodawcę obowiązków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., kierując się tak ustalonym stanem faktycznym oraz mając na uwadze regulacje zawarte w ustawie o pomocy społecznej stwierdziło, że zasiłek celowy wypłacony G.K. w miesiącu styczniu 2016 r. w wysokości 100,00 zł, należy uznać za pobrany w sposób nienależny i zobowiązać stronę do jego zwrotu, bowiem stosownie do normy zawartej w art. 6 pkt 16 u.p.s., został on uzyskany na podstawie nieprawdziwych informacji dotyczących sytuacji finansowej, a przedstawionych przez G. K. Kolegium podkreśliło, iż na osobach ubiegających się o wsparcie z funduszy pomocowych leży bezwzględny obowiązek składania wiarygodnych i rzetelnych informacji o własnej sytuacji bytowej, rodzinnej i finansowej, gdyż w sposób bezpośredni wpływa ona na ustalenie ich prawa do świadczeń uregulowanych ustawą o pomocy społecznej. Obowiązek złożenia informacji dotyczy wszystkich wnioskodawców, a jego niedopełnienie, przy skorzystaniu z pomocy, co do zasady, jest tożsame ze świadczeniem nienależnie pobranym, o czym mówi art. 6 pkt 16 powołanej ustawy. Kolegium dodatkowo wyjaśniło, odnosząc się do treści odwołania strony, iż zgodnie z normą zawartą w art. 104 ust. 4 u.p.s. w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, (...) z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, (...), na wniosek (...) osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Kierując się powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, iż nie jest organem właściwym rzeczowo do rozpatrzenia wniosku G.K. o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia w całości kwoty 3.442,66 zł. Wniosek taki, stosownie do powołanej regulacji, strona winna złożyć w organie I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nadto stwierdziło, iż kwestie podniesione w odwołaniu, w szczególności dotyczące rozmiarów przyznawanych przez ośrodki pomocy społecznej świadczeń pieniężnych - w świetle obowiązujących regulacji – pozostają poza oceną Kolegium i nie wpływają na podjęte rozstrzygnięcie. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożył G. K., kwestionując zaskarżone rozstrzygnięcie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie była legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, ustalającą wysokość nienależnie pobranego zasiłku celowego i zobowiązującą do jego zwrotu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm., dalej jako u.p.s.) w tym powołany przez organy art. 98. Przepis ten stanowi, iż świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Art. 104 ust. 4 stosuje się odpowiednio. Przez świadczenie nienależnie pobrane należy natomiast zgodnie z art. 6 pkt 16 u.p.s. rozumieć - świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie wystąpiła ustawowa przesłanka z art. 6 pkt 16 u.p.s. do ustalenia, iż wypłacany skarżącemu zasiłek celowy jest świadczeniem nienależnym. Bezsporną w niniejszej sprawie jest bowiem okoliczność, iż Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] , orzekł o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego w wysokości 100,00 zł w miesiącu styczniu 2016 r. Bezsporne jest także, iż w dniu 23 czerwca 2015 r. G. i M.K. zbyli odpłatnie nieruchomość (działka budowlana z lasem oraz gruntami ornymi) za kwotę 119.000,00 zł. Kwotę 10.000,00 zł sprzedający otrzymali w dniu sprzedaży, a pozostałą sumę w wysokości 109.000,00 zł w miesiącu lipcu 2015r. (akt notarialny REPERTORIUM [...] z dnia 23 czerwca 2015r.). Niewątpliwy jest również fakt, iż wnioskując o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej skarżący okoliczności tej nie ujawnił, zatem uzyskał przedmiotowe świadczenie na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji. Prawidłowo więc orzekające w postępowaniu administracyjnym organy uznały, że pobrany przez skarżącego zasiłek celowy w miesiącu styczniu 2016r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. Nie można również pominąć tego, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2018 r. [...] uchylająca własną, ostateczną decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w sprawie przyznania G. K. świadczenia w formie zasiłku celowego w wysokości 100,00 zł w miesiącu styczniu 2016 r. i odmawiająca G.K. zasiłku celowego w wysokości 100,00 zł w miesiącu styczniu 2016 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji zostały zaskarżone przez G.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który prawomocnym wyrokiem z dnia 26 września 2018 r. (sygn. akt II SA/Ł 692/18) jego skargę oddalił. Powyższe rozstrzygnięcie Sądu jest o tyle istotne, gdyż zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten wprowadza zatem zasadę, zgodnie z którą moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia, w odniesieniu do sądów i organów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Innymi słowy jeżeli w kolejnym postępowaniu, pojawia się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana, a tym bardziej ani sąd, ani organ nie może formułować nowych ocen sprzecznych z dotychczasowym stanowiskiem sądu. Konkludując, postępowanie w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku celowego zostało zakończone decyzją odmowną, która stała się prawomocna. Uprawnione, a nawet konieczne, było wobec tego, wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za bezzasadną, nie stwierdzając przy tym, by zaskarżona decyzja została dotknięta wadami, które mogłyby uzasadnić jej uchylenie. Organy pomocy społecznej wyjaśniły wszelkie okoliczności sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia z zachowaniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i w sposób przekonujący uargumentowały swoje decyzje. Organy nie naruszyły też przepisu art. art. 6 pkt. 16 u.p.s. Powyższe z kolei czyni zarzuty skargi bezzasadnymi. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. dc