II SAB/Wa 678/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność partii politycznej Polskie Stronnictwo Ludowe w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 17 czerwca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Polskie Stronnictwo Ludowe dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] z dnia 17 czerwca 2019 r., 2. stwierdza, że bezczynność Polskiego Stronnictwa Ludowego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Polskiego Stronnictwa Ludowego na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność partii politycznej Polskie Stronnictwo Ludowe w rozpoznaniu jej wniosku z [...] czerwca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Stowarzyszenie w wymienionym wniosku zwróciło się do Polskiego Stronnictwa Ludowego o udostępnienie: 1) historii rachunków bankowych partii za okres od [...] stycznia do [...] maja 2019 r. w formie przeszukiwalnej, 2) informacji o tym, czy w powyższym okresie miały miejsce wydatki lub wpływy do kasy partii, a jeżeli tak, w jakiej kwocie i od kogo (na czyją rzecz). Pismem z [...] czerwca 2019 r. partia polityczna poinformowała Stowarzyszenie, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej zostanie rozpoznany do 17 czerwca 2019 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] w piśmie z 29 sierpnia 2019 r. (nadanym w placówce operatora pocztowego w dniu następnym), złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wymienioną na wstępie skargę na bezczynność, w której wniosło o zobowiązanie partii politycznej do udostępnienia informacji publicznej, stwierdzenie jego rażącej bezczynności w tej sprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Polskie Stronnictwo Ludowe w dniu [...] października 2019 r. (po otrzymaniu niniejszej skargi) udostępniło wnioskodawcy (droga mailową) żądane informacje. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, w piśmie z 2 października 2019 r. partia polityczna wniosła o umorzenie postępowania oraz stwierdziła, że obecnie nie pozostaje w bezczynności, a bezczynność jakiej się dopuściła w tej sprawie, nie była rażąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd rozstrzygając sprawę ze skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej ocenia, czy określony podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej i czy żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1429). Z bezczynnością w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy żądaniem wniosku jest objęta informacja mająca walor informacji publicznej, a podmiot zobowiązany nie podejmuje w ustawowym 14 - dniowym terminie stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji publicznej będącej w jej posiadaniu (art. 13 ust. 1 ustawy), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1), nie powiadamia wnioskodawcy o niemożności udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2), nie informuje o przeszkodach technicznych w uzyskaniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 ustawy). Należy dodać, że Sąd rozpatrując skargę na bezczynność bada jej istnienie na dzień wniesienia skargi, co oznacza, że udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego jako bezprzedmiotowe. Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność organu w jej udostępnieniu powoduje, że zbędne jest umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia spornej informacji publicznej. W takiej sytuacji Sąd jedynie stwierdza na podstawie art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), że organ dopuścił się bezczynności i rozstrzyga o charakterze tej bezczynności (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018 r. s 368). W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne między stronami postępowania, że partia polityczna jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jej posiadaniu (co wynika expressis verbis z art. 4 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej) oraz że historia rachunków bankowych partii politycznej i informacja o wydatkach (wpływach) do kasy partii (ich wysokości i źródle) są informacjami publicznymi. Sąd orzekający w tym składzie podziela powyższy pogląd i jedynie dla porządku podkreśla, że według art. 23a ustawy z dnia 28 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 580), źródła finansowania partii politycznych są jawne. Bez względu na źródła pochodzenia środków finansowych partii politycznej, sposób ich wydatkowania stanowi bowiem sprawę publiczną (por np. wyroki NSA z 8 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 513/13, z 18 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 687/14, z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 661/17, z 11 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 1478/18 oraz z 18 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1687/18). Należy dodać, że obowiązek udostępnienia tych informacji publicznych jest niezależny od obowiązku wskazanego w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych. Należy przypomnieć, że z okoliczności faktycznych i prawnych sprawy wynika, że Polskie Stronnictwo Ludowe dopiero w dniu [...] października 2019 r., po otrzymaniu skargi Stowarzyszenia na bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, udostępniło informacje objęte tym wnioskiem. Ze względu na to, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został rozpoznany przez partię polityczną po upływie wyznaczonego (przedłużonego) terminu (i po wniesieniu przez podmiot wnioskujący o udostępnienie informacji publicznej skargi do Sądu), uzasadniony jest zarzut jej bezczynności. Bezczynność w takich sprawach nie polega bowiem wyłącznie na całkowitym milczeniu podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Zachodzi również wtedy, gdy organ nie rozpoznaje w ustawowym terminie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Polskie Stronnictwo Ludowe dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia z dnia [...] czerwca 2019 r. Zdaniem Sądu, bezczynność partii politycznej nie była rażąca. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. To "przekroczenie" musi być znaczne oraz pozbawione racjonalnego uzasadnienia, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SAB/Go 9/18 oraz Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Łodzi z 10 lipca 2018 r. sygn. akt II SAB/Łd 73/18, wszystkie orzeczenia dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Działanie podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, aczkolwiek naganne, nie jest zachowaniem godzącym w ład demokratycznego państwa prawa. Nie wywołuje też dotkliwych skutków dla skarżącego. W ocenie Sądu, zwłoka Polskiego Stronnictwa Ludowego w załatwieniu niniejszej sprawy nie była efektem zaniechań partii politycznej, które można zinterpretować jako celowe unikanie załatwienia sprawy, ale wynikała z "ograniczonych zasobów kadrowych" i nie była podyktowana złą wolą. Z tego samego powodu Sąd nie znalazł podstaw, aby wymierzyć Polskiemu Stronnictwu Ludowemu grzywnę w niniejszej sprawie. Na marginesie Sąd wyjaśnia, że wniosek Polskiego Stronnictwa Ludowego o umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie był uzasadniony, ponieważ warunkiem skorzystania z instytucji samokontroli jest uwzględnienie skargi w całości, a więc uznanie przez organ (w rozpoznanej sprawie - podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej), zarówno zarzutów jak i wniosków skargi na uzasadnione, w tym oceny "wagi" (charakteru) stwierdzonej bezczynności. Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a powołanej ustawy, orzekł jak w pkt I i II wyroku. Sąd na podstawie art. 200 powołanej ustawy, zasądził od Polskiego Stronnictwa Ludowego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w wysokości 100 zł., tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi (pkt III wyroku).