II SA/Wr 675/19
WyrokWSA we Wrocławiu2020-01-21
Skład orzekający: Sędzia WSA Alicja Palus, Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis, Sędzia WSA Władysław Kulon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa uzależnienia zezwolenia na usunięcie drzewa od wykonania nasadzeń zastępczych, przy jednoczesnym naliczeniu opłaty za usunięcie, jest zgodna z prawem, gdy proponowane nasadzenia nie zrekompensują w pełni strat w środowisku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo oceniły kryteria określone w art. 83c ust. 4 ustawy o ochronie przyrody i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, odmawiając uzależnienia zezwolenia na usunięcie drzewa od wykonania nasadzeń zastępczych. Proponowane nasadzenia nie zrekompensowałyby ubytku w środowisku, a naliczenie opłaty było zgodne z prawem.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o zezwolenie na usunięcie okazałego dębu szypułkowego kolidującego z planowaną inwestycją. Prezydent wydał zezwolenie z naliczeniem opłaty, odmawiając uzależnienia go od wykonania nasadzeń zastępczych, uznając, że proponowane nasadzenia nie zrekompensują strat w środowisku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy w tej części. Spółka zaskarżyła decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA i ustawy o ochronie przyrody.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 21 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant: specjalista Marta Klimczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] S. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa oddala skargę w całości.
Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. (znak: [...]) Prezydent [...] działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83a ust. 1, art. 83c ust. 1, art. 83d ust. 1, art. 84 ust. 1, 2 art. 85 ust. 1, art. 87 ust. 3-5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1614 z późn. zm.), art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. poz. 1330), zezwolił Spółce [...] S.A. [...] S.K.A. z siedzibą we [...] przy ul. [...] [...] na usunięcie – z naliczeniem opłaty w kwocie 20.230 zł drzewa – dębu szypułkowego, rosnącego na terenie nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], obręb [...], położonej przy ul. [...] we [...], kolidującego z planowaną budową budynków mieszkalnych wielorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu, wyznaczając do dnia [...] czerwca 2019 r. termin, do którego należy drzewo usunąć oraz odmówił uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie opisanego powyżej drzewa i odroczenia terminu opłaty za jego usunięcie od wykonania nasadzeń zastępczych, zgodnie z dołączonym przez stronę projektem nasadzeń.
W osnowie decyzji Prezydent [...] określił również sposób dokonania opłaty naliczonej za usunięcie drzewa, wskazując termin oraz numer rachunku bankowego, na który kwota opłaty powinna być wpłacona.
Uzasadniając decyzję organ orzekający wyjaśnił, że w związku z pismem Spółki [...] S.A. [...] S.K.A., doręczonym organowi w dniu [...] listopada 2018 r., zawierającym wniosek o zezwolenie na usunięcie opisanego wcześniej drzewa – dębu szypułkowego, uzasadniony lokalizacją drzewa powodującą kolizję z planowaną inwestycją, przeprowadzono w dniu [...] grudnia 2018 r. oględziny na terenie zamierzonego zainwestowania, protokolarnie opisane, podczas których potwierdzono przynależność taksonomiczną oraz parametry (obwód pnia) zadrzewienia, objętego wnioskiem. W czasie oględzin stwierdzono również ogólny, dobry stan fitosanitarny drzewa oraz kolizję jego lokalizacji z zamierzeniem inwestycyjnym. Nie stwierdzono natomiast występowania w obrębie drzewa gatunków chronionych.
W uzasadnieniu Prezydent [...] wyjaśnił ponadto, że uwzględniając znaczne rozmiary drzewa, jego ogólny dobry stan fitosanitarny i wyjątkowe walory krajobrazowe wezwał wnioskującą spółkę do przedłożenia ekspertyzy dendrologicznej, wykazującej brak możliwości zachowania przedmiotowego drzewa przy realizowaniu inwestycji. Wskazał następnie, że pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. pełnomocnik Spółki skorygował żądanie wnosząc o udzielnie zezwolenia na usunięcie opisywanego drzewa z odroczeniem terminu opłaty na jego usunięcie i uzależnieniem tego zezwolenia od wykonania nasadzeń zastępczych, zgodnie z dołączonym projektem nasadzeń.
Dodatkowo – w piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. – Spółka przedstawiła stanowisko projektantów oraz ich argumentację, mającą wykazać konieczność usunięcia drzewa w celu realizacji inwestycji.
W dalszej części uzasadnienia organ orzekający szczegółowo opisał sposób ustalenia należności z tytułu opłaty za usunięcie przedmiotowego dębu, powołując się na regulację zawartą w rozporządzeniu w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów, wskazanego we wstępie oraz poinformował o skutkach nieterminowego uiszczenia opłaty.
Następnie – motywując odmowę uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie wnioskowanego drzewa i odroczenia terminu opłaty za jego usunięcie od wykonania nasadzeń zastępczych, przedstawionych w projekcie nasadzeń przedłożonych do akt sprawy, Prezydent [...] wyjaśnił, że uznał, iż nasadzenia zastępcze określone w projekcie nie zrekompensują strat w środowisku wyrządzonych wycinką będącego w dobrym stanie fitosanitarnym okazałego dębu szypułkowego o znacznych walorach przyrodniczych.
Wskazał jednocześnie, że art. 83c ust. 3 ustawy o ochronie przyrody nie uzależnia wydania zezwolenia na usunięcie drzew od zastąpienia ich innymi drzewami, ale daje organowi możliwość uzależnienia udzielenia stosownego zezwolenia od nasadzenia zastępczego. To organ decyduje, czy dla środowiska kompensacja przyrodnicza jest bardziej korzystna, czy też korzystniejszym rozwiązaniem jest uiszczenie opłaty za usunięcie drzew. Zatem, nie w każdym przypadku organ musi wydać zezwolenie uwarunkowane dokonaniem nasadzeń zastępczych. Wprost wynika to z treści ww. przepisu, w którym ustawodawca stwierdził, że wydanie zezwolenia "może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych", a zatem organ nie musi zawsze takiej decyzji wydawać.
Zdaniem organu orzekającego o właściwej formie kompensacji przyrodniczej można mówić tylko wówczas, gdy za drzewa posadzone "na stałe", zostaną wykonane nowe nasadzenia o takim samym charakterze. Posadzenie drzew, będących elementem nasadzeń zastępczych na terenie nieruchomości przeznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (lub decyzji o warunkach zabudowy) na cele budowlane spowoduje, że będą one miały tylko charakter czasowy. W takim zaś przypadku trudno mówić o właściwej formie kompensacji przyrodniczej, gdyż za wieloletni dorodny okaz drzewa "na stałe związany z gruntem" zostaną wykonane nasadzenia o charakterze "tymczasowym". Nieruchomość gruntowa, na której planowane jest dokonanie nasadzeń zastępczych powinna być zlokalizowana na terenach przeznaczonych w obowiązujących planach zagospodarowania przestrzennego na zieleń trwałą (np. ZP, ZW, ZU, ZI itp.).
Organ zwrócił przy tym uwagę, że w doborze materiału szkółkarskiego przewidzianego do nasadzeń zastępczych (biorąc pod uwagę proponowane przez stronę do nasadzeń drzewa), muszą być wzięte pod uwagę sadzonki o minimalnym obwodzie pnia 50 cm - w przypadku grabu pospolitego. Powyższy warunek wynika z regulacji art. 83f pkt 3 powołanej powyżej ustawy, w myśl którego usunięcie drzew (gatunku grab pospolity) o obwodach pni mniejszych od podanych wyżej może nastąpić bez zezwolenia. Innymi słowy, posadzenie takich drzew nie daje gwarancji trwałej kompensacji w środowisku. Aby zapewnić ochronę posadzonego materiału roślinnego, przedmiotem nasadzeń mogą być wyłącznie sadzonki podlegające ochronie ustawowej o odpowiednich parametrach dendrometrycznych, natomiast wnioskująca Spółka po skorygowaniu żądania przedstawiła projekt nasadzeń, przewidujący wykonanie nasadzeń zastępczych w postaci 5 sztuk drzew z gatunku grab pospolity o obwodach pni 16-18 cm. Drzewami tymi strona chce skompensować straty jakie poniesie środowisko w związku z usunięciem zdrowego, okazałego drzewa o wyjątkowych walorach przyrodniczych i krajobrazowych. W ocenie organu w tych okolicznościach proponowane posadzenie pięciu sadzonek o obwodach pni 16-18 cm za usuwane drzewo, w niewystarczającym stopniu zrekompensowałyby powstałe straty w środowisku. Rekompensata musi mieć charakter realny, bo zastępcze posadzenie - w zamian za usunięcie okazałego, wieloletniego okazu - kilkuletniego, niewielkiego drzewka, nie spowoduje szybkiego wyrównania strat w środowisku przyrodniczym.
W swojej argumentacji Prezydent [...] odwołał się również do stanowiska komentatora ustawy o ochronie przyrody, uznającego że w postanowieniach art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - umocowano zasadę zrównoważonego rozwoju, w treści której działania podejmowane przez organy administracji powinny gwarantować, aby rozwój odbył się z poszanowaniem otaczającego nas środowiska. Skoro nasadzenia zastępcze mają zastąpić usuwane rośliny to organ prowadzący postępowanie powinien zadbać o to, aby nowo posadzone drzewa lub krzewy w sposób właściwy naprawiały zaistniałe zmiany.
W powszechnie obowiązującym orzecznictwie prawnym ugruntowany został pogląd, iż uwzględnienie wniosku o usunięcie drzew może nastąpić w sytuacji, gdy potrzeba ich usunięcia jest rzeczywista i właściwie umotywowana przez stronę, a więc w sytuacji, gdy nastąpiło wyważenie interesu społecznego i ważnego interesu strony. Organ wydając decyzje uznaje istotność przyczyny związanej z realizacją inwestycji na cele np. mieszkalnictwa, powodującą konieczność usunięcia wszystkich drzew. Tym samym uwzględnia jej interes wydając zgodę na ich usunięcie. Oznacza to, iż interes strony, o jakim mowa w art. 7 k.p.a. został uwzględniony. Uznając jego słuszność zasadne jest, iż uiszczenie opłaty za usunięcie drzew, o jakiej mowa w art. 84 ust. 1 ustawy jest regułą, która przewiduje wyjątki nie zachodzące w sprawie (art. 86 ustawy). Inwestor planujący inwestycję na zadrzewionych działkach powinien w sposób oczywisty liczyć się koniecznością ponoszenia opłat za usunięcie drzew. Zastąpienie usuniętych drzew nawet większą ich ilością nie zrekompensuje straty zasobów przyrody powstałej w wyniku ich usunięcia ani na przestrzeni kilkudziesięciu lat nie przywróci nieruchomości walorów przyrodniczych sprzed usunięcia. Taka argumentacja organów, uwzględnia rodzaj zmian, jakie zaistnieją w środowisku na skutek poważnego ubytku obiektów przyrodniczych. Chodzi bowiem o usunięcie z zasobów przyrody najstarszych czyli najcenniejszych drzew. Tym samym przyjęcie, iż nie zrekompensują ich usunięcia nasadzenia zastępcze na tej samej działce, nie jest w żadnym razie przejawem dowolności, ani w konsekwencji przekroczeniem uznania administracyjnego, ale stanowi właśnie rezultat wyważenia interesu strony z interesem społecznym. W takiej sytuacji zawarta we wniosku o wyrażenie zgody na usunięcie deklaracja dokonania nasadzeń nie ma decydującego znaczenia.
W zakończeniu uzasadnienia organ wskazał, że w sytuacji, gdy w wyniku analizy okoliczności sprawy organ uzna, iż nasadzenia zastępcze nie zrekompensują negatywnych zmian w środowisku jego obowiązkiem jest ustalenie opłaty.
Opisana powyżej decyzja w części orzekającej o zaliczeniu opłaty i odmowie uzależnienia zezwolenia na usunięcie drzewa od dokonań nasadzeń zastępczych (tj. pkt 2 i 3) została w toku instancyjnym zaskarżona przez [...] S.A. [...] S.K.A.
W odwołaniu pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie decyzji Prezydenta [...] w zaskarżonej części, zarzucając naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz błędną ocenę materiału dowodowego, która doprowadziła do wykluczenia przez organ możliwości usunięcia wnioskowanego drzewa w zamian na dokonanie nasadzeń zastępczych, pomimo przedłożenia w toku postępowania planu nasadzeń drzew w celu dokonania rekompensaty dla środowiska i z pominięciem faktu, iż realizacja nasadzeń zastępczych za wycinane drzewo jest najbardziej odpowiednim środkiem służącym rekompensacie przyrodniczej.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] decyzją z dnia [...] maja 2019 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 84 ust. 1 i 2, art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody i załącznikiem nr 1 do rozporządzenia w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów, uchyliło pkt 1 osnowy zaskarżonej decyzji w części obejmującej fragment o brzmieniu: "Drzewo należy usunąć w terminie do [...].06.2019 r." i w tym zakresie orzekając co do istoty sprawy, zezwoliło Spółce [...] [...] S.K.A. z siedzibą we [...] na usunięcie drzewa objętego zezwoleniem w terminie do dnia [...] grudnia 2019 r., oraz utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu podjętego orzeczenia Kolegium przedstawiło ustalone w sprawie okoliczności faktyczne, a następnie – odwołując się do przepisu art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody wskazało na konieczność naliczenia w rozpoznawanej sprawie opłaty za usunięcie przedmiotowego drzewa – dębu szypułkowego o obwodzie pnia w pierśnicy 289 cm i prawidłowość określenia jej kwoty.
Ponadto wyjaśniło – podzielając ocenę przyjętą przy orzekaniu przez Prezydenta [...], że uznało za zasadną odmowę uzależnienia zezwolenia na usunięcie drzewa od wykonania przez Spółkę nasadzeń zastępczych, w postaci posadzenia 5. sztuk grabów pospolitych, o obwodach pni na wysokości 100 cm w przedziale min. 16 - 18 cm. W ocenie Kolegium samo zastąpienie usuniętego drzewa, w miejscu, w którym ono rosło, 5. sztukami grabów pospolitych, nie zrekompensuje powstałego ubytku w zadrzewieniu.
Wskazało też, że celem instytucji zezwoleń na usuwanie drzew jest ich zachowanie, ochrona. Elementem prawnej ochrony jest system opłat nakładanych przy udzielaniu zezwoleń. Zasadą jest, że posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu (por. art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Konieczność ponoszenia tych opłat jest istotnym czynnikiem, który realnie wpływa na decyzje odnośnie lokowania inwestycji na gruntach, na których rosną chronione prawem zadrzewienia. Opłata pełni tu funkcję prewencyjną. Ma zapobiegać usuwaniu drzew. Ma zachęcać inwestorów do poszukiwania rozwiązań zmierzających do zachowania zadrzewień.
Wyjątkiem od zasady ponoszenia opłat są zwolnienia. Część zwolnień obowiązuje już z mocy samej ustawy (por. art. 86 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody): Część jest udzielana decyzją o umorzeniu odroczonej opłaty (por. art. 83 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody). Jej wydanie poprzedza ulga w postaci odroczenia naliczonej opłaty, udzielana obligatoryjnie w samym zezwoleniu w razie nałożenia w nim obowiązku nasadzeń zastępczych (por. art. 83 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody). Nasadzenia zastępcze, o ile zachowają w określonym terminie swoją żywotność, w istocie prowadzą więc do zwolnienia z opłaty.
Nakładając zatem obowiązek nasadzeń zastępczych należy wziąć pod uwagę, czy stanowić one będą kompensatę strat w lokalnych zasobach przyrody. Choć decyzja w tym zakresie jest uznaniowa, to w przepisach prawa wskazano pewne kryteria i przesłanki, które należy brać pod uwagę nakładając obowiązek nasadzeń zastępczych.
Organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu: 1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie; 2) wartość kulturową; 3) walory krajobrazowe; 4) lokalizację (art. 83c ust. 4 ustawy o ochronie przyrody).
W rozporządzeniu w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów, w załączniku nr 1, zróżnicowano stawki opłaty w zależności od gatunku drzewa i jego obwodu. Im cenniejszy przyrodniczo jest gatunek danego drzewa, tym wyższa jest stawka opłaty. Wartość przyrodnicza drzew rośnie też wraz z wiekiem, bo im większy jest rozmiar drzewa (w rozporządzeniu jest podział na drzewa do 100 cm i od 101 cm), tym wyższa jest stawka opłaty. Wartość przyrodnicza dębów szypułkowych, o obwodzie pnia w pierśnicy od 101 cm, została wyceniona przez prawodawcę, ze względu na gatunek i rozmiar, bardzo wysoko (stawka wynosi 70 zł). Wyższe od nich stawki mają tylko drzewa z gatunków bardzo wolno rosnących (np. cisy). Stąd wynika wysoka opłata za usunięcie drzewa objętego zezwoleniem, która odpowiada wysokiej wartości przyrodniczej drzewa.
W rozporządzeniu z dnia 4 grudnia 2017 r. w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody (Dz. U. poz. 2300) kryterium uznania drzewa za pomnik przyrody jest m. in. obwód pnia w pierśnicy. W przypadku dębów szypułkowych obwód ten wynosi 300 cm. Dąb objęty zezwoleniem ma 289 cm. Brakuje mu zaledwie 11 cm, aby osiągnąć kryterium obwodu pozwalające uznać go za pomnik przyrody.
Jednocześnie Kolegium podało, że z urzędu wie, iż żaden z dębów szypułkowych, rosnących na terenie planowanej przez Spółkę inwestycji, a przeznaczonych do usunięcia na podstawie wcześniejszej decyzji (decyzji Kolegium z dnia [...] lutego 2019 r., [...]), nie dorównywał wielkości dębu objętego obecnym zezwoleniem. Na załączonych do akt mapie, pn. Projekt zagospodarowania terenu, z marca 2018 r. oraz przekrojach pionowych, sporządzonych przez uprawnionego architekta, widać jak bardzo okazała jest korona tego dębu (zachodziłaby ona na projektowany budynek, kolidując z nim).
Kolegium biorąc pod uwagę ogólnie dostępną w Internecie, tabelę wiekową profesora L. Majdeckiego wyliczyło, że dąb ten ma ok. 200 lat (według tabeli dąb o średnicy w pierśnicy 55 cm, czyli obwodzie pnia 173 cm, ma dopiero 120 lat). W perspektywie przeciętnego okresu życia człowieka w Polsce podawanego przez GUS za rok 2017 (mężczyźni - 74 lata, a kobiety - 82 lata), tak okazałe drzewo jest dobrem praktycznie nieodnawialnym.
Ponadto – zdaniem organu odwoławczego – także proponowana przez Spółkę lokalizacja wyklucza uzyskanie przez posadzone drzewa w przyszłości takich rozmiarów jak ww. dąb. Mają być one przecież posadzone w odległości zaledwie 7 metrów od projektowanego budynku, 5 metrów od drzew sąsiednich, w bezpośrednim sąsiedztwie garażu podziemnego, dróg dojazdowych i parkingów. Maksymalizując stopień zabudowy Inwestor nie pozostawił na terenie zainwestowania miejsca na tak okazałe drzewa.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium zwróciło uwagę, że z nasadzeniami zastępczymi Spółka zyskuje możliwość umorzenia wysokiej opłaty: 20 230,00 zł. Z kolei proponowane do nasadzeń graby o obwodzie 16-18 cm, są oferowane przez szkółki drzew i krzewów ozdobnych, według ogólnie dostępnych w Internecie cenników, w cenach 400 - 500 zł (w przedziale 16-18 cm). Opłata za usunięcie jest więc dużo większa od wartości zakupu materiału szkółkarskiego, nawet jeśli weźmie się pod uwagę także koszty posadzenia i pielęgnacji (razem od 1 sztuki ok. 1 000,00 zł). Jeśli Spółka ma ryzykować poniesienie jedynie kosztów nasadzeń zastępczych, w dużo niższej wysokości od potencjalnej opłaty za usunięcie dębu, to jest to sprzeczne z prewencyjną funkcją opłaty. Zachęcałoby to Inwestora właśnie do usuwania drzew o wysokiej wartości przyrodniczej.
W końcowej argumentacji Kolegium ponownie wskazało, że dąb objęty zezwoleniem jest więc wyjątkowy. Wyróżnia się on, na tle drzew tego samego gatunku, rosnących na terenie zainwestowania, swoimi okazałymi rozmiarami, wiekiem i istotnymi walorami, jakie z tego powodu pełni w krajobrazie miejskim. Nasadzenie sadzonek grabów o obwodach pni 16-18 cm, w zamian za planowany do usunięcia dąb, w żaden sposób nie może zrekompensować jego walorów przyrodniczych i krajobrazowych. Nawet po upływie trzech lat i zachowaniu przez nie w tym okresie żywotności, nie dorównają one wartości przyrodniczej objętego zezwoleniem dębu.
Wyjaśniło też, że pierwotny termin usunięcia drzewa był wyznaczony do dnia [...] czerwca 2019 r., ale z powodu toczącego się postępowania, Kolegium postanowiło przesunąć termin usunięcia drzewa do dnia [...] grudnia 2019 r.
[...] Spółka Akcyjna [...] S.K.A. uznając, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...], powyżej opisana, narusza prawo w części, w jakiej utrzymała w mocy zaskarżoną w toku instancyjnym decyzję Prezydenta [...], odmawiającą uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa i odroczenia terminu opłaty za jego usunięcie od wykonania nasadzeń zastępczych, zgodnie z przedłożonym projektem, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
W petitum skargi pełnomocnik działający imieniem skarżącej Spółki, zarzucił rozstrzygnięciu organu odwoławczego:
- naruszenie art. 7 kpa poprzez podjęcie decyzji bez uznania słusznego interesu strony i interesu społecznego, nie rozważając należycie zamiaru strony w dokonaniu nasadzeń zastępczych i doprowadzenie do kompensacji przyrodniczej, a jedynie kierując się funkcją prewencyjną opłaty;
- naruszenie art. 77 k.p.a. przez nierozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności nie przeanalizowaniu planu nasadzeń pod kątem jego odwzorowania możliwości dokonania nasadzeń na terenie, z którego usunięte będzie drzewo oraz poczynionych w tym zakresie ustaleń, pominięcie okoliczności ilości nasadzeń dokonywanych na przedmiotowej nieruchomości;
- naruszenie art 83c pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego niezastosowanie, a to odmówienie uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa i odroczenie terminu opłaty za jego usunięcie od wykonania nasadzeń zastępczych, w sposób dowolny, przekraczający zakres uznaniowości, pomimo możliwości dokonania chociażby częściowej, ale znacznej kompensacji przyrodniczej w miejscu, z którego usunięte zostanie drzewo, wbrew planowi nasadzeń uwzględniającym wymagane elementy, tj. wartość przyrodniczą, wartość kulturową, walory krajobrazowe, lokalizację, a w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych.
Powołując się na tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] w zaskarżonej części, tj. co do punktu 2 i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki wskazał, że – jego zdaniem – kluczową kwestią w sprawie jest ocena uznaniowości organu przy orzekaniu o uzależnieniu zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od nasadzeń zastępczych, bowiem organ nie może rozstrzygać w sposób dowolny, nie uwzględniając słusznego interesu stron, a także interesu społecznego, związanego z kompensacją przyrodniczą.
Pełnomocnik zwrócił uwagę, że od początku intencją Spółki było wykonanie kompensacji przyrodniczej poprzez nasadzenia zastępcze drzew na tym samym terenie, z którego drzewa miały zostać wycięte. Przedłożony plan nasadzeń zastępczych przewidywał nasadzenie m.in. 5 sztuk drzew z gatunku grab pospolity o obwodach pni 16-18 cm w zamian za wycinkę drzewa objętego przedmiotowym postępowaniem. Ilość drzew do nasadzeń zatem jest pięciokrotnie większa niż ilość drzew usuwanych, a ustawodawca przewiduje nasadzenia w ilości nie mniejszej niż liczba drzew usuwanych. W toku postępowania organ nie miał żadnych zastrzeżeń, które zostałyby wyrażone na którymkolwiek etapie sprawy, a wnioskodawca na tym terenie przewidywał ogólnie nasadzenia, związane z innymi postępowaniami w łącznej ilości ponad 100 drzew. Działania strony zatem niewątpliwie, od początku zmierzały do realizacji kompensacji przyrodniczej, rozumianej nie jako środek do uniknięcia ponoszenia opłaty, ale jako realizacja prawa i obowiązku o charakterze konstytucyjnym wynikającym z art. 86 Konstytucji, który ustanawia obowiązek dbałości o stan środowiska, i stanowi, że każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zdaniem pełnomocnika organ działając wbrew konstytucyjnemu określeniu obowiązku dbania o stan środowiska; odmawia znaczenia nasadzeń w miejscu usunięcia drzew dla dbałości o stan środowiska w tym właśnie miejscu i sprzeciwia się intencjom i inicjatywie wnioskodawcy realizującemu w tym zakresie swoje konstytucyjne obowiązki ale i prawa.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wyjaśnił też pojęcie "kompensacja przyrodnicza" i zarzucił, że przedstawiając rozważania odnośnie cech usuwanego drzewa, Kolegium ograniczyło się w zasadzie wyłącznie do rozmiarów drzewa i jego wieku, pomijając pozostałe elementy i cechy, a mianowicie jego funkcję w ekosystemie, wartość kulturową, krajobrazową i lokalizację. A właśnie lokalizacja usuwanego drzewa, miejsce, w którym wyrosło, a mianowicie faktycznie składowisko śmieci, w które wrosły korzenie drzewa, nasyp który musiał być usunięty i zrekultywowana nawierzchnia, jest cechą, która ma zasadnicze znaczenie w przedmiotowej sprawie. Nie można oceniając drzewa sprowadzić jego wartość i zakres rekompensaty przyrodniczej, oceniając jedynie wielkość drzewa, bez uwzględnienia miejsca, w którym rosło, znikomości jego roli w krajobrazie i niskiej wartości kulturowej wynikającej z lokalizacji drzewa usuwanego, a także nie odnosić tego do wartości rekompensaty przyrodniczej planowanych do nasadzenia drzew.
Drzewo pomimo swoich wymiarów nie niosło niewątpliwie wysokiej wartości czy przyrodniczej czy kulturowej, ani tym bardziej nie wzbogacało krajobrazu skoro jego lokalizacja była na skarpie nasypu niekontrolowanego składającego się z gruzów i śmieci, do których usunięcia, został zobowiązany wnioskodawca w innej decyzji administracyjnej (decyzji remediacyjnej). Tymczasem zarówno organ pierwszej instancji, jak i następnie organ odwoławczy pominęły w ogóle te okoliczności i nie tylko nie uwzględniły słusznego interesu strony, ale wręcz przeciwnie, pominęły okoliczności przemawiające na korzyść strony, wybierając takie elementy i cechy, z katalogu, który powinien być brany pod uwagę, aby można było odmówić dokonania nasadzeń.
W uznaniu pełnomocnika przeczy to niewątpliwie zamiarowi ustawodawcy, który przewidując możliwość dokonania nasadzeń chciał mobilizować strony do ich dokonywania, mając na uwadze właśnie zasadność i celowość realizowania kompensacji przyrodniczej, natomiast odmowa możliwości dokonania takich nasadzeń, prowadzi do wniosku, że organ nie kieruje się postępowaniu słusznym interesem strony, ani interesem społecznym, a jedynie ma na celu uzyskanie wpływu z opłaty za usunięcie drzewa.
W doręczonej Sądowi w dniu [...] października 2019 r. odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W uzupełnieniu Kolegium wyjaśniło, że kwestia kolizji dębu, z rzekomo prawnie określonym sposobem remediacji terenu, na którym ono rośnie tj. "skarpie nasypu niekontrolowanego składającego się z gruzów i śmieci, do których usunięcia został zobowiązany wnioskodawca w innej decyzji administracyjnej (decyzji remediacyjnej)" została podniesiona dopiero w skardze do Sądu. W toku postępowania administracyjnego, ani w skardze do Sądu, skarżąca Spółka nie przedstawiła żadnego dowodu, że w obrębie tego konkretnego drzewa występuje prawnie stwierdzone historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi oraz, że wydano dla niego plan remediacji, w którym określono taki sposób jej przeprowadzenia [określany na podstawie art. 1011 ust. 4 pkt 3, art. 101m ust. 2 pkt 2 lit. c) ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396, z późn. zm.], że wymaga on usunięcia ww. drzewa. Uznanie gleby za zanieczyszczoną historycznie wymaga przecież stwierdzenia w niej określonych substancji, o określonej, ich zawartości w glebie (por. rozporządzenie z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi, Dz. U. poz. 1395, w tym załącznik nr 1). Nie są takimi substancjami, wskazane w skardze "gruz i śmieci". Nie ma więc prawnej możliwości wydania decyzji remediacyjnej nakazującej usunąć niekontrolowane nasypy składające się z gruzów i śmieci jeśli nie zawierają one tzw. zanieczyszczeń historycznych (por. art. 3 pkt 5a ustawy Prawo ochrony środowiska).
Nadto o opłacie za korzystanie ze środowiska, tu za usunięcie drzewa, rozstrzyga się w decyzji w sprawie zezwolenia na jego usunięcie, a nie w decyzji remediacyjnej.
Kolegium nie pominęło w swojej analizie oceny zaproponowanej przez skarżącą kompensacji przyrodniczej w kontekście zaproponowanych miejsc nasadzeń zastępczych oraz funkcji w ekosystemie, wartości kulturowych, krajobrazowych i lokalizacyjnych ww. drzewa. Kolegium skupiło się na rozmiarze usuwanego dębu, bo niewątpliwie jego rozmiar miał kluczowe znaczenia dla wysokiej oceny ww. walorów. Do wszystkich tych cech odniosło się zwięźle stwierdzając m. in., że:
- "proponowana przez Spółkę lokalizacja wyklucza uzyskanie przez posadzone drzewa w przyszłości takich rozmiarów jak ww. dąb. Mają być one przecież posadzone w odległości zaledwie 7 metrów od projektowanego budynku, 5 metrów od drzew sąsiednich, w bezpośrednim sąsiedztwie garażu podziemnego, dróg dojazdowych i parkingów. Maksymalizując stopień zabudowy Inwestor nie pozostawił na terenie zainwestowania miejsca na tak okazałe drzewa."
Kolegium ponownie wskazało, że proponowane nasadzenia nie są w stanie zrekompensować wartości i walorów drzewa o takich rozmiarach jak usuwany dąb. Jest to stwierdzenie oczywiste, bo chodzi o powszechnie znane, dla każdego przeciętnego człowieka, istotne cechy drzew takie jak: produkcja tlenu (1 m2 powierzchni liściowej drzewa dostaje się do powietrza atmosferycznego w ciągu okresu wegetacyjnego od 0,5 do 1,1 kg czystego tlenu) i asymilacja dwutlenku węgla; odparowywanie wody (dorosłe drzewo może wytranspirować latem do 450 I wody dziennie) skutkujące obniżaniem temperatury otoczenia w tzw. miejskich wyspach ciepła; absorpcja wody opadowej przez liście i korzenie; izolacja przed hałasem i zanieczyszczeniami powietrza; element krajobrazu miejskiego, (zob. http://dlaklimatu.pl/oczyszczajaca-rola-drzew/ oraz http://www.poznan.lasy.gov.pl/swieto-drzewa). Zależą one także od rozmiaru drzewa. Powierzchnia liściowa usuwanego dębu jest setki lub nawet tysiące razy większa od powierzchni liściowej drzew proponowanych do nasadzeń o średnicy 16-18 cm. Nie mogą więc one dać choćby porównywalnych efektów do efektów usuwanego dębu. Nie ma możliwości, aby dały one taki efekt nawet w dalekiej przyszłości. Wyklucza to zaplanowany przez skarżącą intensywny sposób zagospodarowania terenu, sam sposób posadzenia drzew, tuż przy planowanych budynkach i drogach, w szpalerach. "Inwestor nie pozostawił na terenie zainwestowania miejsca na tak okazałe drzewa" jak usuwany dąb. Korony nowo nasadzonych drzew będą musiały być intensywnie redukowane, utrzymywane w formie kolumnowej.
W piśmie z dnia [...] listopada 2019 r. oznaczonym jako "Odpowiedź na wezwanie do usunięcia braków formalnych" pełnomocnik skarżącej Spółki poinformował, że na podstawie uchwały nr 1 Walnego Zgromadzenia [...] Spółki Akcyjnej [...] Spółka Komandytowo-Akcyjna w dniu [...] września 2019 r. dokonane zostało przekształcenie tej Spółki w spółkę akcyjną [...] [...] Spółka Akcyjna.
Na rozprawie wyznaczonej na dzień 21 stycznia 2020 r. pełnomocnik strony skarżącej oświadczył, że podtrzymuje stanowisko zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych:
Stosownie do art. 184 (in limine) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie kontrolę działalności administracji publicznej.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych oznaczonych konstytucyjnie jako inne sądy administracyjne, określone zostały m.in. treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) i polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zaskarżonego aktu z przepisami procedury administracyjnej, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja (postanowienie albo inny akt) została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia albo innego aktu) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto - zgodnie z treścią art. 134 § 1 wskazanej ustawy - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a stosownie do art. 135 powołanej powyżej ustawy procesowej, Sąd może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala - odpowiednio - w całości lub części (art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Dokonując w rozpoznawanej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wskazanego wcześniej kryterium legalności Sąd uznał, że decyzja ta nie narusza prawa i nie wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] wcześniej opisana, w części, w której – poprzez zastosowanie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 kpa – orzeka ona o odmowie uzależnienia wydania Spółce [...] S.A. (poprzednio Spółka [...] S.A. [...] S.K.A.) zezwolenia na usunięcie drzewa – dębu szypułkowego rosnącego na terenie nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], [...], obręb [...], kolidującego z planowaną budową budynków mieszkalnych wielorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu i odroczenia terminu opłaty na jego usunięcie od wykonania nasadzeń zastępczych, zgodnie z przedstawionym przez Spółkę projektem nasadzeń.
Materialnoprawną podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy powoływanej wcześniej ustawy o ochronie przyrody. W tej regulacji ustawodawca uwzględnił w przepisie art. 83c możliwość wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnionego od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu.
Jednocześnie w przepisie art. 83c ust. 4 sprecyzował kryteria, które organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu bierze pod uwagę orzekając w trybie art. 83c ust. 3 omawianej ustawy.
Ustawodawca wskazał, że są nimi w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu: wartość przyrodnicza, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnia krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie; wartość kulturowa; walory krajobrazowe i lokalizacji. Przyjął ponadto, że warunkiem uzależnienia zgody na usunięcie drzew lub krzewów od zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami jest ilość drzew lub krzewów posadzonych w miejsce usuwanych, która nie może być mniejsza od ilości usuwanych.
Stosując przepis art. 83c ust. 3 i ust. 4 ustawy o ochronie przyrody właściwy organ orzeka w warunkach uznania administracyjnego, które zgodnie z obowiązującymi standardami procesowymi nie może mieć cech dowolności. Decyzję wydawaną w takim trybie musi poprzedzić wszechstronna ocena okoliczności istniejących w danej (konkretnej sprawie), dokonana na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego uprawniającej do przyjęcia prawidłowych ustaleń i załatwienia sprawy w sposób wymagany w kodeksie postępowania administracyjnego w tym z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
Zdaniem Sądu organy orzekające w rozpoznawanej sprawie w postępowaniu instancyjnym nie uwzględniając wniosku skarżącej Spółki formułowanego na podstawie art. 83c ust. 1 powoływanej ustawy prawidłowo oceniły wszystkie wskazane przez ustawodawcę okoliczności i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Negatywne rozstrzygnięcie w tym zakresie obligowało organ orzekający do naliczenia opłaty za usunięcie drzewa objętego wnioskiem – dębu szypułkowego o obwodzie pnia 289 cm i jednoczesnej odmowy odroczenia terminu tej opłaty, uznawanego za przywilej ustawowy związany z uzyskaniem zezwolenia określonego w art. 83c ust. 3 ustawy o ochronie przyrody i jednocześnie instytucję umożliwiającą zwolnienie się z obowiązku ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska na podstawie wskazanego powyżej przepisu.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę nie kwestionuje przy tym kwoty naliczonej opłaty, akceptując bezwzględnie argumentację organu odwoławczego w tym zakresie, przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W tym kontekście należy też zwrócić uwagę, że opłaty za usunięcie drzew lub krzewów stanowią formę wyrównania uszczerbku w środowisku przyrodniczym tym spowodowanego, przy czym uznaje się, że jeżeli usunięcie drzew lub krzewów podlega obowiązkowi opłatowemu, który jest regułą, to uszczerbek w środowisku jest obiektywnie potwierdzony (K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody, Komentarz, Warszawa 2013).
Sąd podziela również stanowisko organów orzekających w postępowaniu jurysdykcyjnym prowadzonym w tej sprawie, uznające – w kontekście kryteriów określonych w art. 83c ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, że przedłożony przez wnioskującą Spółkę projekt nasadzeń nie zrekompensuje ubytku w środowisku przyrodniczym, spowodowanego usunięciem przedmiotowego drzewa.
Z akt sprawy, w tym protokołu oględzin przeprowadzonych stosownie do nakazu zawartego w art. 83c ust. 1 powoływanej ustawy wynika, że objęty wnioskiem Spółki dąb szypułkowy jest znacznych rozmiarów (obwód jego pnia mierzony na wysokości 130 cm wynosi 289 cm), jego ogólny stan fitosanitarny jest dobry, drzewo koliduje z zamierzoną przez Spółkę inwestycją, wcześniej opisywaną. Organ odwoławczy zasadnie zwrócił też uwagę, że stosownie do przepisów rozporządzenia w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody, przedmiotowy dąb byłby uznany za pomnik przyrody osiągając wymiar 300 cm obwodu pnia w pierśnicy, co oznacza – wobec dokonanego pomiaru – że w obwodzie brakuje mu 11 cm dla uzyskania takiego statusu. Istotne też jest spostrzeżenie Kolegium dokonane z powołaniem się na tabelę wiekową drzew, opracowaną przez profesora Longina Majdeckiego, określające wiek drzewa na ok. 200 lat, co uprawnia do uznania go za ogólne dobro nieodnawialne w jednym pokoleniu.
Materiał sprawy wskazuje również, że drzewo jest okazałe, posiada koronę znacznych rozmiarów, jest zdrowe, nie istnieją zagrożenia dla jego dalszej wegetacji, wyróżniają go spośród innych drzew rosnących na terenie potencjalnego zainwestowania, nawet tego samego gatunku, wyjątkowe walory przyrodnicze i krajobrazowe. Te cechy wskazują też na jego funkcję w ekosystemie i jej wartość, które należy postrzegać w kategoriach dobra ogólnego i wymagającego ochrony.
Organ odwoławczy, wprawdzie dopiero w odpowiedzi na skargę, a nie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przedstawił argumentację dotyczącą tej kwestii, której – zdaniem Sądu – nie można zignorować, powołując dane o udziale drzew liściastych uzależnionym od powierzchni liściowej, w procesie asymilacji dwutlenku węgla, przekazywaniu czystego tlenu do powietrza atmosferycznego, odparowywania wody i poprzez to obniżania temperatury otoczenia, absorpcji wody opadowej, a także tworzeniu izolacji akustycznej i ochrony przed zanieczyszczeniami powietrza.
W tych okolicznościach organy właściwe instancyjnie zasadnie uznały, że deklarowane przez wnioskującą Spółkę i przedstawione graficznie w przedłożonym projekcie dokonanie nasadzeń w ilości pięciu sztuk drzew z gatunku grab pospolity o obwodach 16-18 cm, w miejscach odległych o 7 metrów od projektowych budynków, o 5 metrów od innych drzew, w bezpośrednim sąsiedztwie garażu podziemnego, dróg dojazdowych i parkingów, zatem miejscach nie sprzyjających prawidłowej wegetacji nie zrekompensują uszczerbku w środowisku przyrodniczym i negatywnych zmian w nim wynikających z usunięcia przedmiotowego dębu szypułkowego.
Nie można też bagatelizować obaw organów orzekających, wyprowadzonych z treści art. 83f ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, który uprawnia do usunięcia drzewa – grabu pospolitego o obwodzie pnia poniżej 50 cm bez zezwolenia. Z tego względu deklaracja nasadzeń obejmująca pięć sztuk grabów pospolitych o obwodzie pni 16-18 (poniżej 50 cm) powoduje uzasadnione wątpliwości co do możliwości uznania jej za właściwą formę kompensacji przyrodniczej i gwarancję jej trwałości.
W ocenie Sądu dysproporcja pomiędzy drzewem wskazanym we wniosku Spółki o zezwolenie na usunięcie, a proponowanymi przez Spółkę nasadzeniami zastępczymi jest oczywista i nie może jej wyeliminować wyłącznie zastosowanie się do wymogu ilościowego.
Sąd nie dopatrzył się również podstaw do zarzucenia organom niewłaściwego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, podzielając pogląd prezentowany w judykaturze administracyjnej i piśmiennictwie prawniczym, zgodnie z którym ocenę w tym zakresie powinna determinować chroniona konstytucyjnie zasada zrównoważonego rozwoju (uchwała składu 7 sędziów WSA z dnia 21 czerwca 1999 r., sygn. akt OPS 3/99, OSP 2000, z. 7-8; K. Gruszecki: Realizacja zasady zrównoważonego rozwoju środowiska "nasadzenia zastępcze").
To kryterium zostało w sposób prawidłowy wykorzystane przez organy orzekające w postępowaniu instancyjnym, które uwzględniając interes wnioskodawcy – potencjalnego inwestora, z którego zamierzeniem koliduje przedmiotowe drzewo, udzieliły zezwolenia na jego usunięcie, naliczając opłatę, a rozważając interes społeczny uznały, że uszczerbek w środowisku, który będzie konsekwencją zrealizowania uprawnienia określonego w zezwoleniu może zostać zrekompensowany wyłącznie poprzez uiszczenie opłaty i jej wykorzystanie, a nie poprzez dokonanie nasadzeń zastępczych, przedstawionych na przedłożonym w toku postępowania projekcie.
Niezależnie od powyższego – w uznaniu Sądu – interes społeczny, postrzegany w kontekście art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przemawia raczej przeciwko eliminowaniu ze środowiska jego elementów o wyjątkowych walorach przyrodniczych, kulturowych i krajobrazowych, pełniących istotną i szczególnie wartościową funkcję w ekosystemie a bardziej za nakłanianiem i motywowaniem projektantów, aby w swoich koncepcjach uwzględnili nie tylko maksymalny rezultat funkcjonalny projektowanej inwestycji, ale także możliwość wkomponowania w jej przestrzeń najcenniejszych tworów przyrody.
Sąd nie podzielił też zarzutu zawartego w skardze, kwestionującego prawidłowość oceny przyjętej przez organy w odniesieniu do lokalizacji objętego wnioskiem dębu szypułkowego. Zdaniem Sądu okoliczność, że drzewo rośnie na nasypie, stanowiącym – jak twierdzi pełnomocnik skarżącej Spółki – faktycznie składowisko śmieci, nie jest istotne, bowiem lokalizacja nie oznacza podłoża na którym rośnie drzewo wnioskowane do usunięcia, ale usytuowanie w przestrzeni, której jest elementem, w której ocenia się efekt estetyczny i wizualny, jaki drzewo wywołuje.
W przedstawionych powyżej okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając, że orzekające w sprawie organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, nie naruszając zasad procedury administracyjnej – stosownie do przepisu art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło