I SA/Rz 847/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 stycznia 2020 r. spraw ze skarg J.M. na postanowienia Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] września 2019 r., ← nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, ← nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargi. Przedmiotem skarg są postanowienia Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] września 2019r. : - nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wydane wobec Skarżącego J. M. w toku prowadzonego wobec niego postępowania podatkowego, w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2016r. Po zakończeniu postępowania podatkowego organ I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2019r. nr [...] określił skarżącemu J. M. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia do czerwca 2016r. Ponieważ Skarżący w postępowaniu podatkowym reprezentowany był przez doradcę podatkowego, który w treści złożonego pełnomocnictwa wskazał elektroniczny adres do doręczeń – doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło za pomocą środków komunikacji elektronicznej poprzez portal ePUAP. Przedmiotowa decyzja przesłana została na wskazany adres elektroniczny, a zgodnie z treścią urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD) wygenerowanego w dniu 18 lipca 2019r. wynika, że powyższa decyzja została odebrana przez pełnomocnika w dniu 17 lipca 2019r. W związku z tym termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 31 lipca 2019r. W dniu 26 sierpnia 2019r. tj. po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania, pełnomocnik Skarżącego wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia argumentując, że mimo podpisania w dniu 17 lipca 2019r. urzędowego potwierdzenia odbioru nie jest możliwe ustalenie, kiedy faktycznie decyzja wpłynęła na skrzynkę odbiorczą pełnomocnika, gdyż z powodu usterek technicznych systemu ePUAP w dacie domniemanego doręczenia, treść decyzji nie była dostępna dla pełnomocnika w jego skrzynce odbiorczej. Jednocześnie pełnomocnik podkreślił, że kolejna decyzja wydana wobec Skarżącego w podatku od towarów i usług za kolejne okresy rozliczeniowe 2016r. została mu prawidłowo doręczona w dacie podpisania urzędowego poświadczenia odbioru. Po rozpoznaniu powyższego wniosku organ, opisanymi na wstępie postanowieniami z dnia [...] września 2019r. odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdził, że odwołanie wniesione zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Uzasadniając oba postanowienia organ zwrócił uwagę na kwestie techniczne związane z doręczeniami w formie elektronicznej oraz na okoliczności faktyczne występujące w przedmiotowych sprawach, które w ocenie organu zaprzeczają twierdzeniom pełnomocnika Skarżącego o ewentualnych problemach technicznych sytemu ePUAP. Podkreślił, że z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia wynika niezaprzeczalnie, że organ udostępnił pełnomocnikowi możliwość odbioru pisma, oraz wyjaśnił, że w sytuacji gdy dochodzi do podpisania przez adresata poświadczenia doręczenia, system teleinformatyczny bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu adresata, udostępnia do pobrania doręczany dokument wraz z podpisanym poświadczeniem doręczenia. Zaznaczył przy tym, że zarówno brak możliwości odbioru pisma na platformie ePUAP, jak i brak możliwości jego odczytu, mogą być uznane za okoliczności uzasadniające brak winy adresata decyzji w uchybieniu terminu - okoliczności te jednak muszą zostać uprawdopodobnione, a samo powołanie się na nieokreślone trudności techniczne nie świadczy o uprawdopodobnieniu ich zaistnienia. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy, organ podkreślił że w dacie 17 lipca 2019r. doręczono pełnomocnikowi Skarżącego na ten sam adres elektroniczny dwie decyzje w przedmiocie podatku od towarów i usług – opisaną na wstępie decyzję za kolejne okresy rozliczeniowe od stycznia do czerwca 2016r. oraz kolejną decyzję za okresy rozliczeniowe od lipca do grudnia 2016r. Druga z opisanych decyzji została prawidłowo odebrana, a pełnomocnik nie sygnalizował – czy to w kontakcie z organem, czy też z obsługą platformy ePUAP – ewentualnych problemów technicznych związanych z niemożnością odebrania czy też odczytania przesyłki. Pełnomocnik miał świadomość toczących się równolegle dwóch postępowań podatkowych - jako profesjonalista powinien był zatem oczekiwać dwóch decyzji, a ewentualne problemy wynikające z usterek technicznych systemu teleinformatycznego wyjaśniać na bieżąco. Tym samym organ nie uznał, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nastąpiło na skutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności. W skargach na wyżej opisane postanowienia pełnomocnik Skarżącego zarzucił organowi naruszenie przepisów art. 144 § 5, art. 144a § 1 oraz art. 152a § 1 – ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2019 poz. 900) zwanej dalej Op. poprzez uznanie, że doszło do prawidłowego doręczenia decyzji, podczas gdy w rzeczywistości nie została ona doręczona w momencie podpisania urzędowego potwierdzenia odbioru przez pełnomocnika t.j. w rzeczywistości nie odebrano decyzji w terminie, o którym mowa w potwierdzeniu, co doprowadziło do uchybienia terminu do złożenia odwołania. Pełnomocnik zarzucił też naruszenie przepisu art. 228 § 1 pkt 2 Op. poprzez rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ, które to postępowanie narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określoną w art. 127 Op. w zw. z art. 78 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skarg pełnomocnik wywiódł, że mimo, że z urzędowego poświadczenia odbioru wynika, że decyzję doręczono w dniu 17 lipca 2019r. to w rzeczywistości nie jest możliwe ustalenie, kiedy wpłynęła ona faktycznie na skrzynkę odbiorczą pełnomocnika, gdyż w dniu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru decyzja ta faktycznie nie wpłynęła na konto pełnomocnika. Stwierdził, że uchybienie terminowi nastąpiło z powodu wadliwego sposobu działania systemu ePUAP, przez co spełnione są przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Podkreślił również , że opóźnienia w doręczaniu korespondencji mogą wprowadzać w błąd, co do ilości otrzymanej korespondencji, a opóźnienia we wpływie pisma znacznie utrudniają odbiór korespondencji. W przedmiotowych sprawach fizyczny brak przesyłki w wymienionym terminie doprowadził do sytuacji, że nie można stwierdzić, kiedy faktycznie pismo organu wpłynęło na skrzynkę odbiorczą pełnomocnika w taki sposób, że mógł się on zapoznać z treścią pisma. Podkreślił, że przedmiotową korespondencję odnaleziono dopiero w momencie, gdy w stosunku do podatnika wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. W ocenie pełnomocnika organ nie wskazał, kiedy doręczył pismo, a moment podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przesyłki nie jest tożsamy z chwilą jej faktycznego otrzymania. Zarzucił, że system ePUAP służący do doręczeń jest niedopracowany i prowadzi do błędów w doręczeniach, dlatego też zasadnym jest uznanie, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn, za które Skarżący odpowiedzialności nie ponosi. W odpowiedzi na skargi, wnosząc o ich oddalenie, organ podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko, podkreślając że urzędowe potwierdzenie doręczenia wygenerowane za pośrednictwem platformy ePUAP stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią skierowanego do niego pisma i jest niezaprzeczalnym urzędowym dowodem doręczenia. Podkreślił także, że o ile błędy w działaniu systemów teleinformatycznych mogą mieć miejsce, to w przedmiotowej sprawie Skarżący nie podjął nawet próby ustalenia przyczyny braku doręczenia mu pisma, którego odbiór potwierdził, co w ocenie organu oznacza, że na chwilę domniemanego doręczenia pisma - problem o którym mówi pełnomocnik tj. brak pisma w skrzynce odbiorczej nie wystąpił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, czy postanowienia jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Sąd, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną przez Skarżącego podstawą prawną, rozstrzyga jednak w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. Wyjątek przewidziany w ostatnio powołanym przepisie – z uwagi na przedmiot zaskarżenia w sprawach – nie ma zastosowania. W zakresie kontroli mieści się ocena, czy zaskarżony akt odpowiada prawu oraz czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c P.p.s.a., zaskarżone decyzje bądź postanowienia podlegają uchyleniu jedynie w sytuacji naruszenia tego prawa, mającego wpływ lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sporu w niniejszych serwach jest kwestia ewentualnej wadliwości w procesie doręczenia decyzji za pośrednictwem sytemu teleinformatycznego, która mogłaby potencjalnie świadczyć o tym, że uchybienie przez Skarżącego terminowi do wniesienia odwołania, od opisanej na wstępie decyzji z dnia [...] lipca 2019r. w przedmiocie podatku od towarów i usług, nastąpiło na skutek okoliczności, za które Skarżący odpowiedzialności nie ponosi. Kontrolując legalność zaskarżonych postanowień w zakreślonych wyżej granicach Sąd nie stwierdził zarzucanych im naruszeń prawa, uznając tym samym, że wniesione skargi nie zasługują na uwzględnienie. Zarzuty skarg dotyczące naruszenia art. art. 144 § 5, art. 144a § 1 i art. 152a § 1 Op. nie są bowiem zasadne. Co do zasady, zgodnie z art. 145 Op. pisma w postępowaniu podatkowym doręcza się stronie. Jednakże, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adres wskazany w pełnomocnictwie. Zgodnie zaś z art. 144 § 5 Op. doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Tym samym doręczenie przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego jest prawidłowym sposobem doręczenia przesyłki profesjonalnemu pełnomocnikowi. Doręczenie w przedmiotowych sprawach nastąpiło też niewątpliwie na prawidłowy adres wskazany przez pełnomocnika. Szczegółowe kwestie doręczeń reguluje ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 570) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (t.j. Dz.U. z 2018 poz. 180) zwane dalej rozporządzeniem. Zgodnie z trybem doręczenia elektronicznego przewidzianym w § 15 i 16 rozporządzenia adresat dokumentu elektronicznego potwierdza jego odebranie przez podpisanie poświadczenia doręczenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo innym akceptowanym sposobem, zapewniającym możliwość potwierdzenia pochodzenia oraz integralności danych, a bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, system teleinformatyczny udostępnia adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia oraz udostępnia organowi doręczającemu podpisane poświadczenie doręczenia. System działa zatem w sposób zautomatyzowany, uzależniając przesłanie poświadczenia doręczenia od udostępnienia adresatowi doręczanego dokumentu elektronicznego. Z powołanych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, że wiążący dla ustalenia daty doręczenia pisma w postępowaniu podatkowym drogą elektroniczną jest moment opatrzenia poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym, następujący bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata. Uwzględniając powyższe należy przyjąć, że tak wygenerowane poświadczenie doręczenia stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma. Zgodnie bowiem z § 8 ust. 3 (zd. pierwsze) rozporządzenia, doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Poświadczenie doręczenia jest zatem niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru. W świetle powyższego należy stwierdzić, że urzędowego poświadczenia doręczenia nie sposób podważyć samym oświadczeniem adresata pisma, że brak było w skrzynce odbiorczej opisanej korespondencji, tym bardziej że adresat pisma w tym samym czasie odebrał drogą elektroniczną inne pismo, które bezspornie zostało doręczone w sposób prawidłowy, a z ustalonego stanu faktycznego nie wynika aby zgłaszał problemy z działaniem systemu teleinformatycznego, czy to do obsługi technicznej platformy ePUAP czy też do organu podatkowego. Tym samym, o ile w ocenie Sądu wadliwości działania samego systemu doręczeń elektronicznych nie da się a’priori wykluczyć (choćby z uwagi na możliwe ekstraordynaryjne problemy o charakterze technicznym, takie jak brak zasilania, czy problem z przesyłem danych) – to w przedmiotowej sprawie żadne z okoliczności mogących wpłynąć na skuteczność doręczania nie zostały przez Skarżącego uprawdopodobnione. Tym samym brak jest podstaw dla przyjęcia braku skuteczności doręczenia przesyłki skierowanej do Skarżącego. W przypadku doręczania pism drogą elektroniczną, urzędowe poświadczenie odbioru (UPD) stanowi jedyny dowód doręczenia pisma adresatowi, a zgodnie z kształtującą się linią orzecznictwa w tym przedmiocie, stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma. System teleinformatyczny działała bowiem w sposób zautomatyzowany, wiążąc możliwość odbioru korespondencji z weryfikowaniem tożsamości odbierającego oraz podpisaniem poświadczenia doręczenia. Wygenerowanie zatem przez ePUAP Urzędowego Poświadczenia Doręczenia w konkretnej dacie dowodzi zatem możliwości odebrania pisma przez jego adresata podpisującego owo poświadczenie. Poświadczenie doręczenia jest zatem niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru. Z powołanych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, że wiążący dla ustalenia daty doręczenia pisma w postępowaniu podatkowym drogą elektroniczną jest moment opatrzenia poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym, następujący bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata. Skoro zatem pełnomocnik w dniu 17 lipca 2019 r. potwierdził za pomocą bezpiecznego podpisu odbiór skierowanej do niego korespondencji - moment potwierdzenia odbioru przesyłki przez pełnomocnika jest momentem doręczenia decyzji. Odnosząc się do kwestii przesłanek przywrócenia terminu, należy podkreślić że uchybienie terminu jest niezawinione jedynie wówczas, gdy pomimo zachowania należytej staranności, strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jakiekolwiek niedbalstwo czy brak staranności wykluczają zatem brak winy w uchybieniu terminu, przy czym okoliczności istniejące po stronie pełnomocnika, oceniane są ze skutkiem dla strony postępowania. Twierdzenia pełnomocnika dotyczące braku możliwości odbioru przesyłki z uwagi na wadliwe działanie sytemu ePUAP nie zostały nawet uprawdopodobnione. Organ podatkowy zasadnie zatem nie uwzględnił wniosku o przywrócenie terminu, bazującego jedynie na oświadczeniu pełnomocnika o istnieniu problemów technicznych z odbiorem przesyłki, tym bardziej że niemal jednoczesny odbiór drugiej decyzji podatkowej przeczy postawionej przez pełnomocnika tezie. Odnosząc się do zwartego w treści skargi zarzutu naruszenia zasady dwuinstancyjności, Sąd stwierdza że przewidziane w art. 221a § 1 Op. odwołanie o charakterze niedewolutywnym nie stanowi naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania ani naruszenia zasad Konstytucji RP. Zgodnie z art. 221a § 1 Op. w przypadku wydania w pierwszej instancji przez naczelnika urzędu celno - skarbowego decyzji, o której mowa w art. 83 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1947 z późn. zm.), odwołanie od tej decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. Zatem stosownie do tego przepisu Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego był właściwy do rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej przez ten organ w pierwszej instancji. Z mocy art. 163 §2 Op. organ ten był również właściwy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wobec powyższego Sąd uznał, że w rozpatrywanych sprawach nie doszło do zarzucanego w treści skarg naruszenia przepisów postępowania, a zaskarżone postanowienia są zgodne z prawem. Na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.