II SAB/Wa 39/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędziowie WSA Maria Werpachowska, Piotr Borowiecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2018 r. sprawy ze skargi W.S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2017 r. 1. zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpoznania wniosku skarżącego W.S. z dnia [...] maja 2017 r., w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje skarżącemu W.S. od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji sumę pieniężną w wysokości 1000 zł (słownie: tysiąc złotych); 4. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego W.S. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. W. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu [...] maja 2017 r. złożył do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosek o wyłączenie wobec niego stosowania art. 15c ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 708, z późn. zm.). Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. poinformował pełnomocnika skarżącego, że na podstawie art. 36 K.p.a powyżej określony wniosek nie zostanie załatwiony w terminie wskazanym w art. 35 K.p.a., ponieważ zachodzi konieczność dokonania wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy. W dniu [...] grudnia 2017 r. pełnomocnik W. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie wniosku z dnia [...] maja 2017 r. We wniesionej skardze, pełnomocnik skarżącego wniósł o: 1. stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a., że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, oraz że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. zobowiązanie, na podstawie art 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania decyzji w terminie 30 dni; 3. przyznanie, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a, od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 7.000 zł; 4. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 5. rozpoznanie sprawy, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. w trybie uproszczonym. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podał, że w związku z wejściem w życie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, która w art. 8a ust. 1 i 2 zobowiązuje właściwego ministra do spraw wewnętrznych, a by w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach wyłączył stosowanie art. 15c, art. 22 i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b (...) wymaga podjęcia szeregu czynności, w szczególności zebrania materiału dowodowego i jego wnikliwej analizy. Dalej wyjaśniono, że w przedmiotowej sprawie organ nie unika celowo rozstrzygnięcia sprawy, ale dokonuje zgodnie z nałożonymi na niego obowiązkami ustawowymi zebrania materiału dowodowego koniecznego do wydania decyzji, a co wymaga podkreślenia, zebranie całego materiału dowodowego dotyczy znacznej ilości spraw, w których zostały wniesione wnioski na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), tj. na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę ok. 4021 spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem postępowanie w niniejszej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadził w sposób przewlekły. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 2). W świetle art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje działanie organu nacechowane opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce także w sytuacji, gdy organ nie podejmuje działań mimo, że nie istnieją przeszkody do prowadzenia postępowania i rozpatrzenia wniosku strony. Niepodejmowanie przez organ działań prowadzi w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania dopuszczalna jest także wówczas, gdy organ wydał już decyzję, jednakże w ocenie strony postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły. Terminy do załatwienia spraw zostały określone w art. 35 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Jak wynika z akt sprawy, w podanych wyżej terminach, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zobowiązany był do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2017 r., jednak do dnia wniesienia niniejszej skargi do Sądu wniosek skarżącego nie został rozpatrzony. Z analizy akt administracyjnych wynika, że wniosek skarżącego wpłynął do organu [...] maja 2017 r. Należało zatem przyjąć, że termin do jego rozpatrzenia upływał z dniem [...] czerwca 2017 r. (art. 35 § 3 k.p.a.). Organ w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. poinformował pełnomocnika skarżącego, że jego wniosek nie zostanie rozpatrzony w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Organ podał, że rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do [...] września 2017 r. Natomiast w piśmie z dnia [...] września 2017 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącego, że wniosek powinien zostać rozpatrzony do dnia [...] maja 2018 r. Z akt sprawy wynika również, że pierwszą czynnością organu w sprawie był pismo do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW z dnia [...] czerwca 2017 r. Kolejne czynności procesowe organu to pisma organu z dnia [...] września 2017 r. skierowane do Szefa ABW, Komendanta Głównego Policji i Prezesa IPN. W świetle powyższego jest bezsporne, że organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły, a to przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślić należy, że uchybienie art. 35 § 3 k.p.a. w postępowaniu miało już miejsce w związku z pismem organu z dnia [...] czerwca 2017 r. skierowanym do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW. W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania, jak i brak ze strony organu w toku postępowania działań, które wskazywałyby, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, iż przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażącego naruszenia prawa. Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest bowiem rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw. Nałożony przez ustawodawcę na organ obowiązek stania w toku postępowania na straży praworządności (art. 7 k.p.a.) oznacza konieczność podejmowania wszelkich działań w celu należytego rozpatrzenia sprawy. Tak znacznego opóźnienia w wydaniu rozstrzygnięcia nie można również usprawiedliwić treścią art. 77 § 1 k.p.a. Podkreślić należy, że ustawa o zaopatrzeniu funkcjonariuszy (...) nie zawiera odrębnych od k.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza stosowania przepisów k.p.a. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie doszło również do rażącego naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Przyjmując zatem, iż przewlekłość w działaniu organu musi wywołać określone skutki, Sąd przyznał na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 1000 zł. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W punkcie 3 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 2, a o kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 (sto), złotych koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżącej będącego adwokatem oraz opłaty skarbowej za pełnomocnictwo w wysokości 17 (siedemnaście) złotych, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.).