I SA/Wa 1634/19

WyrokWSA w Warszawie2020-01-29

Skład orzekający: sędzia WSA Elżbieta Sobielarska, sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zawiesił postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP, gdy jedna ze stron postępowania zmarła, a jej spadkobiercy nie zostali jeszcze ustaleni?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo zawiesił postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ śmierć strony postępowania, której spadkobiercy nie zostali jeszcze ustaleni, stanowi obligatoryjną przesłankę do zawieszenia postępowania. Organ nie posiada uprawnień do samodzielnego ustalania kręgu spadkobierców, a brak możliwości wezwania spadkobierców do udziału w postępowaniu uzasadnia jego zawieszenie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T.W. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, które utrzymało w mocy postanowienie Wojewody o zawieszeniu postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP. Zawieszenie nastąpiło z urzędu z powodu śmierci jednej ze stron postępowania, Z.S., której spadkobiercy nie zostali jeszcze ustaleni. Skarżąca zarzuciła organowi brak odniesienia się do jej argumentów i długotrwałość postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: sędzia WSA Iwona Kosińska sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T.W. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2019 r. znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę Postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako organ/minister) utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej we [...], woj. [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako kpa) organ zawiesza z urzędu postępowanie w sprawie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 30 § 5 ww. ustawy, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W ocenie organu taka okoliczność zaszła w niniejszej sprawie, gdyż z akt sprawy wynika, że [...] listopada 2018 r. zmarła Z. S., która była stroną niniejszego postępowania. Pismem z [...] marca 2019 r. Wojewoda [...] wystąpił do pozostałych stron postępowania o przedłożenie m.in. prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłej Z. S.. W odpowiedzi na wezwanie nadesłano jedynie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po wymienionej. Organ wskazał, że następstwo prawne po Z. S. nie zostało dotychczas wykazane, a ponieważ organ administracji publicznej nie posiada uprawnień aby ustalić krąg spadkobierców po zmarłej we własnym zakresie, jak również do tego aby zainicjować postępowanie w tym przedmiocie, uzasadnia to zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 kpa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od powyższego postanowienia wniosła T. W. (dalej jako skarżąca), podnosząc, że organ nie odniósł się do jej argumentów podniesionych w zażaleniu, zaś niniejsza sprawa trwa już 27 lat, a wstrzymywanie jej z powodu nieustalenia spadkobiercy drugiej żony jej szwagra jest dla niej krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ppsa, przy czym stosownie do art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Jak wynika z akt sprawy, wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej ojca J. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej złożyła T. W. [...] grudnia 2008 r. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] z [...] czerwca 2017 r. sygn. akt [...] Ns [...] spadek po zmarłym J. R. nabyły wprost jego córki T. W. i J. S., każda w ½ części. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 2018 r. sygn. akt [...] Ns [...] spadek po zmarłej J. S. nabyli wprost mąż K. S. i siostra T. W., każdy w ½ części. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] listopada 2011 r. sygn. akt [...] Ns [...] spadek po zmarłym K. S. nabyła w całości wprost żona Z. S.. Z odpisu skróconego aktu zgonu Z. S. wynika, że wymieniona zmarła [...] listopada 2018 r. Pomimo wezwania przez organ strony nie dostarczyły dotychczas aktu poświadczenia dziedziczenia bądź postanowienia o stwierdzenia nabycia spadku po wymienionej. Powyższe oznacza, że Z. S., jako następczyni prawna J. R. była stroną postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez wymienionego nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Niewątpliwym jest, że zgodnie z art. 10 kpa w toczącym się postępowaniu administracyjnym muszą brać udział wszystkie strony tego postępowania, w tym następcy prawni zmarłych stron - którzy zgodnie z art. 30 § 4 kpa wchodzą do postępowania z mocy samego prawa i także muszą mieć zapewniony udział w postępowaniu i możliwość przedstawienia swego stanowiska w sprawie - zaś pominięcie strony jest zgodnie z art. 145 §1 pkt 4 kpa przesłanką do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Organ prawidłowo wywiódł, że podstawą do uznania konkretnych osób za spadkobierców i następców prawnych zmarłego może być jedynie postanowienie sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt notarialny poświadczenia dziedziczenia, zaś organ nie ma uprawnień do tego aby ustalić krąg spadkobierców we własnym zakresie, jak również interesu prawnego do tego aby zainicjować w tym zakresie postępowanie przed sądem powszechnym bądź wystąpić w imieniu strony o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia. Tym samym spadkobiercy Z. S. nie zostali dotychczas ustaleni, a zatem ich wezwanie do udziału w postępowaniu nie jest obecnie możliwe. Jedocześnie w sprawie nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 30 § 5 kpa a na skutek śmierci strony sprawa nie stała się bezprzedmiotowa. Organ prawidłowo uznał zatem, że w sprawie zachodzą przesłanki z art. 97 § 1 pkt 1 kpa. Należy w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z ww. przepisem zawieszenie postępowania w razie zaistnienia określonych w nim przesłanek nie zostało pozostawione do uznania organowi, ale ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że niezależnie od argumentów podnoszonych przez skarżącą organ nie miał możliwości podjęcia innego rozstrzygnięcia. Reasumując w ocenie Sądu stanowisko organu jest prawidłowe a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Dlatego na podstawie art. 151 ppsa orzeczono jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło