I OSK 1044/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA. Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Dominik Więckowski po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2240/19 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2020 r., I SA/Wa 2240/19 oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a w zw. z art. 39 § 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2016.930 ze zm.), dalej jako "u.p.s.", polegające na przyjęciu, że sytuacja bytowa oraz postawa skarżącego nie daje podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku celowego, kiedy to skarżący jest osobą samotną, zobowiązaną do świadczeń alimentacyjnych na niepełnoletnie dzieci, a z uwagi na zły stan zdrowia nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej, a przez to spełniała warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej; 2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 w zw. z art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez niedopełnienie obowiązku rozpoznania skargi w jej granicach, nierozpoznanie w pełnym zakresie wszystkich okoliczności sprawy, które zostały błędnie ocenione tj.: • możliwości udzielania pomocy skarżącemu przez jego dzieci w większym stopniu niż to czynią do tej pory; • stanu zdrowia skarżącego, a przez to możliwości zarobkowych, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego rozpoznania istoty sprawy, zwłaszcza poprzez nieuprawnione i dowolne przyjęcie, że organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a także wynagrodzenia z tytułu nieodpłatnej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów kasacyjnych wypada przywołać, iż w dotychczasowym postępowaniu negatywnie rozpatrzono wniosek skarżącego z dnia [...] czerwca 2019 r. o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie zaległości za wodę. Motywując powyższe rozstrzygnięcie wskazano, iż źródłem utrzymania skarżącego pozostaje emerytura w wysokości 2.249,00 zł. Z kwoty tej potrącono skarżącemu 406,86 zł tytułem egzekucji komorniczej, która była zobowiązaniem alimentacyjnym. Skarżący opłaca dobrowolnie alimenty na rzecz dwóch córek i z tego powodu nie toczy się wobec skarżącego egzekucja komornicza. Organy wskazały także, że od bieżącego dochodu skarżącego za miesiąc maj 2019 r. należy odliczyć zapłacone alimenty bieżące na rzecz córek w łącznej kwocie 1.000,00 zł, a tym samym dochód skarżącego w miesiącu maju 2019 r. wyniósł 1.249,00 zł i przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 701,00 zł. Organy ustaliły nadto że skarżący zamieszkuje w domu składającym się z 5 izb o powierzchni 90 m2, który wyposażony jest w podstawowe media, posadowiony na działce siedliskowej, która jest własnością jego syna D.K. Pomieszczenia są zadbane, czyste, wyposażone w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego (lodówka, pralka automatyczna, ekspres do kawy, kuchenka mikrofalowa, czajnik elektryczny, ponadto urządzenie wielofunkcyjne tj. drukarka, skaner i fax oraz dwa telewizory i komputer). Mieszkanie ogrzewane jest kominkiem lub grzejnikami elektrycznymi. Na posesji znajduje się budynek gospodarczy, w którym skarżący trzyma opał, kosiarkę i drobny sprzęt ogrodniczy. Skarżący jest rozwiedziony, posiada czworo dzieci, w tym dwie pełnoletnie już córki z drugiego małżeństwa, na które ma ustalone alimenty w łącznej kwocie 1.000,00 zł miesięcznie. Dzieci z pierwszego małżeństwa są już dorosłe i prowadzą samodzielne oddzielne gospodarstwa domowe, zamieszkują w W. Wobec skonstatowania w toku dotychczasowego postępowania przekroczenia kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy w formie zasiłku celowego, stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. W związku z powyższym ustaleniem organy odwołały się także do treści art. 41 u.p.s. wskazując jednak, że w przypadku skarżącego nie wystąpił szczególny uzasadniony przypadek w rozumieniu powyższego przepisu. Skarżący jest dodatkowo objęty stałą znaczną pomocą, która przewyższa średnią pomoc jakiej zwykle udziela Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. podopiecznym w formie zasiłków celowych. W styczniu 2019 r. skarżący otrzymał zasiłek celowy na opłacenie energii elektrycznej w kwocie 500,00 zł i zasiłek okresowy, w sumie otrzymał pomoc w wysokości 700,00 zł. Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. przyznano skarżącemu kolejną pomoc w formie zasiłku celowego na uregulowanie opłat za energię elektryczną w wysokości 270,00 zł, wypłaconą w kwietniu 2019 r., a kolejną decyzją przyznano kwotę 30,00 zł na uregulowanie opłat za wodę. Organ wskazał, że skarżący środków tych nie przeznaczył zgodnie z celem na jaki je otrzymał i doprowadził do zadłużenia zarówno za energię elektryczną jak i za wodę. W takiej sytuacji, mając na uwadze, że w skardze kasacyjnej jako naruszony wskazano wyłącznie przepis art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., a także przepisy k.p.a. tyczące gromadzenia i oceny materiału dowodowego sprawy oraz uzasadniania decyzji administracyjnych (art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a.), w zw. z art. 134 § 1 oraz przepisami wynikowymi na gruncie postępowania sądowego (art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.), wypada skonstatować, iż postawione zarzuty kasacyjne nie podważają ustalenia o przekroczeniu przez skarżącego kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Mając natomiast na uwadze, iż to powyższa okoliczność zdecydowała o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy w formie zasiłku celowego, to należy uznać, iż w skardze kasacyjnej nie została podważona kluczowa okoliczność wskazująca na braku możliwości przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Nietrafny jest zatem zarzut kasacyjny naruszenia tegoż przepisu. Jednocześnie wypada skonstatować, iż w skardze kasacyjnej nie został podniesiony zarzut naruszenia art. 41 u.p.s. Również motywy skargi kasacyjnej nie wskazują na to aby zarzucana była wadliwość zastosowania tegoż przepisu w okolicznościach badanej sprawy. W takiej sytuacji nie można uznać, iż zarzut kasacyjny naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 134 § 1 oraz art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., został sformułowany w odniesieniu do innej podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprawy niż ta, która w skardze kasacyjnej została wskazana jako nieprawidłowo zastosowana. Tym samym zarzut naruszenia przepisów postępowania wypada rozpoznać wyłącznie w odniesieniu do wyraźnie sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 39 u.p.s. Pozostając związanym podstawami wniesionej kasacji Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do tego aby we własnym zakresie konkretyzować zarzuty skargi kasacyjnej, uściślać je bądź w inny sposób korygować, bowiem to do autora skargi kasacyjnej należy podanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji (vide: wyrok NSA z dnia 2 września 2016 r., I OSK 735/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). To zaś oznacza brak możliwości oceny zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w innym kontekście niż ten wynikający z podważanego w kasacji zastosowania art. 39 u.p.s. Nie jest także trafny zarzut kasacyjny naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. podnoszony w związku z art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że sąd I instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., II OSK 1580/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), a także w przypadku gdy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014 r., II GSK 1560/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Przedstawiona powyżej ocena okoliczności sprawy przeczy temu aby w toku dotychczasowego postępowania pominięte zostały istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Nie pozwala to potwierdzić zasadności zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji powyższych uwag za nietrafny należy także uznać zarzut naruszenia przepisów wynikowych w postępowaniu sądowym, tj. art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Wadliwe zastosowanie tych przepisów podczas wyrokowania pozostaje bowiem zawsze skutkiem naruszenia innych przepisów prawa. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego z tytułu pomocy prawnej udzielanej z urzędu podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (art. 258 – 261 p.p.s.a.).