I SA/Rz 826/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Asesor WSA Jacek Boratyn /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lutego 2020 r. spraw ze skarg S.B. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2019 r. – nr [...], – nr [...], – nr [...], – nr [...], – nr [...], – nr [...], – nr [...], – nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargi. Przedmiotem skarg S. B. (dalej określanego także jako: "skarżący", "wnioskodawca", "podatnik") były postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] września 2019 r.: 1. nr [...] (sprawa o sygn. I SA/Rz 826/19), 2. nr [...] (sprawa o sygn. I SA/Rz 827/19), 3. nr [...] (sprawa o sygn. I SA/Rz 828/19), 4. nr [...] (sprawa o sygn. I SA/Rz 829/19), 5. nr [...] (sprawa o sygn. I SA/Rz 830/19), 6. nr [...] (sprawa o sygn. I SA/Rz 831/19), 7. nr [...] (sprawa o sygn. I SA/Rz 832/19), 8. nr [.] (sprawa o sygn. I SA/Rz 833/19), Wyżej wymienionymi postanowieniami odmówiono przywrócenia wnioskodawcy terminów do wniesienia odwołań od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z [...] czerwca 2013 r. w sprawie podatku od towarów i usług, o numerach: 1. [...] - w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2013 r., 2. [...] - w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2013 r., 3. [...] - w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2013 r., 4. [...] - w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2013 r., 5. [...] - w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2013 r., 6. [...] - w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2013 r., 7. [...] - w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2013 r., 8. [...] - w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r., W okolicznościach przedmiotowych sprawy wydano decyzje w przedmiocie określenia skarżącemu zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług, za miesiące od maja do grudnia 2011 r. Skarżący nie wniósł od nich odwołań przez co stały się one ostateczne W piśmie z 5 czerwca 2019 r. pełnomocnik wnioskodawcy wniósł, za pośrednictwem Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego, wniosek o przywrócenie terminów do wniesienia odwołań od ww. decyzji. Argumentował, że uchybienie terminów nastąpiło bez winy skarżącego, a przyczyną uchybienia była jego choroba alkoholowa, powodująca zaburzenia pamięci świeżej i dawnej, a także zaburzenia krytycyzmu, co miało negatywny wpływ na podejmowane przez niego działania. Do podania dołączono kopię opinii lekarskiej z 8 sierpnia 2016 r., opinii sądowo-lekarskiej z 31 maja 2016 r. oraz oświadczenie wnioskodawcy odnoszące się do ww. przyczyny. Zaznaczono także, że o konsekwencjach prawnych swego zaniechania podatnik dowiedział się dopiero w momencie ustanowienia pełnomocnika, który wskazał na nieprawidłowości zawarte w decyzjach. Opisanymi na wstępie postanowieniami z [...] września 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia skarżącemu terminów do wniesienia odwołań uznając, że nie wykazano, aby podatnik nie ponosił winy w uchybieniu terminu do dokonania tych czynności. Powołując się na art. 162 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm., powoływanej dalej w skrócie: "O.p."), organ podatkowy podał, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej może nastąpić, jeżeli zostanie uprawdopodobniony przez osobę zainteresowaną brak winy po jej stronie w jego uchybieniu, wniosek zostanie zgłoszony w przepisanym terminie i zostanie dokonana czynność, której nie dokonano w terminie. Ciężar wykazania zaistnienia przeszkody, która uniemożliwiła dokonanie czynności w terminie, ciąży na wnioskodawcy. Odnosząc się do argumentów wniosku i dołączonych do niego dowodów organ zauważył, że obie opinie lekarskie zostały sporządzone na potrzeby postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym - Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T., w sprawie orzeczenia niezdolności do pracy, dla celów rentowych. Nie negując problemów zdrowotnych wnioskodawcy organ zauważył jednak, że dokumenty te sporządzono po przeszło 3 latach od upływu terminu do wniesienia odwołań. Z akt spraw zakończonych ww. decyzjami wynikało zaś, że podatnik brał w nich czynny udział, nie wskazując na problemy z pamięcią oraz postrzeganiem rzeczywistości. M.in. w lutym 2013 r. składał zeznania, a w piśmie z 4 kwietnia 2013 r. złożył zastrzeżenia do protokołu z 20 marca 2013 r. z postępowania kontrolnego, których treść wskazywała na pełne rozeznanie co do stanu faktycznego i prawnego spraw oraz dbałość o swoje prawa. Z akt tych wynikało również, że 15 czerwca 2012 r. skarżący składał zeznania w charakterze świadka w postępowaniu kontrolnym prowadzonym w spółce Wtór-Steel spółka z o.o., a 3 lipca 2012 r. w toku postępowania karnego. Składane zeznania były spójne, w jasny i pełny sposób wyjaśniały stan faktyczny, opisywały dokonywaną sprzedaż złomu oraz sposób, w jaki dokonywane były rozliczenia pomiędzy nim a innymi podmiotami. Protokoły przesłuchań zostały przez skarżącego podpisane bez uwag. Jak podkreślił Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w piśmie przekazującym odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, w czasie przesłuchania kontakt ze S. B. był taki, jak z każdym innym normalnie myślącym człowiekiem. Nie skarżył się on na swój stan zdrowia, nie informował przesłuchujących o leczeniu, nie wzbudzał żadnych podejrzeń kontrolujących, składał informacje w związku z kierowanymi wezwaniami. W przekonaniu organu w 2013 r., kiedy to wydano decyzje określające jego zobowiązania podatkowe za poszczególne miesiące 2011 r., podatnik był świadomy prowadzonych przeciwko niemu postępowań i ich zakresu. Analiza dokumentów nie wykazała, aby podatnik miał wówczas problemy ze zrozumieniem swojej sytuacji prawnej oraz uczestnictwem w czynnościach postępowania kontrolnego. Ponadto, już po wszczęciu postępowania kontrolnego (tj. 9 października 2012 r.), podatnik w dniu 30 listopada 2012 r. darował córce nieruchomość w S. przy ul. [...]. Trudno więc w takich okolicznościach doszukiwać się problemów z rozeznaniem jego sytuacji prawnej i problemów z realizowaniem praw i obowiązków prawnych. Dlatego twierdzenia, co do przyczyn niezłożenia odwołań w terminie nie są wiarygodne. Ze stanowiska podatnika nie wynikało też, aby przeszkoda w terminowym złożeniu odwołań istniała cały czas, tj. aż do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. Od kilku lat toczy się przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne, przez co trudno uznać, że aż do 2019 r. nie miał rozeznania, z tytułu jakich zobowiązań podatkowych i na jakiej podstawie jest ona prowadzona. Choroba, co do zasady, nie uzasadnia przywrócenia terminu, chyba że zostanie uprawdopodobniony jej wpływ na niedotrzymanie terminu. Może ona świadczyć o braku winy, gdy jest nagła, obłożna, wymaga hospitalizacji, obiektywnie całkowicie uniemożliwia podjęcie działań, w tym odebranie decyzji i wniesienia odwołania lub wyręczenie się inną osobą. Powinna stanowić przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia. Przywrócenie terminu uzasadniają tylko takie obiektywne okoliczności, z których wynika, że mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, dokonanie czynności nie było możliwe. Zdaniem organu organu wniesienie odwołań z uchybieniem terminów do dokonania tych czynności zostało przez podatnika zawinione. Nie zadbał on bowiem należycie o swoje interesy, wykazując się brakiem staranności w prowadzeniu swoich spraw. Takie zachowanie nie ma charakteru przeszkody, której nie mógł zapobiec, chociażby zwracając się o pomoc do rodziny czy osób trzecich. We wniosku nie wskazano także wyjątkowych, nagłych i nieprzewidzianych okoliczności, które uniemożliwiły dochowanie terminu, w postaci nasilenia objawów choroby alkoholowej, powodującej znaczne ograniczenie możliwości rozeznania w czasie i przestrzeni, w tym znaczenia otrzymanych decyzji i czynności procesowych, jakie należy przedsięwziąć dla ochrony swoich interesów. Zgłoszone problemy alkoholowe skarżącego trwają od wielu lat, jednak nie ograniczało to możliwości podejmowania przez niego działań w postępowaniu kontrolnym oraz w dysponowaniu majątkiem. Ponadto decyzje organu I instancji wydano (doręczono) dorosłemu domownikowi, który podjął się ich oddania podatnikowi, a zatem nie tylko podatnik posiadał wiedzę o przesyłce z organu kontroli skarbowej. W skargach, domagając się uchylenia zaskarżonych postanowień, pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przez organ art. 162 § 1 O.p. poprzez niezasadną odmowę przywrócenia terminów do wniesienia odwołań od decyzji w sprawach dotyczących podatku od towaru i usług. W jego ocenie uchybienie terminom do wniesienia odwołań nie było przez mocodawcę zawinione, a wynikało jedynie z licznych jego schorzeń, potwierdzonych opiniami lekarskimi, w szczególności opinią sądowo-lekarską z 31 maja 2016 r. W przekonaniu strony skarżącej, samo niezgłoszenie organowi w toku postępowania problemów zdrowotnych nie wyklucza, że skarżący miał zaburzenia pamięci i postrzegania rzeczywistości. W 2003 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych. Boryka się ze skutkami choroby alkoholowej, która skutkuje zaburzeniami krytycyzmu zachowania, co ma bezpośredni wpływ na podejmowane decyzje, w tym pojmowanie znaczenia wykonywanych czynności. Ma zaburzoną pamięć świeżą i dawną, wobec czego z udzielonego mu pouczenia nie był w stanie wyciągnąć właściwych wniosków dotyczących możliwości wniesienia odwołań. Ma problemy z zapamiętywaniem prostych informacji. Choroba alkoholowa nie pozwoliła mu zapoznać się z doręczonym mu pismem. Ułomności te utrudniają mu codzienne funkcjonowanie, a sama choroba trwa od 1969 r., kiedy był z tego powodu po raz pierwszy hospitalizowany. Nie jest w stanie przewiedzieć, kiedy dojdzie do nagłego pogorszenia zdrowia. Nie mógł też usunąć przeszkody, która doprowadziła do uchybienia terminów. Nie był świadomy potrzeby ustanowienia pełnomocnika. Dopiero po jego ustanowieniu dowiedział się o konsekwencjach prawnych wynikających z jego zaniechań i zdał sobie sprawę z nieprawidłowości decyzji. W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi zostały przez Sąd rozpoznane na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, bez przeprowadzenia rozprawy i udziału stron, stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) dalej w skrócie "P.p.s.a.". Połącznie opisanych na wstępie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia nastąpiło na podstawie art. 111 § 2 P.p.s.a. Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Zaskarżonych postanowień nie wydano bowiem z naruszeniem prawa, które wymagałoby od Sądu zastosowania środków określonych w przepisach art. 145 P.p.s.a. Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia następuje zaś jedynie w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto Sąd stwierdza nieważność postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Może też stwierdzić wydanie postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach szczególnych. Żadna z powyższych okoliczności w kontrolowanych sprawach jednak nie zaistniała. Skarżący ubiegał się o przywrócenie mu terminów do wniesienia odwołań od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług, za poszczególne miesiące 2011 r. Nie jest w sprawie kwestionowane, że decyzje takie zostały względem niego wydane, że zostały mu doręczone, a podatnik nie skorzystał z prawa do wniesienia odwołania. Doręczenie decyzji nastąpiło 26 czerwca 2013 r., a termin do wniesienia odwołań wynosił 14 dni. Wniosek o przywrócenie terminów zgłoszono 5 czerwca 2019 r. Powołano się w nim na opisane wyżej okoliczności, z których wynika, że powodem uchybienia terminów miał być – najogólniej ujmując – stan zdrowia skarżącego wywołany jego chorobą alkoholową i skutkami, jakie ona u niego spowodowała. W ocenie organu odwoławczego argumenty te i dołączone do wniosku dokumenty nie stanowiły dostatecznego uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, dlatego wniosek nie został uwzględniony. Skarżący uważa z kolei, że dołączone do wniosku dokumenty (opinie lekarskie, w szczególności ta z 31 maja 2016 r.) wskazują jego schorzenia wynikające z choroby alkoholowej, a to że nie zgłaszał problemów zdrowotnych w toku postępowania nie wyklucza, że miał zaburzenia pamięci i postrzegania rzeczywistości. Dlatego nie był w stanie wyciągnąć właściwych wniosków dotyczących prawa do odwołania, a ułomności te utrudniają mu codzienne funkcjonowanie. Nie jest w stanie przewiedzieć, kiedy dojdzie do nagłego pogorszenia zdrowia. Dopiero pomoc pełnomocnika uświadomiła mu konsekwencje prawne jego zaniechań i wady doręczonych decyzji. Odnosząc się do tych stwierdzeń, na wstępie niniejszych rozważań zaznaczyć należy, choć kwestia ta nie została wyartykułowana w kontrolowanych postanowieniach ani skardze, ale musiała zostać przez Sąd oceniona w urzędu, że decyzje w sprawie podatku od towarów i usług wydane zostały w innym stanie prawnym odnoszącym się do organizacji organów administracji skarbowej (organów podatkowych), aniżeli ma to miejsce od dnia 1 marca 2017 r. Analiza przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948), w tym art. 205 i art. 213, wykazała, że postanowienia zostały wydane przez właściwy w sprawie organ podatkowy, o którym mowa w art. 163 § 2 O.p., tj. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Możliwe zatem było przeprowadzenie merytorycznej kontroli zaskarżonych postanowień. Stanowisko organu odwoławczego należało ocenić jako zgodne z prawem. Zawarta w O.p. instytucja przywrócenia terminu może znaleźć zastosowanie w sytuacji, gdy do uchybienia terminu procesowego dojdzie bez winy strony, a wniosek o przywrócenie wraz z określonym środkiem prawnym (tutaj: odwołaniem) zostanie wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Ciężar wykazania (uprawdopodobnienia) ww. okoliczności ciąży na zainteresowanym (wnioskodawcy). Argumentacja organu dotycząca interpretacji wyrażenia "braku winy w uchybieniu terminu" zasługiwała na aprobatę. Stan taki zachodzi tylko wtedy, gdy terminowe dokonanie czynności procesowej okazało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, przy wykorzystaniu największego nawet wysiłku. Okoliczności takie (przyczyny) muszą dotyczyć bezpośrednio okresu, w którym należało dokonać określonej czynności. Obowiązek ich wykazania ciąży na wnioskodawcy, a rola organu ogranicza się do ich oceny. Usprawiedliwienia nie stanowi brak staranności w dbaniu o własne interesy, w tym w zapoznaniu się z treścią pouczeń zawartych w doręczonych decyzjach, czy też bagatelizowanie ewentualnych dalszych skutków, jakie wiążą się z ostatecznością decyzji wymiarowych. Ze zgromadzonych w aktach spraw materiałów wynika, że terminy do wniesienia odwołań we wszystkich sprawach upłynęły bezskutecznie w lipcu 2013 r. Tymczasem odwołania zostały wniesione dopiero w czerwcu 2019 r. Dołączone do wniosku o przywrócenie terminu dokumenty i zaprezentowana przez skarżącego argumentacja nie pozwalała uznać, że nie ponosi on winy w tak późnym dokonaniu czynności procesowych, tj. wniesieniu odwołań niemal 6 lat po upływie terminów do dokonania tych czynności. Nie wynika z nich także, aby skarżący miał problemy w codziennym funkcjonowaniu w okresie, w którym miał prawo wnieść odwołania, ewentualnie w czasie zbliżonym do tego okresu. Żadna z przedstawionych opinii lekarskich nie nawiązuje wprost do tego czasu ani do toczącego się postępowania kontrolnego. Nie odnosi się również do zdolności podejmowania czynności dnia codziennego związanych ze sprawami urzędowymi. Nie wyjaśnia, w jakich okresach (a nade wszystko czy przez 6 lat) skarżący mógł mieć istotnie problemy z codziennym funkcjonowaniem i zaburzenia natury psychicznej poważnie ograniczające lub znoszące zdolność oceny znaczenia swojego zachowania. Jak zasadnie stwierdził organ, stan taki nie mógł trwać przez cały ten okres i z pewnością nie trwał, na co wskazują wydarzenia z życia skarżącego. Trafnie argumentacji skarżącego przeciwstawiono wydarzenia mające miejsce po wszczęciu postępowania kontrolnego, takie jak zbycie nieruchomości na rzecz córki, w formie darowizny (skarżący nie podnosił, aby ktokolwiek z rodziny albo notariusz miał wątpliwości co do stanu świadomości stron czynności prawnej albo że podejmuje obecnie działania na rzecz uchylenia się od skutków złożonego oświadczenia woli), przesłuchanie w charakterze strony w lutym 2013 r., wniesienie w kwietniu 2013 r. zastrzeżeń do protokołu z postępowania kontrolnego. Z akt wynika też, czego już w uzasadnieniu postanowień nie wyłuszczono, że w lipcu 2013 r. wszczęto przeciwko skarżącemu postępowanie karne, a w październiku 2013 r. wydano wyrok nakazowy. Skarżący nie podnosi zaś, że oskarżyciel publiczny albo sąd karny mieli zastrzeżenia co do stanu jego poczytalności lub świadomości, które wymagałyby np. ustanowienia dla niego obrońcy, albo że podejmuje działania mające na celu podważenie wydanego przeciwko niemu orzeczenia. Ponadto w 2014 r. świadczył pracę na rzecz "A" sp. z o.o., z wynagrodzenia za pracę realizowano potrącenia świadczeń alimentacyjnych, które zapewne wynikały z określonego tytułu wykonawczego, najpewniej pochodzącego od sądu. Okoliczności te wskazują zatem, że dolegliwości związane z chorobą alkoholową nie trwały przez cały okres 6 lat, a zapewne jako omyłkę należy uznać stanowisko pełnomocnika o chorobie alkoholowej mocodawcy trwającej od 1969 r., skoro urodził się on w roku 1962, zaś materiały dołączone do wniosku o przywrócenie terminu wskazują, jako początkową datę problemów alkoholowych, rok 1994. Słusznie zwrócono też uwagę, że decyzje doręczono do rąk dorosłego domownika – żony skarżącego, która zobowiązała się przekazać korespondencję adresatowi. Tak więc przynajmniej ta najbliższa dla niego osoba była świadoma doręczanej mężowi korespondencji urzędowej, a skarżący nie wykazał, aby zgłaszała ona w tamtym okresie jakieś zastrzeżenia względem jego zachowania, albo że podejmowała jakieś działania z tym związane. Skarżący jest również stroną postępowania egzekucyjnego, a zatem słusznie zauważył organ, że nie mógł nie wiedzieć wcześniej, jakie należności są od niego egzekwowane i z jakich tytułów egzekucyjnych one wynikają. Jeszcze w 2013 r. organ podatkowy informował go o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Podważa to zatem tezę o nabyciu wiedzy, czy też stanu świadomości odnośnie spraw dotyczących podatku od towaru i usług, dopiero po ustanowieniu pełnomocnika w sprawie. Argumentacja skarg nie dostarczyła powodów, które podważałyby zgodność z prawem kontrolowanych postanowień, a Sąd nie stwierdził ich z urzędu w zakresie, w jakim obowiązek ten wynika z przepisów art. 145 § 1 i § 2 oraz 134 § 1 P.p.s.a. Ograniczenie przez pełnomocnika negatywnego oddziaływania deklarowanych problemów zdrowotnych mocodawcy wyłącznie do sfery prawnej (brak pełnego zrozumienia sytuacji prawnej i negatywnego wpływu na wykonanie obowiązków prawnych – s.3 skargi), związanej z postępowaniem odwoławczym, jawi się w świetle wszystkich okoliczności faktycznych sprawy jako nieuzasadniona próba wykorzystania pewnego, wąskiego wycinka życia skarżącego, dla celów procesowych. Nie przedstawiono bowiem dowodów, które wykazałyby (uprawdopodobniły), że np. w inkryminowanym czasie skarżący był izolowany lub hospitalizowany z powodu choroby alkoholowej, podejmował leczenie ambulatoryjne lub stacjonarne, jaki był stopień zaawansowania choroby, czy wnoszone były skargi na zachowanie skarżącego albo domownicy przeżywali okresowe trudności związane z jego chorobą, jak funkcjonował w środowisku rodzinnym. Nie wykazano również, aby w analizowanym okresie był badany przez lekarzy czy to na potrzeby jakiegokolwiek postępowania czy to z czyjejkolwiek prywatnej inicjatywy. W świetle powyższego Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął nieuprawdopodobnienie przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminów do wniesienia odwołań. Tym samym nie ziściły się określone w art. 162 § 1 i § 2 O.p. warunki przywrócenia mu terminów do wniesienia odwołań, a zarzucane naruszenia ww. przepisuów nie miały miejsca. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargi.