II SA/Wa 1423/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2020 r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Rejonowej Komisji Lekarskiej w L. z dnia [...] stycznia 2019 r., 2. zasądza od Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych na rzecz P. M. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. P. M. pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. zwrócił się do Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego o wznowienie postępowania, którego celem była ocena stanu zdrowia oraz zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Służbie Więziennej. Wskazał, że został skierowany na badania w [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej. Podał, że w dniu [...] listopada 2018 roku stawił się pomimo braku wezwania, przed Rejonową Komisja Lekarską, gdzie dowiedział się, że decyzje w sprawie jego postępowań (w tym dotyczące zdolności do służby) już zapadły. Wskazał, że kopii decyzji nie otrzymał. Podniósł, że podważa skuteczność doręczeń wezwań do stawienia się przed Rejonową Komisję Lekarską i skuteczność doręczeń decyzji wydanych przez Rejonową Komisję Lekarską. Wskazał, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, nie otrzymał jakichkolwiek wezwań do stawienia się przed Komisję, zarówno w miejscu zamieszkania jak i w miejscu pracy. Wskazał, że nie otrzymał też jakichkolwiek zawiadomień o możliwości odbioru, jakiegokolwiek pisma z Rejonowej Komisji Lekarskiej. Podniósł, że nie ma możliwości, aby przeoczył takie pismo bądź zawiadomienie o możliwości odbioru pisma na poczcie. Każdego dnia jest ktoś cały czas w domu. Podał też, że gdyby jednak listonosz nie zastał, mimo wszystko, kogoś w domu, sąsiad jest uprawniony do odbioru korespondencji. Wniósł o uwzględnienie podania i wznowienie postępowania. Rejonowa Komisja Lekarska w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r., na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) w zw. z art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 481 ze zm.) odmówiła wznowienia postępowania zakończonego własną decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazała, że zawiadomienia o terminie badania komisyjnego było dwukrotnie wysłane na adres wnioskodawcy (termin badania wyznaczony na dzień [...] czerwca 2018 r. oraz [...] lipca 2018 r.), który nie wskazał powodu uniemożliwiającego odbiór wezwań i uczestniczenie w procesie orzeczniczym. Komisja powołała się na art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. utrzymała w mocy postanowienie Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. W uzasadnieniu Centralna Komisja Lekarska wskazała, że Komisja Lekarska I instancji zasadnie uznała, że w niniejszym przypadku brak jest podstaw do uznania, że zaistniały przesłanki warunkujące zaistnienie podstawy do wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Podała, że z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie wykazał, aby nie brał udziału w postępowaniu bez swojej winy. Okoliczności sprawy wskazują, że P. M. został zawiadomiony o wszczęciu postępowania orzeczniczego. CKL podkreśliła, że przepis art. 44 § 1 k.p.a. zawiera uregulowania dotyczące terminów odbioru pism przez adresata oraz fikcji prawnej ich doręczeń. Skuteczność doręczenia pism w trybie określonym w art. 44 k.p.a. jest uzależniona od łącznego spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie prawa. Tak więc dla skuteczności doręczenia konieczne jest przechowanie pisma przez okres czternastu dni w placowce pocztowej lub złożenie pisma w urzędzie właściwej gminy na ten okres (§ 1 pkt 1 i 2 ). Następnie konieczne jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni w placowce pocztowej lub złożeniu w urzędzie gminy, w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w ktorym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku gdy adresat pisma nie podjął przesyłki w terminie siedmiu dni, wówczas doręczający jest zobowiązany pozostawić powtórnie zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pisemnego zawiadomienia (§ 3). Przy czym złożenie przez doręczającego pisma w jednym z miejsc wskazanych powyżej oraz umieszczenie zawiadomienia o złożeniu pisma w miejscu określonym w tym przepisie należy uważać za doręczone z upływem ostatniego dnia okresu czternastu dni liczonego od następnego dnia od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy. Wskazując na powyższe CKL wskazała, że komisja pierwszej instancji właściwie uznała, że zawiadomienia o terminach badań lekarskich (termin wyznaczony na dzień [...] czerwca 2018 r, oraz [...] lipca 2018 r.), zostały doręczone zgodnie z zasadami określonymi w art. 44 k.p.a., przesyłki te zostały uznane za doręczone przy zastosowaniu właściwego sposobu liczenia terminów wskazanych ww. przepisie. CKL dodała, że w sytuacji, gdy dochodzi do doręczenia zastępczego, nie ma potrzeby ponawiania prób doręczenia przesyłki skarżącemu do rąk własnych. Postanowienie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi P. M., reprezentowanego przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego nieuwzględnienie w sytuacji, gdy skarżący na skutek braku prawidłowego zawiadomienia bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu i art. 7 § 1 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł m.in., że strona która w sposób prawidłowy nie została zawiadomiona o toczącym się postępowaniu nie ma możliwości wzięcia udziału w postępowaniu. Składając wniosek o wznowienie postępowania skarżący wskazał, iż nie jest możliwe by operator pocztowy podjął rzeczywiście próby doręczenia wskazanych zawiadomień. Skarżący informował, iż w domu cały czas przebywa dorosły domownik. Co więcej, w bezpośrednim sąsiedztwie jego domu znajduje się warsztat samochodowy, którego właściciel jest upoważniony do odbioru przesyłek skarżącego. W związku z tym zgodnie z art. 43 k.p.a. dostawca pocztowy powinien podjąć próbę doręczenia pism dorosłemu domownikowi, względnie sąsiadowi. Pełnomocnik wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest informacji o takich próbach. Brak jest także jakichkolwiek informacji o próbie wyjaśnienia przez organ, czy doręczenie zastępcze było dokonane w sposób prawidłowy. Wydając postanowienia o odmowie wznowienia postępowania oraz o utrzymaniu w mocy wskazanego postanowienia, organy naruszyły art. 77 § 1 k.p.a. Nie podjęto bowiem żadnej próby wyjaśnienia, czy w przypadku nieobecności skarżącego w miejscu zamieszkania operator pocztowy podjął próbę doręczenia, o którym mowa w art. 43 k.p.a. Pełnomocnik podniósł, że okoliczność, czy operator pocztowym dokonał w sposób prawidłowy doręczenia pisma ma doniosłe znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, bowiem zastępcza forma doręczenia pism z art. 44 k.p.a. jest dopuszczalna tylko w sytuacji, gdy nie udało się doręczyć pisma w sposób określony w art. 42 i 43 k.p.a. Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, reprezentowana przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Pełnomocnik stwierdził, że nie można zgodzić się z zarzutem skargi, że skarżący nie został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu administracyjnym i wobec tego nie miał możliwości wzięcia udziału w toczącym się postępowaniu. Wskazał, że postępowanie przed komisją lekarską toczy się na skutek skierowania funkcjonariusza przez odpowiednią jednostkę kadrową. Zgodnie z dokumentacją zgromadzoną w sprawie, P. M. został skierowany przez Areszt Śledczy do komisji lekarskiej w celu oceny stanu zdrowia funkcjonariusza oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej. Odpis w/w skierowania został doręczony P. M. (informacja zgodnie z rozdzielnikiem zawartym w skierowaniu). Wobec powyższego, nie można się zgodzić z argumentem, że skarżący nie miał wiedzy o toczącym się przed komisją rejonową postępowaniu w celu ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu. Ponadto, przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie badania lekarskiego na dzień [...] lipca 2018 r. została awizowana dnia [...] czerwca 2018 r. i w sprawie zastosowano przepis art. 44 k.p.a. W ocenie organu administracji, w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż zawiadomienie o terminie badania lekarskiego zostało doręczone w sposób określony w art. 44 k.p.a. Uczestnik postępowania Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] w piśmie procesowym z dnia 22 lipca 2019 r. wniósł o oddalenie skargi wskazując, że nie można było uznać, że doszło do spełnienia podstaw wznowienia postępowania. Podniósł, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma określone w art. 44 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała uwzględnieniu. Zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 149 § 2 i § 3 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., na który to przepis skarżący powołał się we wniosku z dnia [...] grudnia 2018 r. o wznowienie postępowania, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Stosownie do art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie zaś z art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 3 k.p.a.). W sprawie niniejszej RKL w [...] odmówiła wznowienia postępowania w sprawie zakończonej własną decyzją z dnia [...] września 2019 r. Nr [...] stwierdzając, że zawiadomienia o terminie badania komisyjnego było dwukrotnie wysyłane na adres wnioskodawcy. Organ powołał się na art. 44 § 1 k.p.a. Zaznaczył też, że wnioskodawca nie wskazał na powody uniemożliwiające odbiór wezwań i uczestniczenie w procesie orzeczniczym. Organ dokonał zatem badania, czy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Podkreślenia wymaga jednakże, że badanie podstaw wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a., a zatem ustalenie, czy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, może nastąpić wyłącznie w toku postępowania wznowionego. Ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia (v. B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2017 str. 804, 805). Wnioskodawca wskazał jako podstawę wznowienia postępowania jedną z przesłanek enumeratywnie wskazanych w art. 145 § 1, tj. przesłankę określoną w punkcie 4. Badanie, czy wystąpiła ta podstawa wznowienia (brak udziału w postępowaniu bez własnej winy) winno być dokonywane przez organ w ramach wznowionego postępowania, po wydaniu postanowienia o wznowieniu. Z tych względów zaskarżone postanowienie, jako wydane z naruszeniem art. 149 § 2 i § 3 k.p.a. nie mogło się ostać w obrocie prawnym. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o wznowienie postępowania organ w pierwszej kolejności dokona ustalenia, czy decyzja, której dotyczy wniosek o wznowienie jest ostateczna (art. 145 k.p.a.) i czy wniosek o wznowienie postępowania złożony został w terminie (wnioskodawca podał we wniosku w jakiej dacie dowiedział się o decyzji), (art. 148 § 2 k.p.a.). Ostatecznymi decyzjami są decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 16 k.p.a.). Biorąc pod uwagę zawarte we wniosku z dnia [...] grudnia 2018 r. twierdzenie wnioskodawcy, że podważa nie tylko skuteczność doręczeń wezwań do stawienia się przed RKL, ale także skuteczność doręczeń decyzji, organ obowiązany będzie ustalić, czy decyzja, której dotyczy wniosek weszła do obrotu prawnego, tj. czy została skutecznie doręczona stronie. Zgodnie bowiem z art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Odmowa wznowienia postępowania w tej sprawie możliwa jest tylko w przypadku ustalenia przez organ, że decyzja nie weszła do obrotu prawnego (a zatem brak jest decyzji ostatecznej, którą można byłoby kwestionować w trybie nadzwyczajnym) bądź, że wniosek o wznowienie nie został złożony w terminie. Gdy przesłanki do wznowienia postępowania zostaną spełnione, organ wznawia postępowanie i w tym wznowionym postępowaniu bada, czy wystąpiła podstawa wznowienia w postaci braku udziału strony w postępowaniu bez własnej winy. Wówczas to - dopiero we wznowionym postępowaniu - należy dokonać ustaleń, czy wezwania skierowane do strony zostały skutecznie doręczone w trybie zastępczym i czy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Podkreślenia wymaga, że ustalenia te powinny być dokonane w sposób pozwalający na weryfikację prawidłowości oceny organu w tym zakresie. Zatem, nie wystarczy samo powołanie się na art. 44 k.p.a., ale konieczne jest dokonanie ustaleń faktycznych, czy spełnione zostały wszystkie warunki określone w tym przepisie pozwalające na uznanie doręczenia zastępczego za skuteczne. Ustalić należy, na podstawie zwróconej do organu przesyłki, czy doręczyciel umieścił zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki wraz z możliwością jego odbioru w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie było możliwe, na drzwiach mieszkania adresata bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.), czy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jest adnotacja doręczającego w tym zakresie, czy doręczyciel odnotował nieobecność adresata (np. mieszkanie zamknięte). Ustalenia wymaga, czy na zwróconej przesyłce znajduje się adnotacja doręczającego - w przypadku, gdy przesyłka nie została podjęta w terminie 7 dni - o pozostawieniu powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Wszystkie te ustalenia są niezbędne do dokonania oceny prawidłowości, a tym samym skuteczności doręczenia danej przesyłki w trybie zastępczym, w tym także do oceny skuteczności doręczenia decyzji w trybie zastępczym i wskazania przez organ dat doręczenia. Zależnie od poczynionych ustaleń organ podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącego w wysokości 480 zł.