III OSK 3110/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1278/19 w sprawie ze skarg R.P., Stowarzyszenia B. z siedzibą w W. i Stowarzyszenia C. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 18 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 5 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi R.P., Stowarzyszenia B. z siedzibą w W. oraz Stowarzyszenia C. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z 18 września 2014 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 24 marca 2014 r. Burmistrz Miasta i Gminy W. ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie Farmy Wiatrowej "[...]" składającej się z 13 elektrowni wiatrowych o mocy do 2 MW każda, o maksymalnej całkowitej wysokości do 150 m n.p.t. wraz z przyłączem kablowym oraz pozostałą infrastrukturą towarzyszącą (dalej: decyzja środowiskowa). Odwołania od powyższej decyzji wniosły zarówno organizacje społeczne, jak i strony postępowania. Decyzją z 18 września 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Płocku utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta W. z 24 marca 2014 r. o środowiskowych uwarunkowaniach. Skargi na powyższą decyzję wniosły wskazane na wstępie strony postępowania. Wyrokiem z 13 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2433/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z 18 czerwca 2014 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: inwestor). Wyrokiem z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1473/17 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji wskazał, że po uzyskaniu opinii co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i co do zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, Burmistrz Miasta i Gminy W. postanowieniem z 1 sierpnia 2012 r. stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia i ustalił zakres raportu. Po przedłożeniu przez inwestora raportu, organ I instancji uzyskał wymagane uzgodnienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie i pozytywną opinię od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płocku. Organ I instancji przeprowadził postępowanie w porozumieniu z Wójtem Gminy [...]. Ponadto, o wszczęciu postępowania, wydanych opiniach, uzgodnieniach, postanowieniach i decyzji kończącej postępowanie organ I instancji zawiadomił w formie obwieszczenia w Biuletynie Informacji Publicznej, wywieszenia na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Miasta i Gminy [...]. Ponadto zobowiązał Wójta Gminy [...], Wójta Gminy [...] i Wójta Gminy [...] do podania do publicznej informacji mieszkańcom gmin o podejmowanych w sprawie czynnościach i wydaniu decyzji. Sąd I instancji wskazał, że nie podziela zarzutów sformułowanych w skargach. Wyjaśnił między innymi, że za chybiony należy uznać zarzut co do nieuwzględnienia kumulacji przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, ponieważ w toku postępowania nie przedstawiono żadnego dokumentu, który uzasadniałby przeprowadzenie oceny w tym zakresie. Sąd I instancji podkreślił, że w decyzji środowiskowej nie ma potrzeby zamieszczania wszystkich obowiązków wskazanych przez organ uzgadniający i opiniujący, które wynikają z obowiązujących przepisów prawa, lecz dotyczy to obowiązku zgłoszenia znaleziska archeologicznego w trakcie prac budowlanych. Jednak w raporcie wskazano, że przedsięwzięcie zlokalizowane jest poza obszarami osadnictwa, których elementy podlegałyby ochronie konserwatorskiej. Chybiony jest także zarzut dotyczący utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, ponieważ przedsięwzięcie nie zalicza się do przedsięwzięć, dla których utworzenie takiego obszaru jest koniecznie. Nie jest trafny zarzut, że decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o raport sporządzony niezgodnie z warunkami postanowienia organu I instancji z 1 sierpnia 2012 r. Raport podlegał opiniowaniu i uzgodnieniu organów wyspecjalizowanych, które uznały, że raport nie budzi zastrzeżeń, metodyka zastosowana przez autorów raportu jest prawidłowa i pozwala na dokonanie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i określenie warunków jego realizacji. Sąd I instancji nie podzielił także zarzutu podnoszącego naruszenie art. 97 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.)., bowiem nie ma podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego, jeżeli liczba stron postępowania w danej sprawie przekracza 20. W takim przypadku organ nie ustala stron postępowania, lecz stosuje art. 49 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm., dalej: ustawa środowiskowa). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło A. z siedzibą w W. (dalej: stowarzyszenie lub skarżący kasacyjnie). Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm., dalej: p.u.s.a.) oraz art. 151 p.p.s.a. (przez jego zastosowanie) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (przez jego niezastosowanie), z powodu błędnego zastosowania przez organ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i niezastosowania przez ten organ art. 138 § 2 k.p.a. W ocenie stowarzyszenia, w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z następującymi przepisami ustawy środowiskowej. Po pierwsze, art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b) tiret pierwszy ustawy środowiskowej, ponieważ w uzasadnieniu decyzji środowiskowej nie wskazano w jaki sposób oraz w jakim zakresie uwzględniono wytyczne raportu. Po drugie, art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej. W ocenie stowarzyszenia, decyzję środowiskową wydano po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko bez uwzględnienia wszystkich istotnych ustaleń (wskazań) zawartych w raporcie. Po trzecie, art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy środowiskowej. Zdaniem stowarzyszenia, nie określono warunków wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia dotyczących ochrony zasobów naturalnych i zabytków, w tym stanowisk archeologicznych, które znajdują się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia. Po czwarte, art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy środowiskowej w związku z art. 3 ust. 1 pkt 13 tej ustawy i art. 135 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2019 r., poz. 1396, ze zm. – dalej: p.o.ś). Stowarzyszenie zarzuciło, że błędnie odstąpiono od "rozważenia" konieczności utworzenia obszaru ograniczonego oddziaływania wokół stacji elektroenergetycznej. Po piąte, art. 82 ust. 2 pkt 2 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. c) ustawy środowiskowej przez nieprawidłowe ustalenie, że w gminie W. nie są planowane inne elektrownie wiatrowe. Skutkowało to błędną oceną w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko na etapie pozwolenia na budowę z powodu braku uwzględnienia prognozowanych oddziaływań skumulowanych z przedsięwzięciem, w sprawie którego organ odwoławczy wydał decyzję ostateczną z 18 września 2014 r. Po szóste, art. 66 ust. 1 pkt 2 i pkt 7 lit. a) ustawy środowiskowej oraz art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. c tej ustawy. Zdaniem stowarzyszenia, raport został wykonany niezgodnie z powołanymi przepisami oraz postanowieniem Burmistrza Gminy i Miasta W. z 1 sierpnia 2012 r. określającym zakres raportu. Po siódme, art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej w związku z art. 49 k.p.a. przez stwierdzenie, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, w którym liczba stron przekracza 20, organ nie jest zobowiązany do dokładnego ustalenia liczby stron takiego postępowania, co jest sprzeczne z art. 107 § 3 k.p.a. (w brzmieniu z daty wydania zaskarżonej decyzji). Ponadto w ramach zarzutów naruszenia prawa procesowego stowarzyszenie zarzuciło także naruszenie art. 151 p.p.s.a. (przez jego zastosowanie) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. (przez jego niezastosowanie) w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. (a contrario), art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 75 ust. 4 ustawy środowiskowej. W ocenie stowarzyszenia, Sąd I instancji nie ocenił z urzędu legalności całej zaskarżonej decyzji, ponieważ nie dostrzegł, że środowiskowe uwarunkowania realizacji omawianego przedsięwzięcia powinny zostać uzgodnione przez Burmistrza Wyszogrodu nie tylko z Wójtem Gminy [...], ale lecz również z Wójtem Gminy [...] i Wójtem Gminy [...]. Skarżący kasacyjnie zarzucił także Sądowi I instancji naruszenie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wskazując, że postępowanie sądowoadministracyjne nie zostało zawieszone na skutek śmierci 4 listopada 2017 r. skarżącego R.P. Dodatkowo skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 190 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie stowarzyszenia, Sąd I instancji, pomimo wytycznych wynikających z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2019 r. nie rozpatrzył zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy powołanego przepisu k.p.a. Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej zostały częściowo błędnie sformułowane. Wojewódzki sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji uwzględniając stan prawny z daty jej wydania. Stąd też formułując zarzuty kasacyjne i powołując określone przepisy prawa materialnego lub procesowego, autor skargi kasacyjnej powinien precyzyjnie określić stan prawny obowiązujący w danej sprawie. W tej sprawie jest to to szczególnie istotne, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana 18 września 2014 r. i wszystkie ustawy, których przepisy stanowiły podstawę jej wydania były od tego czasu wielokrotnie nowelizowane, a ich teksty ujednolicane. Stowarzyszenie poza wskazaniem tekstów jednolitych ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, powołało jedynie tekst jednolity ustawy Prawo ochrony środowiska, przy czym wskazało nieobowiązujący jeszcze w dacie wydania zaskarżonej decyzji tekst jednolity z 2019 r. tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 1396, ze zm. zamiast prawidłowego Dz.U. z 2013 r., poz. 1232, ze zm. Stowarzyszenie nie powołało prawidłowo także publikatorów ustawy środowiskowej oraz ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, co stanowi istotny błąd formalny skargi kasacyjnej. Rozpoznając zarzuty kasacyjne w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zatem stan prawny z daty wydania zaskarżonej decyzji. Ponadto, jak już wyżej wskazano stowarzyszenie zarzuciło Sądowi I instancji w pkt 1 zarzutów naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. i art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. (przez jego zastosowanie) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (przez jego niezastosowanie), z powodu błędnego zastosowania przez organ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i niezastosowania przez ten organ art. 138 § 2 k.p.a. W ocenie stowarzyszenia, w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Normy z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 i art. 1 § 2 p.u.s.a. są normami o charakterze ustrojowym i określają zakres kognicji sądów administracyjnych. Z kolei normy art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. są normami o charakterze procesowym i mogą być powołane wyłącznie w związku z konkretnymi przepisami administracyjnego prawa materialnego lub procesowego, które w ocenie strony skarżącej zostały błędnie zastosowane lub błędnie zinterpretowane przez właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Ponadto, są normami o charakterze wynikowym i określają wyłącznie sposób rozstrzygnięcia danej sprawy przez Sąd I instancji. Podobnie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 138 § 2 k.p.a. są również normami wynikowymi, które określają sposób załatwienia sprawy przez właściwy organ administracji publicznej. Powyższe zarzuty powiązane zostały z zarzutami naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., a więc w istocie zarzutami odnoszącymi się do niepełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nieprawidłowego sporządzenia uzasadnienia decyzji. Jednocześnie jednak kolejne zarzuty dotyczą wyłącznie naruszenia przepisów prawa materialnego tj. ustawy środowiskowej oraz p.o.ś. Podobnie został sformułowany zarzut z pkt 2 skargi kasacyjnej, który został określony jako zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), chociaż jest w istocie zarzutem naruszenia powołanego również w tym zarzucie przepisu prawa materialnego tj. art. 75 ust. 4 ustawy środowiskowej. Błędne sformułowanie zarzutów kasacyjnych w tym zakresie wynika z nieprawidłowego założenia, że to przepis wynikowy określający rodzaj rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd I instancji lub przez organ administracji ma decydujące znaczenie dla charakteru zarzutu kasacyjnego, podczas gdy tego rodzaju decydujące znaczenie ma charakter prawny normy prawnej, której naruszenia lub brak naruszenia doprowadziło do zastosowania określonej normy o charakterze wynikowym. Nieprawidłowo zostały również sformułowane zarzuty podnoszące naruszenie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 190 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ autor skargi kasacyjnej nie wskazał w ogóle, czy są to zarzuty naruszenia przepisów postępowania czy przepisów prawa materialnego. Niezależnie od powyższych uchybień formalnych, zarzut naruszenia art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Przepis art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela. Nie można jednak skutecznie zarzucić naruszenia tego przepisu z powodu śmierci jednej ze stron (w tym przypadku skarżącego R.P.) lub utraty zdolności sądowej (według oświadczenia autora skargi kasacyjnej rozwiązaniu uległo Stowarzyszenie C.), jeśli Sąd I instancji nie miał wiedzy o tego rodzaju zdarzeniach. Natomiast z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji nie dysponował żadną informacją uzasadniającą zawieszenie postępowania w tej sprawie. Przesyłki adresowane do R.P., w tym zawiadomienie o rozprawie były doręczane w trybie awizo (k. 958 akt sądowych). Natomiast zawiadomienie o rozprawie przesłane na adres Stowarzyszenia C. zostało odebrane przez adresata 10 grudnia 2019 r., a więc już po dacie wskazanego przez autora skargi kasacyjnej rozwiązania tej organizacji społecznej. Kwestia skutków śmierci R.P. została rozstrzygnięta w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - postanowieniem z 15 września 2022 r. postępowanie zostało zawieszone, a postanowieniem z 10 stycznia 2023 r. podjęte z udziałem następcy prawnego zmarłego. Natomiast Sąd do tej pory nie dysponuje żadnymi dokumentami potwierdzającymi rozwiązanie Stowarzyszenia C., któremu nadal skutecznie doręczane są pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie ma to jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ Stowarzyszenie C. nie było jedynym skarżącym, a skarga kasacyjna została wniesiona przez inny podmiot, więc ewentualny brak możliwości uzupełnienia braków w zakresie zdolności sądowej tego stowarzyszenia zwykłego skutkuje wyłącznie zniesieniem postępowania, w zakresie, w jakim jest ono dotknięte brakami (art. 31 § 3 p.p.s.a.). Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 190 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie stowarzyszenia, Sąd I instancji, pomimo wytycznych wynikających z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2019 r. II OSK 1473/17, nie rozpatrzył zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy powołanego przepisu k.p.a. Zarzut ten nie zasługiwał jednak na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku z 18 kwietnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.), ponieważ w uprzednio wydanym w tej sprawie wyroku, Sąd I instancji nadał charakterystykom technicznym turbin wiatrowych, które to charakterystyki nie zostały przetłumaczone na język polski, nadmierne znaczenie, nieadekwatne do ich przydatności dowodowej w sprawie. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji powinien dokonać oceny zasadności podniesionych w skargach zarzutów. Z uzasadnienia kontrolowanego obecnie wyroku wynika jednak, że organ odwoławczy w sposób dokładny i wnikliwy rozpatrzył sprawę, a w obszernym uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. przedstawił zarówno wyniki poczynionych ustaleń, jak i odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniach, "słusznie uznając, że skarżona decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 24 maja 2014 r. ustalająca środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia objętego wnioskiem inwestora odpowiada prawu". Oznacza to, że Sąd I instancji odniósł się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Natomiast w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stowarzyszenie wskazało, że naruszenie powołanych wyżej przepisów polegało na odniesieniu się do "nieistniejącej" decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 24 maja 2014 r., zamiast decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z 24 marca 2014 r. Nie ulega jednak wątpliwości, że przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z 18 września 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z 24 marca 2014 r. Wskazane wyżej uchybienie miało charakter oczywistej omyłki i nie mogło uzasadniać zarzutu naruszenia art. 190 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut podnoszący naruszenie art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej w związku z art. 49 k.p.a. W ocenie stowarzyszenia, polegało to na stwierdzeniu, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, w którym liczba stron przekracza 20, organ nie jest zobowiązany do dokładnego ustalenia liczby stron takiego postępowania, co jest sprzeczne z art. 107 § 3 k.p.a. (w brzmieniu z daty wydania zaskarżonej decyzji). Zarzut ten nie został szerzej uzasadniony, a ponadto analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji nie sformułował tego rodzaju stanowiska. Sąd I instancji orzekł natomiast, że "za całkowicie chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. albowiem nie ma podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego jeżeli liczba stron postępowania w danej sprawie przekracza 20. W takim przypadku organ nie ustala stron postępowania, lecz stosuje at. 49 k.p.a. zgodnie z którym strony o decyzjach i czynnościach zawiadamia w drodze obwieszczenia. Jak stanowi art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. w sprawach, w których liczba stron postępowania przekracza 20, stosuje się art. 49 k.pa. W niniejszej sprawie liczba stron postępowania przekraczała 20, stąd też Kolegium nie miało podstaw do zawieszenia postępowania." Niezależnie od powyższego, obwieszczenie, o którym stanowi art. 49 k.p.a., ma ten skutek, że każdy zainteresowany, który uważa się za stronę postępowania, może dowiedzieć się o toczącym się postępowaniu i jego przebiegu. W związku z tym do podmiotów zainteresowanych tym postępowaniem należy podjęcie czynności zapewniających czynne uczestnictwo w postępowaniu administracyjnym. Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut podnoszący naruszenie art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy środowiskowej w związku z art. 3 ust. 1 pkt 13 tej ustawy i art. 135 ust. 1 p.o.ś. Zgodnie z art. 135 ust. 1 p.o.ś., jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaganej przepisami ustawy środowiskowej, wynika, że mimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych nie mogą być dotrzymane standardy jakości środowiska poza terenem zakładu lub innego obiektu, to dla oczyszczalni ścieków, składowiska odpadów komunalnych, kompostowni, trasy komunikacyjnej, lotniska, linii i stacji elektroenergetycznej oraz instalacji radiokomunikacyjnej, radionawigacyjnej i radiolokacyjnej tworzy się obszar ograniczonego użytkowania. Z kolei zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy środowiskowej, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ stwierdza konieczność utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania w przypadku, o którym stanowi art. 135 ust. 1 p.o.ś. Stowarzyszenie zarzuciło, że błędnie odstąpiono od rozważenia konieczności utworzenia obszaru ograniczonego oddziaływania wokół stacji elektroenergetycznej. Z kolei Sąd I instancji wskazał, że planowane przedsięwzięcie nie jest zaliczane do przedsięwzięć wymienionych w art. 135 p.o.ś., o czym prawidłowo orzekły organy (w tym organ I instancji w pkt VIII decyzji środowiskowej). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie, które to stanowisko jest akceptowane w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2015 r. II OSK 1606/13). Uzasadnienie tego zarzutu kasacyjnego sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że planowane przedsięwzięcie jest funkcjonalnie związane ze stacją elektroenergetyczną w miejscowości Orszymowo, która nie jest przedmiotem tego postępowania. Norma z art. 135 ust. 1 p.o.ś. dotyczy ściśle określonych przedsięwzięć, a nie przedsięwzięć z nim powiązanych. Z tego powodu zarzut ten nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. (a contrario), art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 75 ust. 4 ustawy środowiskowej. Zgodnie z art. 75 ust. 4 ustawy środowiskowej, w przypadku przedsięwzięcia, o którym stanowi art. 75 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, wykraczającego poza obszar jednej gminy decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje wójt, burmistrz, prezydent miasta, na którego obszarze właściwości znajduje się największa część terenu, na którym ma być realizowane to przedsięwzięcie, w porozumieniu z zainteresowanymi wójtami, burmistrzami, prezydentami miast. Porozumienie, o którym stanowi art. 75 ust. 4 ustawy środowiskowej, to forma współdziałania organów administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej, do którego stosuje się art. 106 k.p.a. Może to polegać na tym, że organ właściwy do wydania decyzji, po zakończeniu postępowania dowodowego, przygotowuje projekt decyzji i przedstawia go organom współdziałającym, które go akceptują albo odmawiają zaakceptowania, przy czym swoje stanowisko wyrażają w formie postanowienia, na które służy zażalenie (por. wyrok z 18 maja 2016 r., II OSK 2380/15). W ocenie stowarzyszenia, środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia powinny zostać uzgodnione przez Burmistrza Wyszogrodu nie tylko z Wójtem Gminy [...], ale lecz również z Wójtem Gminy [...] i Wójtem Gminy [...]. Z raportu wynika jednoznacznie, że przedsięwzięcie będzie w całości zlokalizowane na terenie Gminy W., w pobliżu miejscowości [...]. Natomiast stanowisko stowarzyszenia opiera się wyłącznie na gołosłownym stwierdzeniu, że konieczność porozumienia z Wójtem Gminy [...]i Wójtem Gminy [...] wynika z "zasięgu istotnego oddziaływania" planowanego przedsięwzięcia, co nie znajduje jednak potwierdzenia w aktach sprawy. Nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut podnoszący naruszenie art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy środowiskowej, zgodnie z którym w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ określa warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Zdaniem stowarzyszenia, nie określono warunków wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia dotyczących ochrony zasobów naturalnych i zabytków, w tym stanowisk archeologicznych, które znajdują się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia. Wbrew jednak twierdzeniom skargi kasacyjnej, kwestia ochrony dóbr kultury została omówiona szczegółowo na str. 216 raportu, w tym w zakresie dotyczącym ochrony stanowisk archeologicznych, która to ochrona została szczegółowo uregulowana w art. 32 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.). Stowarzyszenie wskazuje, że organ powinien sformułować szczegółowe zalecenia w tym zakresie, jednak nie wyjaśnia, jakiego rodzaju powinny być to zalecenia i czego dokładnie powinny dotyczyć. Stanowisko stowarzyszenia w tym zakresie jest lakoniczne i nie może skutecznie uzasadniać zarzutu naruszenia art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy środowiskowej. Stosownie do art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Z kolei zgodnie z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze, w przypadku, gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów k.p.a., powinno zawierać informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Zarzut naruszenia cytowanych przepisów koncentruje się na stwierdzeniu, że w uzasadnieniu decyzji środowiskowej nie wskazano w jaki sposób oraz w jakim zakresie uwzględniono wytyczne raportu, a także, że decyzję środowiskową wydano po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko bez uwzględnienia wszystkich istotnych ustaleń (wskazań) zawartych w raporcie. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że właściwy organ wydając decyzję środowiskową nie jest zobowiązany do powtórzenia w jej treści wszystkich ustaleń i zaleceń wynikających z raportu, który chociaż jest dokumentem prywatnym o szczególnej mocy dowodowej, to jednak nie stanowi swoistego "wzoru" dla decyzji środowiskowej. Właściwy organ wydaje decyzję środowiskową nie tylko w oparciu o treść raportu (który stanowi część materiału dowodowego), ale również mając na uwadze całokształt postępowania dowodowego, w tym wyniki uzgodnień i opinii organów współdziałających, jak i wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa. W tej sprawie organ I instancji wziął pod uwagę nie tylko ustalenia raportu, ale uwzględnił również ustalenia organów współdziałających. Stowarzyszenie wskazuje na pojedyncze zalecenia raportu, nie wskazując jednak, w jaki sposób brak ich uwzględnienia w decyzji środowiskowej wpłynął na wynik sprawy. Wskazuje również, że w decyzji środowiskowej określono termin rozpoczęcia niektórych prac poza okresem lęgowym ptaków tj. między 15 sierpnia a końcem lutego, co stanowi nieznaczną modyfikację ustaleń raportu, który określał ten okres od 1 sierpnia do 30 marca. Ponadto, okoliczności podniesione w skardze kasacyjnej, dotyczące wędrówek płazów oraz dotyczy braku wyłączenia rozpoczęcia robót poza sezonem lęgowym ptaków, są gołosłowne i nie znajdują oparcia w aktach sprawy. Nie ulega przy tym wątpliwości, że organ I instancji szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko w sprawie, w tym uwzględnił stanowisko wyspecjalizowanych organów współdziałających. Stosownie do art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy środowiskowej, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ przedstawia stanowisko odnośnie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których stanowi art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18 ustawy środowiskowej. Z kolei, zgodnie z art. 82 ust. 2 pkt 2 ustawy środowiskowej, w stanowisku, o którym stanowi art. 82 ust. 1 pkt 4, właściwy organ stwierdza konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18 ustawy środowiskowej, biorąc pod uwagę w szczególności, że ze względu na rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia oraz jego powiązania z innymi przedsięwzięciami istnieje możliwość kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Zgodnie natomiast z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. c) ustawy środowiskowej, w przypadku, gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z k.p.a., powinno zawierać uzasadnienie stanowiska, o którym stanowi art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy środowiskowej. Z cytowanych wyżej przepisów w brzmieniu z daty wydania zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że odnoszą się one do kumulacji planowanego przedsięwzięcia z przedsięwzięciem już zrealizowanym, na które będzie oddziaływać przedsięwzięcie będące przedmiotem oceny. Z akt sprawy nie wynika, żeby tego rodzaju przedsięwzięcie zostało zrealizowane, a jego oddziaływanie mogło się kumulować z oddziaływaniem przedsięwzięcia będącego przedmiotem decyzji środowiskowej kontrolowanej w tej sprawie. Potwierdza to również uzasadnienie skargi kasacyjnej, z którego wynika, że w odniesieniu do innej farmy wiatrowej będącej przedmiotem postępowania przed Burmistrzem Miasta i Gminy W., nie została wydana decyzja środowiskowa, a postępowanie w tym przedmiocie było przedmiotem kontroli wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale w odniesieniu do decyzji kasacyjnej organu odwoławczego. Okoliczność ta jest znana również Sądowi z urzędu. Zarzut naruszenia cytowanych wyżej przepisów nie zasługiwał zatem na uwzględnienie. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 i pkt 7 lit. a) ustawy środowiskowej raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać "opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym elementów środowiska objętych ochroną na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody". Ponadto, stosownie do art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. c) ustawy środowiskowej, organ, określając zakres raportu, może - kierując się usytuowaniem, charakterem i skalą oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wskazać zakres i metody badań. Zdaniem stowarzyszenia, raport został wykonany niezgodnie z powołanymi przepisami oraz postanowieniem Burmistrza Gminy i Miasta W. z 1 sierpnia 2012 r. określającym zakres raportu. Zarzut ten nie zasługiwał jednak na uwzględnienie. Jak już wyżej wskazano, raport podlegał opiniowaniu i uzgodnieniu organów wyspecjalizowanych, które uznały, że raport nie budzi zastrzeżeń, metodyka zastosowana przez autorów raportu jest prawidłowa i pozwala na dokonanie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i określenie warunków jego realizacji. Zarzuty stowarzyszenia kwestionujące prawidłowość raportu nie zostały oparte na ustalenia kontrraportu opracowanego przez osoby posiadające wymagane ustawowo wiadomości specjalne i opierają się na gołosłownych twierdzeniach. Ponadto raport jest sporządzany przez osoby posiadające wiadomości specjalne, a właściwy organ określa jedynie zakres raportu, a nie jego dokładną treść. W związku z tym autorzy raportu w uzasadnionych przypadkach mogą w pewnym zakresie odstąpić od wskazań postanowienia określającego zakres raportu, chociaż oczywiście będzie to następnie podlegało ocenie w toku postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej. Tego rodzaju ocena została w tej sprawie przeprowadzona, zarówno przez organy prowadzące postępowania, jak i organu współdziałające, które nie zgłosiły zastrzeżeń do metodyki przeprowadzonych badań. Zarzuty odnoszące się do pominięcia charakterystyki istotnej grupy organizmów glebowych (k. 1004 akt sądowych) nie zostały powiązane z żadnym zarzutem kasacyjnym oraz stanowią niepopartą żadnym kontrdowodem polemikę z ustaleniami raportu. Podobnie brak jest powiązania z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego, uzasadnienia skargi kasacyjnej odnoszącego się do opinii organizacji ekologicznej – D. Stowarzyszenie wskazuje, że organizacja ta posiada wiedzę specjalistyczną, natomiast nie wskazuje nawet, czy przedmiotowa opinia została sporządzona przez osobę posiadającą wiadomości specjalne, które mogłyby skutecznie podważyć ustalenia raportu. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.