III SA/Gd 858/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 14 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia 20 maja 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 163 k.p.a. oraz art. 23a ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), Burmistrz Gminy uchylił od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. decyzję własną z dnia 2 listopada 2009 r. nr [...] w sprawie przyznania A. T. zasiłku rodzinnego na dziecko N. T. od dnia 1 listopada 2009 r. do dnia 31 października 2010 r. Organ I instancji, wskazując na treść art. 163 k.p.a. i art.23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdził, że w dniu 19 marca 2019 r. wpłynęło pismo Wojewody informujące, że w sprawie A. T. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w okresie od dnia 1 stycznia 2010 r. do chwili obecnej. Decyzją z dnia 14 października 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. T. od powyższej decyzji, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że z art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że w przypadku gdy np. ojciec dziecka przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. To Wojewoda staje się wówczas organem uprawnionym do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego. Przyjęta przez ustawodawcę procedura postępowania w takich przypadkach nie przyznaje organowi I instancji, jak i Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu uprawnień do weryfikowania twierdzeń Wojewody co do ustalenia przezeń swojej właściwości rzeczowej do rozpoznania sprawy. Zatem Burmistrz Gminy, jak i organ odwoławczy nie mają podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie stwierdzenia przez Wojewodę, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o których mowa w art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji, po uzyskaniu informacji od Wojewody, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zobowiązany był, na podstawie art. 23 ust. 5 ustawy, do uchylenia decyzji własnej o przyznaniu zasiłku. Organ ten nie ma kompetencji do oceny, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organ odwoławczy wskazał również na definicję rodziny, zawartą w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych podkreślając, że uchylona decyzja dotyczy przyznania świadczeń za okres, w którym skarżąca pozostawała w związku małżeńskim. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję A. T. zarzuciła naruszenie: - art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy Państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 67 ust. 1 lit. a i ust. 2 oraz art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie ww. przepisu prawa materialnego, a mianowicie, że ojciec dziecka jest członkiem rodziny skarżącej i jej dziecka, a tym samym naruszenie zasad współżycia społecznego poprzez nierówne traktowanie obywateli, - art. 77 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym i niedokładnym zebraniu i rozpatrzeniu przez organ administracji publicznej materiału dowodowego w sprawie, niekompletnym rozważeniu przez organ wszystkich okoliczności sprawy i zbadaniu zaistniałego stanu faktycznego, - art. 107 k.p.a. w zw. z art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. brak wskazania w uzasadnieniu decyzji dostatecznie jasnych przyczyn uchylenia decyzji i zwrócenia się do Wojewody przy braku do tego podstaw. Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała, że decyzja oparta jest na piśmie Wojewody z dnia 14 marca 2019 r. o zastosowaniu do sprawy skarżącej przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 1 stycznia 2010 r. do chwili obecnej, które nie zawiera żadnego uzasadnienia dla wyrażonego w nim stanowiska i wskazanych dat. Wojewoda powinien wyjaśnić, z jakich świadczeń dana osoba może skorzystać lub korzysta w państwie obcym. Nie wystarczy ustalenie, że były mąż skarżącej był lub jest zatrudniony w innym państwie członkowskim, a należało wskazać przepis uprawniający pracownika jako świadczeniobiorcę oraz rozstrzygnięcie przyznające świadczenie zagraniczne. Organ zobowiązany był do wystąpienia do Wojewody o uzupełnienie stanowiska o informacje pozwalające faktycznie uznać, że rzeczywiście w sprawie w spornym okresie miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, względnie przesłanki z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ mógł ocenić samodzielnie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest bezzasadna. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( tj. Dz.U z 2018 r., poz.2220 ze zm.) , dalej zwanej "ustawą". Przepis art. 23a ust.1- 5 ustawy stanowi: 1. W przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. 2. W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. 2a. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku wyjazdu lub pobytu turystycznego, leczniczego lub związanego z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. 3. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. 4. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 21. 5. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W niniejszej sprawie zachodził przypadek przewidziany art. 23a ust. 2 ustawy, bowiem decyzja o przyznaniu świadczeń rodzinnych została już - w dniu 2 listopada 2009 r. - wydana. W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości , że mąż skarżącej ( wyrok rozwodowy stał się prawomocny z dniem 11 maja 2018 r.) przebywał poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej przynajmniej po wydaniu decyzji z dnia 2 listopada 2009 r. ( choćby informacja Wiceprezesa Sądu Okręgowego z dnia 17 października 2018 r. o przesłaniu w dniu 29 listopada 2012 r. wniosku skarżącej dotyczącego P. T., zamieszkałego w W.). Świadczenia rodzinne, w tym zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego , co do zasady, uzależnione są od wysokości dochodu rodziny ( art. 5 ustawy). Zgodnie z art. 3 pkt 16 ustawy (w brzmieniu z dnia wydania decyzji z dnia 2 listopada 2009 r. - Dz.U. z 2006, nr 139, poz.992), ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Skarżąca zawarła związek małżeński z P. T. w dniu 30 września 2009 r., a wyrok rozwodowy uprawomocnił się z dniem 11 maja 2018 r. W tej sytuacji w okresie objętym decyzją z dnia 2 listopada 2009 r. P. T. członkiem rodziny skarżącej pozostawał. Nie budziło też wątpliwości, że W. jest państwem, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z przywołanego powyżej przepisu art. 23a ust. 2 ustawy nie wynika, by ustawodawca nałożył na "organy właściwe" obowiązek czynienia jakichkolwiek innych ustaleń, poza tym, czy osoba uprawniona lub członek jej rodziny przebywał w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W szczególności nie nałożył na nie, wbrew stanowisku skarżącej, obowiązku ustalenia - samodzielnie bądź poprzez swoistą weryfikację ustaleń Wojewody - czy zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. To do Wojewody należy ustalenie , czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Skoro Wojewoda ustalił, że do spraw pani A. T. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 1 stycznia 2010 r. do chwili obecnej , o czym Wojewoda poinformował organ pismem z dnia 14 marca 2019 r. , organy nie mogły weryfikować takiego stanowiska. Przepisy ustawy nie dają ani organowi właściwemu, o jakim mowa w przywołanym przepisie – czyli w niniejszej sprawie Burmistrzowi Gminy, ani organowi odwoławczemu – Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, jakichkolwiek kompetencji do weryfikowania prawidłowości stanowiska Wojewody, ani też nie zostały wyposażone przez ustawodawcę w narzędzia uprawniające je do dokonywania takiej kontroli. Prawidłowość dokonanych przez Wojewodę ustaleń, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie, może być poddana ocenie dopiero na etapie kontrolowania wydanych przez Wojewodę decyzji. Nie można w tej sytuacji zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że organy powinny zwrócić się do Wojewody o uzupełnienie stanowiska o informacje pozwalające uznać , że w spornym okresie miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organy nie są uprawnione do występowania do Wojewody z takim żądaniem, a nawet gdyby z takim żądaniem wystąpiły, a Wojewoda żądane dane przekazał, organ nie mogłyby samodzielnie stanowiska Wojewody zweryfikować. Wbrew stanowisku skarżącej organy miały na uwadze fakt, że mąż skarżącej ( obecnie były) wyjechał za granicę, a organ odwoławczy także fakt, że przedmiotowe świadczenia dotyczyły 2010 r. , czyli czasu , kiedy skarżąca pozostawała w związku małżeńskim. W związku z zarzutem naruszenia przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy Państwa w wychowywaniu dzieci zauważyć należy, że przepis ten nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, bowiem sprawa dotyczyła świadczeń, których przyznawanie normowane jest ustawą o świadczeniach rodzinnych. Organy nie mogły naruszyć też przepisów art. 67 i 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2004.166.1 ) , skoro przepisów tych nie stosowały. Wskazać też należy, że naruszenie przez organy przepisów postępowania tylko wówczas pociąga za sobą konieczność uchylenia kwestionowanych decyzji , gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Tego rodzaju naruszenia Sąd nie stwierdził. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skoro Wojewoda, jako organ jedynie uprawniony do dokonania ustalenia, czy zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego takiego ustalenia dokonał, to "organ właściwy" stanowiskiem tym był związany i zobligowany był do zachowania się w sposób określony art. 23a ust. 5. W tej sytuacji decyzja z dnia 2 listopada 2009 r. została prawidłowo uchylona decyzją organu pierwszej instancji od dnia 1 stycznia 2010 r. do 31 października 2010 r. , na podstawie prawidłowo zastosowanego art. 23a ust. 5 ustawy. Decyzja organu pierwszej instancji prawidłowo została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy zaskarżoną decyzją. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. , oddalił skargę.