III SA/Kr 1395/19
WyrokWSA w Krakowie2020-02-07
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Janusz Bociąga, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność art. 115a ustawy o Policji z Konstytucją RP w zakresie ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, skutkuje powstaniem prawa do ponownego przeliczenia i wypłaty tego ekwiwalentu byłym policjantom, mimo braku nowelizacji ustawy wprowadzającej nowy przelicznik?Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzając niezgodność art. 115a ustawy o Policji z Konstytucją RP w zakresie ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, wyeliminował dotychczasowy przelicznik (1/30), ale nie stworzył luki prawnej uniemożliwiającej jego przeliczenie. Sąd uznał, że prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop jest gwarantowane konstytucyjnie i może być realizowane poprzez wyliczenie należnej kwoty na podstawie uzasadnienia wyroku TK, bez konieczności oczekiwania na nowelizację ustawy.Stan faktyczny
Skarżący, były policjant zwolniony ze służby w 2015 r., otrzymał ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, obliczony według 1/30 miesięcznego uposażenia. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. kwestionującym ten przelicznik, skarżący wystąpił o ponowne przeliczenie i wypłatę wyrównania. Organy policji odmówiły, wskazując na brak nowego przelicznika w ustawie. Skarżący złożył skargę do WSA w Krakowie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak ( spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Janusz Kasprzycki Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2020 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 14 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Decyzją z dnia 30 września 2019 r. (Nr [...]) na podstawie art. 104 kpa w zw. z art. 6 a ust. 1, art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 115 a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. 2019.161 ze zm.) Komendant Miejski Policji odmówił J. D. wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy w związku ze zwolnieniem ze służby.
Organ wskazał, że wnioskiem z dnia 23 listopada 2018 r. strona zwróciła się o spowodowanie ponownego przeprowadzenia czynności materialno-technicznej polegającej na prawidłowym naliczeniu świadczenia w postaci ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz zarządzenie wypłaty należnej kwoty świadczenia stanowiącego różnicę pomiędzy kwotą należną, a wypłaconą faktycznie, z uwzględnieniem należnych odsetek. Podstawę żądania podała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, opublikowany w dniu 6 listopada 2018 roku (Dz. U. z 2018 roku, poz. 2102), zgodnie z którym art. 115a UoP w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za l dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ stwierdził, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, w następstwie którego nastąpiła utrata mocy części przepisu art. 115a UoP, tj. w zakresie wielkości "przelicznika", nie przyznało samo w sobie uprawnień byłym policjantom do przedmiotowego ekwiwalentu w innej wysokości, tj. obliczonego według przelicznika np. 1/21 lub 1/22 części miesięcznego uposażenia, tak jak to ma miejsce w innych służbach mundurowych. Powoduje to, że niezbędna staje się nowelizacja UoP, która określi wielkość "nowego przelicznika" i ewentualnie zakres stosowania wprowadzonej nowelizacji, tj. czy nowe zapisy działają wstecz, a jeżeli tak to do jakiej daty. Takie zdarzenie da dopiero możliwość określenia ewentualnego prawa do ponownego przeliczenia byłym policjantom ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy i czas wolny od służby.
W konsekwencji przyjęto, że w dacie zwolnienia ze służby wypłacono w całości byłemu policjantowi przysługujący mu wówczas ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy i jego uprawnienie zostało zrealizowane. Aktualnie zaś nie przysługuje mu prawo do ponownej wypłaty tego świadczenia.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. D., zarzucając naruszenie art. 190 ust. 3-4 Konstytucji RP w zw. z art. 115 a ustawy o Policji przez błędna jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że wyrok TK z dnia 30 października 2018 r. nie ma wpływu na jego sytuację a dotyczy wyłącznie stanu faktycznego powstałego po dacie publikacji wyroku, oraz naruszenie art. 115a ustawy o Policji przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że nieokreślenie w ustawie nowego wskaźnika niezbędnego do ustalenia wysokości ekwiwalentów uniemożliwia uwzględnienie jego wniosku o wypłatę wyrównania ekwiwalentu w wysokości uwzględniającej treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Decyzją z dnia 14 listopada 2019 r. nr [...], na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 6 a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podał, co następuje:
J. D. został zwolniony ze służby w Policji z dniem 14 sierpnia 2015 r. na podstawie rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] 2015 r. W dniu 3 sierpnia 2015 roku Naczelnik Wydziału Kadr KMP sporządził zestawienie okresów nieprzerwanej służby zaliczonej do wysługi lat dla wypłaty odprawy policjanta zwolnionego ze służby w Policji, w tym ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w łącznym wymiarze 216 dni. Wobec powyższego policjantowi wypłacono ekwiwalent pieniężny w łącznej kwocie 44.740,80 zł brutto, tj. za wszystkie dni niewykorzystanych urlopów, przy zastosowaniu przelicznika w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za l dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego - na podstawie art. 115a UoP w brzmieniu obowiązującym w dniu wypłaty.
Zaskarżona decyzja Komendanta Miejskiego Policji została wydana na podstawie art. 115a UoP w obecnie obowiązującym brzmieniu, zatem z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej przywołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z przepisu tego wynika dla organu nakaz stosowania prawa obowiązującego w dniu orzekania. Nadto wymóg działania organów władzy publicznej na podstawie prawa oznacza w szczególności nakaz podejmowania przez te organy działań tylko w przypadkach prawem przewidzianych.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 roku sygn. akt K 7/15 jest orzeczeniem negatoryjnym, eliminującym normę prawną odnoszącą się do ułamkowej części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym przez niego stanowisku służbowym, będącą podstawą do obliczenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego. Orzeczenie tworzy tym samym lukę w systemie prawnym, uniemożliwiającą ustalenie wysokości należnego policjantowi zwalnianemu ze służby ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego. Dekompletuje tym samym konstrukcję prawną określającą zasady obliczania tego ekwiwalentu, pozbawiając ją elementu niezbędnego do ustalenia wysokości ekwiwalentu za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego.
Z treści omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika zatem wyłącznie, że wartość niezbędna do określenia wysokości ekwiwalentu nie może wynosić 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Wskazane orzeczenie nie ma natomiast charakteru prawotwórczego w znaczeniu pozytywnym, tj. nie zastępuje ustawodawcy. Toteż nie określa wartości ułamkowej uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, niezbędnej do ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy.
Podzielić należy argumentację organu pierwszej instancji, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, w następstwie którego nastąpiła utrata mocy części przepisu art. 115a UoP, tj. w zakresie wielkości "przelicznika", nie przyznało samo w sobie uprawnień byłym policjantom do przedmiotowego ekwiwalentu w innej wysokości, tj. obliczonego według przelicznika np. 1/21 lub 1/22 części miesięcznego uposażenia.
W świetle powyższego, tj. po zestawieniu stanu faktycznego sprawy z aktualnymi przepisami stwierdzić należy, że norma z art. 115a UoP w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zarówno decyzji przez organ pierwszej instancji jak i niniejszej decyzji nie może zostać w odniesieniu do strony zrealizowana w sposób inny, niż to zostało wykonane w 2015 r. poprzez wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy w wysokości wówczas określonej. Dopiero nowelizacja ustawy, konkretyzująca wymiar części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu, stworzy nowy stan prawny, w którym właściwy organ będzie upoważniony dokonywać porównania wysokości ekwiwalentu wypłaconego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu z wysokością określoną w znowelizowanym przepisie, a w konsekwencji dokonywać wypłaty uzupełniającej.
Organ dodał, że aktualnie odmowne rozpatrzenie żądania strony nie wyklucza ponownego zwrócenia się, już po wejściu w życie regulacji określających sposób ustalania wysokości omawianego ekwiwalentu pieniężnego, do właściwego organu o wypłatę tego ekwiwalentu. W takim przypadku, jeżeli wprowadzone regulacje będą pozwalały na spełnienie żądania wnioskodawcy, przedmiotowe świadczenie pieniężne zostanie wypłacone niezwłocznie.
Na powyższą decyzję J. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów:
- art. 115 a ustawy o Policji poprzez jego nie zastosowanie, w konsekwencji przyjęcie, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., (sygn. akt: K 7/15), zdekompletował konstrukcję prawną określającą zasady obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany przez skarżącego urlop, pozbawiając ją elementu niezbędnego do ustalenia jego prawidłowej wysokości, co w ostateczności skutkowało odmową ponownego przeliczenia i wypłaty brakującej części ekwiwalentu za niewykorzystany przez skarżącego urlop wypoczynkowy i urlopy dodatkowe;
- art. 66 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 115 a ustawy o Policji, poprzez jego nie zastosowanie, podczas gdy ustalony w sprawie stan faktyczny pozwała twierdzić, że stan prawny po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r, sygn. akt: K 7/15 zawiera wszystkie prawo kształtujące elementy, niezbędne dla ponownego przeliczenia i wypłaty skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy w związku ze zwolnieniem ze służby;
- art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 115 a ustawy o Policji, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj. przyjęci, że możliwość ustalenia wysokości brakującej części przysługującego skarżącemu ekwiwalentu za zaległy urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy wymaga aktywności ustawodawczej, tym samym kolejnej nowelizacji art. 115 a ustawy o Policji (tak w zakresie określającym wymiar przelicznika, jak również w zakresie wskazującym, że przelicznik ten, zastosowanie znaleźć powinien także do samego skarżącego);
- art. 6 kpa w zw. z art. 115 a ustawy o Policji, a to poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, w konsekwencji przyjęcie, że w stanie prawnym po wydaniu prze Trybunał Konstytucyjny orzeczenia z dnia 30 października 2018 r., istnieje luka w przepisach prawa, która skutecznie uniemożliwia ponowne, tym razem zgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej ustalenie wymiaru ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.
Zdaniem skarżącego konsekwencją ww. naruszeń jest błędne odwołanie się do zasady praworządności wyartykułowanej w art 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają w granicach i na podstawie przepisów powszechnie obowiązującego prawa.
Podniósł skarżący, że eliminacja przelicznika 1/30 miesięcznego wynagrodzenia funkcjonariusza Policji nie skutkuje wyłączeniem możliwości ustalenia i wypłaty ekwiwalentu urlopowego w wysokości, która nie będzie godzić w konstytucyjne prawo skarżącego do równego traktowania (tak w odniesieniu do przeliczników obowiązujących w ustawach dotyczących innych niż Policja służb mundurowych). Eliminacja przelicznika 1/30 miesięcznego wynagrodzenia funkcjonariusza Policji nie wyłącza także możliwości skutecznego domagania się przez skarżącego, respektowania konstytucyjnego prawa do dni wolnych od pracy, które w omawianym przypadku (tak z uwagi na potrzeby pracodawcy), przekształciły się w uprawnienie do wypłaty ekwiwalentu wyrażonego w pieniądzu za niewykorzystany urlop. Prawidłowa lektura wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., jak również rzetelna analiza stanu prawnego po wejściu w życie w/w orzeczenia, wyklucza możliwość powoływania się przez organy obu instancji, na brak przepisów prawa, które uprawniały by skarżącego, do skutecznego domagania się korekty wysokości dotychczas wypłaconego ekwiwalentu urlopowego (tak w sposób zgodny z ustawą zasadniczą).
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2018.2107 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018. 1302 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Sądowa kontrola przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem 14 sierpnia 2015 r. Wówczas wypłacono mu ekwiwalent pieniężny za 166 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i za 50 dni niewykorzystanego urlopu dodatkowego, łącznie za 166 dni, na podstawie art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. 2019.161) w brzmieniu wówczas obowiązującym, tj. przy przyjęciu wysokości ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia.
W dacie zwolnienia skarżącego ze służby obowiązywał przepis art. 115a ustawy o Policji, który stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Przepis ten wprowadzony został w życie ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy - Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 2001. Nr 100, poz. 1084) i obowiązywał od dnia 19 października 2001 r.
Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (ogłoszonym w Dzienniku Ustaw z dnia 6 listopada 2018 r., poz. 2102) orzekł : "Art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 416, 650, 730, 1039, 1544 i 1669) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".
Poza sporem jest, że do chwili obecnej uznany za "niekonstytucyjny" ułamek 1/30 nie został zastąpiony ustawowo innym ułamkiem - np. 1/22 (ew. 1/21), zastosowanym w innych ustawach dotyczących funkcjonariuszy innych służb mundurowych: Agencji Wywiadu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego czy wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej. Poza sporem jest także i to, że prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby (na zasadach art. 41 i art. 116 ustawy o Policji w zw. z art. 114 tej ustawy).
Skarżący, żądając przyznania wyrównania wypłaconego mu z chwilą zwolnienia go ze służby ekwiwalentu za niewykorzystany urlop powołał się na powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego.
Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 7/15 była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. (data publikacji w dzienniku urzędowym) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy (1/30) uposażenia policjanta, jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Pozostała natomiast w systemie prawnym regulacja ustanawiająca uprawnienie policjanta do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w przypadku jego zwolnienia ze służby.
Jak wyjaśnił znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w świetle regulacji zawartych w art. 190 ust. 1-4 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2010 r. (sygn. akt II GPS 1/10, ONSAiWSA 2010/5/81), art. 190 ust. 4 Konstytucji stanowi o prawie jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy orzeczenia. Dalej NSA wskazał, że "celem ustawowej procedury, realizującej normę art. 190 ust. 4 Konstytucji, musi być więc realne zagwarantowanie skutku w postaci uprawnienia do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego (...). Konstytucja przesądza o samym fakcie sanacji indywidualnych stosunków prawnych, wyznaczając cel "wznowienia" w trybie procedur ukształtowanych w ustawach. Dlatego też jakiekolwiek ograniczenia art. 190 ust. 4 Konstytucji są dopuszczalne wówczas, gdy uzasadnia to dyspozycja konkretnego przepisu Konstytucji, który wyłączałby wznawianie postępowania jako sprzeczne z konstytucyjną istotą danej instytucji prawnej (...). Niedopuszczalne jest ograniczanie zasady "wzruszalności" aktów stosowania prawa wynikającej z art. 190 ust. 4 Konstytucji poprzez regulacje wprowadzone w ustawach zwykłych, czy to wprost, czy też na skutek ich wykładni".
Sąd w składzie rozpoznającym skargę podziela pogląd WSA w Gdańsku, zawarty w wyroku z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 218/19 (Lex nr 2678704), że uprzednia czynność przyznania ekwiwalentu skarżącemu za niewykorzystany urlop kończyła sprawę administracyjną w oparciu o przepis art. 115a ustawy o Policji, który został uznany za niekonstytucyjny w zakresie dotyczącym wysokości tego świadczenia. Czynność ta stanowi "inne rozstrzygnięcie", o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, oraz że konstytucyjnej gwarancji funkcjonariusza Policji do uzyskania ponownego rozstrzygnięcia jego sprawy dotyczącej ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, wynikającej z powyższego przepisu Konstytucji RP nie może unicestwić brak szczególnej regulacji trybu postępowania w odniesieniu do spraw, których "rozstrzygnięcie" przybiera formę czynności materialno – technicznej.
Zdaniem Sądu, w istniejącym stanie prawnym możliwe jest zadośćuczynienie uprawnieniu policjanta do uzyskania ekwiwalentu w wysokości odpowiadającej regulacjom konstytucyjnym. Pomimo braku ustawowego zastąpienia ułamka 1/30 innym ułamkiem można bowiem wyliczyć należną, a więc - po odjęciu kwoty wypłaconej - brakującą i niewypłaconą skarżącemu kwotę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Sposób wyliczenia tej kwoty wynika wprost z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Przy czym - co należy podkreślić - do dnia 1 lipca 2019 r. okres rozliczeniowy o którym mowa w art. 33 ust. 3 ustawy o Policji, w zw. z ust. 2 tego artykułu i w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 to 3 - miesięczny okres rozliczeniowy (zmiana z dniem 1 lipca 2019 r. - Dz.U.2019.1635) i taki też należy przyjąć do wymienionych wyliczeń należnej kwoty ekwiwalentu w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 1 lipca 2019 r.
Trybunał Konstytucyjny wskazał w uzasadnieniu wyroku: "Ekwiwalent pieniężny przysługuje także za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem w zamian za czas służby przekraczający 40 godzin w tygodniu, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym, policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo przyznaje rekompensatę pieniężną. Nie dotyczy to policjantów uprawnionych do dodatku funkcyjnego. (...) Użycie przez ustawodawcę słowa "ekwiwalent" na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodziło o równowartość niewykorzystanych urlopów. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do ekwiwalentu wynika z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia - w drodze decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 542/13, Lex nr 1798154). Prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby. Ze względu na funkcję art. 66 ust. 2 Konstytucji (gwarancja prawa do wypoczynku) i jego związek z ochroną zdrowia i życia pracownika, podstawową formą urzeczywistnienia przedmiotowego uprawnienia jest faktyczne wykorzystanie urlopu. Organizacja służby w Policji powinna zatem umożliwiać skorzystanie z niego tak, aby zrealizowany był podstawowy cel prawa do wypoczynku, tj. regeneracja sił funkcjonariuszy potrzebna do dalszego wykonywania służby. Jednakże na skutek okoliczności niezależnych od funkcjonariusza może niekiedy dojść do sytuacji, że nie zdołał on faktycznie wykorzystać urlopu przed ustaniem stosunku pracy. Wówczas jedyną formą rekompensaty corocznego płatnego urlopu jest przewidziany przez ustawodawcę ekwiwalent pieniężny. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze."
Z przytoczonej treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika więc wprost sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Oznacza to, że w niniejszej sprawie należy po wyliczeniu ilości dni urlopu przysługującego skarżącemu, tę ilość urlopu pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego skarżącemu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby, tj. 9 czerwca 2010 r., obliczonego - zgodnie z uzasadnieniem TK - w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym.
Mając na względzie powyższy sposób wyliczenia przyjęty przez Trybunał Konstytucyjny, Sąd stoi na stanowisku, że całkowite wyliczenie należnego skarżącemu ekwiwalentu za niewykorzystany w wysokości uwzględniającej treść wyroku TK dnia 30 października 2018 r. nie wymaga regulacji ustawowej, skoro Trybunał uznał, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusza jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Ilość dni roboczych w każdym roku kalendarzowym jest natomiast okolicznością faktyczną, możliwą do ustalenia na podstawie kalendarza danego roku i ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U.2015.90). Z kolei wysokość wynagrodzenia pobieranego przez funkcjonariusza w danym roku kalendarzowym należy do danych posiadanych przez organ policyjny.
Odnosząc się do argumentacji organu w zakresie skutków utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego w aspekcie czasowym stwierdzić należy, że stanowisko organu nie może być zaakceptowane. W orzecznictwie nie budzi żadnych wątpliwości, że pozbawienie przez Trybunał Konstytucyjny danej normy prawnej domniemania jej konstytucyjności powoduje wyeliminowanie tej normy od początku jej obowiązywania. Oznacza to w niniejszej sprawie datę wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji... (Dz.U. Nr 100, poz. 1084), wprowadzającej do ustawy o Policji przepis art. 115a. Inne stanowisko byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2311/14). W kontrolowanej sprawie jest to prawo gwarantowane treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, tj. prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego, które - jak to podkreślał w powołanym wyżej i omawianym wyroku Trybunał Konstytucyjny - mają charakter bezwarunkowy.
Ponownie rozstrzygając wniosek skarżącego z dnia 263listopada 2018 r. organ dokona wyliczenia i wypłaty części należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na podstawie art. 115a ustawy o Policji interpretowanego w zgodzie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Przepisy te stanowią bowiem wystarczającą podstawę prawną dla rozstrzygnięcia sprawy.
Uznając, że w sprawie doszło do naruszenia art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w związku z art. 115a ustawy o Policji Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło