II GZ 140/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia U. A. B. "M." w J., L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Go 595/19 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi U. A. B. "M." w J., L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, postanowieniem z dnia 10 lutego 2020 r., odrzucił skargę kasacyjną U. A. B. "M." na L. od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 listopada 2019 r., oddalającego skargę wymienionego podmiotu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia [...] czerwca 2019 r., w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Sąd I instancji, w motywach przedmiotowego postanowienia wskazał, że powołany wyrok wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 16 grudnia 2019 r. Strona, w dniu 15 stycznia 2020 r., nadała skargę kasacyjną kierując ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Przedmiotowa skarga kasacyjna została przekazana do WSA w Gorzowie Wlkp. przy piśmie Wydziału Informacji Sądowej WSA w Białymstoku w dniu 22 stycznia 2020 r. Sąd I instancji wskazując na regulację zawartą w art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że datą wniesienia skargi kasacyjnej był dzień 22 stycznia 2020 r., wynikający z przekazania tejże skargi kasacyjnej przez WSA w Białymstoku do WSA w Gorzowie Wielkopolskim, jako Sądu właściwego zgodnie z powołanym przepisem. Wobec tego, że skuteczny termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał z dniem 15 stycznia 2020 r., stan faktyczny sprawy powodował w ocenie Sądu I instancji, iż strona uchybiła terminowi określonemu w art. 177 § 1 p.p.s.a., wobec czego skarga kasacyjna podlegała odrzucenia na podstawie art. 178 p.p.s.a. U. A. B. "M." na L., zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego, co miało istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, tj.: a) art. 2 w zw. z art. 177 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że wniesienie skargi kasacyjnej do sądu administracyjnego innego niż sąd uprzednio rozpoznający sprawę i przekazanie tej skargi do sądu rozpoznającego sprawę po upływie 30-dniowego terminu na wniesienie skargi kasacyjnej stanowi o wniesieniu skargi po terminie, a tym samym o jej odrzuceniu, podczas gdy do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne i to właśnie do sądu administracyjnego a nie do sądu powszechnego wpłynęła skarga kasacyjna, co powinno skutkować zachowaniem terminu przewidzianego na jej wniesienie; b) art. 45 konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez pozbawienie Skarżącego U. M. możliwości skorzystania z drogi sądowej w dochodzeniu swoich praw, gdyż ograniczenie zawarte w art. 177 § 1 p.p.s.a. narusza podstawowe prawa i zamyka drogę do skorzystania z zapewnionej konstytucyjnie dwuinstancyjności postępowania. Podnosząc te zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Strona wniosła również o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego, czy art. 177 § 1 p.p.s.a. i art. 178 p.p.s.a. w zakresie, w jakim nakazuje odrzucenie skargi kasacyjnej jeśli nie została wniesiona do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, a do innego sądu administracyjnego tego samego szczebla, są zgodne z art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej gwarantującej prawo do sądu, w tym prawo do dwuinstancyjnego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione zarzuty wraz z ich argumentacją nie znajdują usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a., który to przepis reguluje termin i sposób wniesienia skargi kasacyjnej, wnosi się ją do sądu który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Na kanwie tego przepisu, co słusznie wskazał Sąd I instancji w motywach swojego orzeczenia, ukształtował się pogląd, że skarga kasacyjna powinna zostać wniesiona do właściwego sądu, czyli do tego wojewódzkiego sądu administracyjnego, którego orzeczenie zostało zaskarżone. W przypadku wniesienia skargi kasacyjnej do niewłaściwego sądu (NSA lub WSA, którego orzeczenia nie dotyczy skarga kasacyjna), właściwą datą nadania skargi kasacyjnej jest dzień, w którym sąd niewłaściwy przekazał (nadał w urzędzie pocztowym) przesyłkę do właściwego sądu (zob. Knysiak-Sudyka Hanna, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz i orzecznictwo, wyd. IV Opublikowano: WKP 2018). Zwrócić przy tym należy uwagę na pogląd, że w sytuacji, w której adres widniejący na kopercie (tj. na przesyłce) jest błędny, a samo pismo (np. skarga kasacyjna) – znajdujące się w kopercie i będące częścią przesyłki – jest oznaczone (zaadresowane) prawidłowo, to takie pismo – prawidłowo oznaczone – złożone w terminie w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu Prawa pocztowego, jest pismem złożonym w terminie w rozumieniu art. 83 § 3 p.p.s.a., mimo że zostało doręczone podmiotowi błędnie wskazanemu na kopercie. Przepis art. 83 § 3 p.p.s.a. stanowi o "oddaniu pisma", a nie o "oddaniu przesyłki pocztowej zawierającej pismo". Stąd też wniosek, że istotne przy wnoszeniu pisma za pośrednictwem poczty jest oznaczenie samego pisma, a nie przesyłki (koperty). Samo pismo, poprawnie zaadresowane, niezależnie od błędnego zaadresowania koperty, w której się znajdowało, jest złożone w terminie w placówce pocztowej. O tym, że koperta, w której pismo się znajduje, nie jest częścią składową pisma, przekonuje także brzmienie art. 46 § 1–3 oraz art. 49 p.p.s.a. Przepisy te wymieniają obowiązkowe elementy pisma. Nie wynika z nich, że koperta, na której umieszczany jest adres (w tym przypadku błędny), jest częścią pisma (zob. A. Bartosiewicz, Wniesienie..., s. 10 i n.). Mając powyższe na uwadze, za prawidłowe uznać należy postanowienie Sądu I instancji, który stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, odrzucił tenże środek zaskarżenia, wywiedziony przez stronę od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 listopada 2019 r. Niekwestionowany przez wnoszącą zażalenie materiał dowodowy sprawy, jednoznacznie wskazuje, że sporządzona i wniesiona przez pełnomocnika U. "M." skarga kasacyjna została nadana w ostatnim dniu skutecznego terminu do jej wniesienia przy czym, adresatem, wskazanym zarówno w treści skargi kasacyjnej jak i koperty ją zawierającej był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, którego wyrok został tą skargą kasacyjną objęty. W takim stanie sprawy, słusznym było przyjęcie przez Sąd I instancji, jako daty nadania rzeczonej skargi kasacyjnej, daty jej nadania (przekazania) przez wymieniony WSA w Białymstoku, Sądowi właściwemu, stosowanie do art. 177 § 1 p.p.s.a., co w konsekwencji, wobec okoliczności przesłania skargi kasacyjnej strony w dniu 22 stycznia 2020 r., stanowiło uchybienie terminu określonego w powołanym przepisie. Nie jest przy tym zasadna, argumentacja pełnomocnika strony, który wywodzi " (...) ograniczanie stronie postępowania prawa do dwuinstancyjności postępowania z tego to powodu, że skarga konstytucyjna nie została wniesiona do sądu administracyjnego, który wydał zaskarżone orzeczenie, a do innego, równorzędnego sądu administracyjnego." oraz wskazuje na lukę prawną wynikającą z "brak w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisów umożliwiających konwalidację powyższego uchybienia, która godzi w podstawowe prawo do sądu określone w art. 45 Konstytucji RP.". Wbrew przywołanemu twierdzeniu autora zażalenia, nie sposób doszukać się "luki prawnej" w ustawie procesowej sądów administracyjnych, w zakresie wymogu postawionego w art. 177 § 1 p.p.s.a. Na uwadze mieć należy bowiem kardynalny wymóg dotyczący skargi kasacyjnej, którym jest wymóg jej sporządzenia przez profesjonalistę (art. 175 p.p.s.a.), a który jest ściśle powiązany z ramami, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny władny jest do dokonania kontroli orzeczenia sądu I instancji. Tak zwany przymus radcowsko – adwokacki, w swojej istocie za cel ma nie tylko doprowadzenie do maksymalnie wyrazistego i spójnego w swej treści przedstawienia uchybień prawa materialnego i procesowego, jakie zostały dostrzeżone w skarżonym orzeczenia i jakich zdaniem strony mógł dopuścić się sąd niższej instancji, ale również zoptymalizowanie procesu prowadzącego do podania kontroli instancyjnej orzeczenia, a więc rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej bez zbędnej zwłoki. Ponadto, co jest również istotne i co ma wpłynąć na szybkość procesu orzeczniczego i procedowania sądów administracyjnych w sprawach w których wniesiono skargę kasacyjną, zwrócić uwagę należy na regulację z art. 179a p.p.s.a., która przewiduje możliwość autokontroli wyroku sądu I instancji. Również nie bez znaczenia dla spójności i szybkości prowadzonego procesu jest uprawnienie wynikające z art. 179 p.p.s.a. do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Podsumowując, wymóg wniesienia skargi kasacyjnej za pośrednictwem sądu, który wydał nią objęty wyrok, a który to wymóg spoczywa na profesjonalnym pełnomocniku skarżącego kasacyjnie, ma na celu unifikację i scalenie procesu orzeczniczego od jego strony technicznej, zmierzające do możliwie najszybszego wydania prawomocnego orzeczenia w danej sprawie, z zachowaniem praw wszystkich uczestników postępowania do zajęcia lub przedstawienia swojego stanowiska. Przywołany zaś wymóg co najmniej sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika strony, ma natomiast zagwarantować stronie jak najlepszy, tak pod względem merytorycznym jak i procesowym, dostęp do prawa zaskarżenia wyroku wydanego przez wojewódzki sąd administracyjne i podania go kontroli instancyjnej. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający tą sprawę nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania zawartego we wnioskach zażalenia o wystąpieniem do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność z art. 45 Konstytucji RP, wymogów procesowych zawartych w art. 177 § 1 i art. 178 p.p.s.a., w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej do innego sądu administracyjnego niż ten, który wydał zaskarżony skargą kasacyjną wyrok. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.