II SA/Gl 1359/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2020 r. sprawy ze skargi R.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r., nr [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta T., po rozpoznaniu wniosku skarżącego R. O., odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na córkę Z. O. w okresie od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. W podstawie prawnej decyzji przywołał art. 2 pkt 11, art. 4, art. 5, art. 13, art. 18 art. 22, art. 27 ust. 3 i art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu, zacytował treść przepisu art. 4 ust. 2 oraz art. 5 ust. 2a wymienionej powyżej ustawy, a następnie stwierdził, że zgodnie z art. 22 tej ustawy w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców lub opiekunów dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę na dzieckiem. Jeżeli opieka sprawowana jest w równocześnie przez oboje rodziców lub opiekunów, świadczenie wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. Organ ustala, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Z załączonego do wniosku wyroku rozwodowego sygn. akt [...] z dnia [...] r. wynika, że Sąd Okręgowy w K. [...] Wydział Cywilny pozostawia obojgu rodzicom władzę rodzicielką na małoletnią córką, ustalając jednak jej miejsce zamieszkania w miejscu zamieszkania matki. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji. W odwołaniu od decyzji odmownej skarżący zarzucił, że przedmiotowe świadczenie winno być udzielone po połowie byłej żonie i jemu. Wyjaśnił, że w wyroku rozwodowym kosztami utrzymania i wychowania córki zostali obciążeni oboje rodzice po połowie. W wyroku tym sąd nie orzekł o alimentach ani o kontaktach rodziców z małoletnią córką, bo rodzice zgodnie ustalili i realizują "rodzicielski plan wychowawczy" dołączony do odwołania. Według tego planu córka z każdym z rodziców spędza 50% czasu w skali następujących po sobie dwóch tygodni. Sąd w wyroku ustalił wprawdzie miejsce zamieszkania córki każdorazowo przy miejscu zamieszkani matki, ale nie jest to tożsame z tym, że faktycznie ona sprawuje opiekę nad dzieckiem. Miejsce zamieszkania córki musiało być oznaczone w wyroku rozwodowym i nie mogło być ustalenia w zakresie formalnie dwóch miejsc zamieszkania. Zgodnie z art. 22 ustawy świadczenie wypłaca się temu, kto faktycznie sprawuje opiekę na dzieckiem. Zgodnie więc z załączonym planem rodzicielskim, skoro sprawuje opiekę z byłą żoną po 50% czasu, to jest to tzw. opieka naprzemienna. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach odwołania nie uwzględniło, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium, po zacytowaniu treści przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, stwierdziło że w świetle wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w K. pozostawiono władzę rodzicielską obojgu rodzicom nad małoletnią córką, ustalając miejsce jej zamieszkania w każdorazowym miejscu zamieszkania jej matki, a to nie oznacza, że dziecko znajduje się pod opieką naprzemienną obojga rodziców. Przy ocenie czy córka skarżącego znajduje się pod opieką naprzemienną obojga rodziców istotne jest m.in. kryterium miejsca zamieszkania dziecka, a to zostało ustalone wyraźnie - przy matce. Kolegium zwróciło uwagę na aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych zgodnie, z którym o istnieniu opieki naprzemiennej decyduje treść orzeczenia sądu, w którym musi być zawarte uregulowanie o opiece naprzemiennej obojga rodziców. Podkreśliło, iż nie ma możliwości domniemywania czy też ustalania na podstawie jakichkolwiek okoliczności faktycznych, że występuje opieka naprzemienna, jeśli nie została w sposób wyraźny przewidziana w orzeczeniu sądu. W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, iż strona nie spełnia przesłanek przyznania jej prawa do świadczenia wychowawczego na córkę. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucając decyzji organu odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie, tj.: - art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, - przepisu art. 7a Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez rozstrzygnięcie niewątpliwie występujących w niniejszej sprawie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, - art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odstąpienie od stanowiącego zasadę prawną obowiązku kierowania się zasadą równego traktowania, w sytuacji gdy w analogicznych sprawach kolegia wydawały odmienne decyzje, - naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w związku z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 69 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż pozostawienie obojgu rodzicom pełnej władzy rodzicielskiej wyklucza wykonywanie przez nich naprzemiennej opieki nie oznacza pozostawienia opieki naprzemiennej, a w konsekwencji wydanie decyzji odmownej, w sytuacji gdy sądy w rzeczywistości pozostawiły rozwiedzionym rodzicom prawa do sprawowania naprzemiennej opieki, a prawo to jest w pełni realizowane, - art. 22 w związku z art. 23 ust. 1a tej ustawy poprzez jego niezastosowanie, mimo tego, że stan faktyczny sprawy zawiera wystarczające ustalenia uzasadniające wniosek o organ administracji nie próbował nawet wyjaśnić istniejących w sprawie wątpliwości. Uwzględniając powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący rozwinął postawione powyżej zarzuty. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 11 lutego 2020 r. skarżący podtrzymał skargę i zawartą w niej argumentację. Dodatkowo wyjaśnił, że rodzicielski plan wychowawczy powstał w toku postępowania rozwodowego i przedstawiony został sądowi, który go zaakceptował. Brak zawarcia w wyroku rozwodowym zapisu o sprawowaniu przez rodziców opieki naprzemiennej na córką wynika stąd, że prawu rodzinnemu nie jest znane pojęcie "opieki naprzemiennej". Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie bowiem z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U z 2019 r., poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi przez sąd następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. powołanej powyżej ustawy). Podstawą prawną kontrolowanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, wyżej powołanej (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2407). Z mocy art. 5 ust. 2a tej ustawy kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy świadczenia, jeżeli dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną, sprawowaną przez rodziców żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. W kontrolowanej sprawie Sąd Okręgowy w K. orzekając rozwód w prawomocnym wyroku z dnia [...] r. sygn. akt [...], powołanym przez organy obydwu instancji, pozostawił obojgu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córką, ustalając jej miejsce zamieszkania w każdorazowym miejscu zamieszkania matki. Sąd orzekł, że kosztami utrzymania i wychowania małoletniej córki obciąża oboje rodziców, zobowiązując ich do pokrywania miesięcznych kosztów utrzymania małoletniej po połowie. Wobec zawarcia porozumienia stron - Rodzicielski plan wychowawczy - o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej - sprawowaniu opieki naprzemiennej na dzieckiem z dnia [...] r. w wyroku rozwodowym sąd nie orzekł o kontaktach skarżącego z małoletnią córką. W ocenie składu orzekającego, chociaż w przywołanym powyżej wyroku Sądu Okręgowego nie wymieniono wprost zawartego przez skarżącego i jego żonę porozumienia - Rodzicielski plan wychowawczy, to organy orzekające w sprawie nie mogą go w sprawie zupełnie pominąć. Według skarżącego ustalenie tego Rodzicielskiego planu wychowawczego przygotowane zostało wspólnie w toku postępowania rozwodowego, dla całościowego uregulowania i określenia władzy rodzicielskiej. Porozumienie to było przedstawione w toku postępowania rozwodowego i dlatego w punkcie 3 wymienionego wyroku Sąd stwierdził, iż nie orzeka się kontaktach pozwanego z małoletnią córką, uznając, że ich regulacja nastąpiła w tym właśnie Planie. Stąd też wyrok Sądu należy interpretować łącznie z treścią zawartego porozumienia co do ustalenia, czy rodzice sprawują opiekę nad córką w porównywalnych i powtarzających się okresach. Tymczasem organy administracji zupełnie pominęły treść porozumienia rodziców, błędnie przyjmując, że ustalenie miejsca zamieszkania dziecka przy matce stanowi rozstrzygające kryterium w sprawie. Tymczasem ustalenie w punkcie 2 wyroku miejsca zamieszkania w każdorazowym miejscu zamieszkania matki, nie niweczy skutków zawartego porozumienia. Zgodnie bowiem z art. 28 Kodeksu cywilnego, w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Rozstrzygnięcie w zakresie miejsca zamieszkania córki skarżącego jest zatem konsekwencją powyższego unormowania i nie ma żadnego wpływu na zakres opieki sprawowanej przez obojga rodziców. Dopiero dokładna analiza treści zawartego porozumienia rodziców - tj. Rodzicielskiego planu wychowawczego, pozwala na stwierdzenie, czy skarżący sprawuje opiekę naprzemienną nad córką, co uprawnia go do połowy świadczenia wychowawczego. W porozumieniu tym użyto wprost stwierdzenia, że rodzice będą sprawować opiekę naprzemienna na Dzieckiem. Natomiast według skarżącego nie ma takiego stwierdzenia w wyroku rozwodowym tylko dlatego, że przedstawiono w toku postępowania niniejszy plan zaakceptowany przez Sąd, a nadto, jak dodał skarżący podczas rozprawy, wynika to ze stanowiska tego Sądu, że prawu rodzinnemu nie jest znane pojęcie opieki naprzemiennej. Zawarte przez rodziców porozumienie określa zaś załączony do akt rodzicielski plan wychowawczy. Na tej podstawie możliwe jest ustalenie, przy którym z rodziców dziecko przebywa w poszczególnych dniach i okresach i czy wypełnione zostały tym samym warunki sprawowania opieki naprzemiennej. Pominięcie tego dokumentu, jako integralnej części orzeczenia rozwodowego w rozumieniu art. 5 ust. 2a ustawy, w wyniku błędnej wykładni prawa materialnego, musiało zatem skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pomimo wniosku o zasądzenie kosztach postępowania Sąd kosztów takich nie zasądził, a to w związku z tym, iż skarżący nie poniósł żadnych kosztów postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno zatem w oparciu o treść porozumienia rodziców, ustalić w jakich okresach skarżący sprawuje opiekę nad córką i czy są to okresy porównywalne i powtarzające się z opieką sprawowaną przez matkę. Dopiero na tej podstawie możliwe będzie rozstrzygnięcie sprawy.