II SA/Po 1037/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r., [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu M. M. uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]zł (słownie: [...] [...]). /-/ A. Kiersnowska - Tylewicz Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] października 1992 r. [...] r. w przedmiocie oddania na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] gruntów w użytkowanie wieczyste. W uzasadnieniu wydanego postanowienia, Kolegium wskazało, że M. M. (dalej: skarżący), wystąpił z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskazanej w sentencji. Kolegium wyjaśniło, że postanowieniem z dnia z [...] stycznia 2014 r. [...] już raz rozstrzygnięto w sposób ostateczny w kwestii stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] października 1992 r. Ponadto sprawa ta była przedmiotem oceny przez sąd administracyjny - wyrok NSA z [...] października 2016 r, który potwierdził stanowisko Kolegium, a zatem sprawa ta posiada walor prawomocności. Tym samym w rozpatrywanym przypadku występuje powaga rzeczy osądzonej, co oznacza, że nie można ponownie orzekać w tej samej sprawie. Nadto, Kolegium wskazało, że obecnie skarżący wystąpił o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Ponieważ żaden przepis kpa nie nakłada na organ administracji publicznej obowiązku wszczynania postępowań nadzorczych z urzędu i brak jest również środków procesowych pozwalających komukolwiek na zmuszenie organu do podjęcia takich działań, gdyż kwestia ta pozostawiona jest wyłącznie legitymowanemu organowi, niniejsze żądanie należy potraktować jako wniosek o wszczęcie postępowania, który aby mógł odnieść zamierzony skutek powinien pochodzić od strony postępowania, a tego przymiotu wnioskodawca nie posiada. Skarżący, pismem z dnia [...] października 2019 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się: 1) uwzględnienia skargi i uchylania zaskarżonego postanowienia jako wydanego z naruszeniem: a) prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. w okolicznościach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wskazane naruszenie prawa procesowego dotyczy art. 7, 156, 157 § 2 i 158 § 2 k.p.a przywołanych w zarzutach; b) a także prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, tj. w okolicznościach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 ust. 1 i 5 oraz art. 147 k.p.a. c) interesu prawnego skarżącego. 2) stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] (w tytule - Zarządu Miasta i Gminy w [...]) nr [...] ([...]) z [...] października 2019 r. wobec zajścia przyczyn określonych w art. 156 k.p.a. albo w związku z art. 158 § 2 k.p.a. stwierdzenie, że wydanie tej decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa, tj. w okolicznościach art. art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. - uzasadnienie merytoryczne we wniosku do SKO i uzasadnieniu do skargi. Pismem z dnia [...] listopada 2019 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. W rozpoznawanej sprawie, skarżący kwestionuje postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r., nr [...], którym organ ten odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] października 1992 r. [...] r. w przedmiocie oddania na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] gruntów w użytkowanie wieczyste. W ocenie Sądu, powyższe rozstrzygnięcie Kolegium nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, że sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy nie przysługiwała skarga. Wyjaśnić bowiem należy, że skarżący kwestionuje decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] października 1992 r. [...] r. w przedmiocie oddania na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] gruntów w użytkowanie wieczyste, oczekując stwierdzenia jej nieważności. Rozstrzygając wniosek skarżącego w tym przedmiocie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], odmówiło wszczęcia postępowania, powołując się na brak po stronie skarżącego przymiotu strony postępowania, a następnie, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Wniesiona przez skarżącego skarga na ww. rozstrzygnięcie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2014 r., sygn. akt: II SA/Po [...]. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia [...] października 2016 r., sygn. akt: I OSK [...], oddalił skargę kasacyjną skarżącego od powyższego rozstrzygnięcia. Zaskarżone w rozpoznawanej sprawie postanowienie zostało natomiast wydane na skutek wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2019 r., w którym wyraźnie wskazuje on, że "wnosi o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji". W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie co do takiego wniosku, w którym skarżący domaga się wszczęcia danego postępowania "z urzędu", nie podlega zaskarżeniu. Należy bowiem wskazać, że kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje formy postanowienia dla informacji, że nie będzie wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Brak jest również środków procesowych pozwalających na zmuszenie organu administracji do podjęcia takich działań (por. R. Kędziora (w:) Komentarz k.p.a., 2014, s. 1085). Zob. wyrok NSA w [...] z [...] kwietnia 1998 r., III SA [...], LEX nr 35555, zgodnie z którym Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje formy postanowienia dla informacji, iż nie będzie wszczęte z urzędu postępowanie w trybie tzw. nadzoru. Brak jest również środków procesowych pozwalających stronie na zmuszenie organu administracji do podjęcia takich działań (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] lutego 2019 r., sygn. akt: IV SAB/Po [...], LEX nr 2637341). Skoro więc skarżący, który w sposób jednoznaczny oczekiwał wszczęcia postępowania z urzędu, nie dysponuje środkami procesowymi by skutecznie domagać się odpowiedniej reakcji organu na jego wniosek, nie przysługuje mu również skarga na rozstrzygnięcie sprzeczne z jego żądaniem. Wniosku powyższego nie zmienia fakt błędnego nadania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, swojemu pismu z dnia [...] września 2019 r. tytułu – postanowienie i opatrzenie go pouczeniem o możliwości zaskarżenia. Okoliczności powyższe nie mogą bowiem uzasadniać rozpoznania sprawy nieobjętej przepisem art. 3 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd odrzucił skargę zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Uiszczony przez skarżącego wpis podlega zwrotowi zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. /-/ A. Kiersnowska - Tylewicz