II GZ 198/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M P na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 58/20 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M P na uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 lutego 2020 r. odrzucił skargę M P na uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Sąd I instancji podał w uzasadnieniu, że skarżący pismem z 9 grudnia 2019 r., wniósł za pośrednictwem Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę tego organu w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia w sprawie sprzeciwu w zakresie uznania kwalifikacji zawodowych do wykonywania samodzielnych funkcji w budownictwie. Uchwała została wydana w formie dokumentu nieelektronicznego i podpisana odręcznie przez trzech członków składu orzekającego, którzy zgodnie z oświadczeniem Krajowej Rady, nie posiadają własnych kwalifikowanych podpisów elektronicznych. Zasadą w postępowaniu administracyjnym jest, że organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2016 r. poz. 1113, 1250, 1823 i 1948), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (art. 39 k.p.a.). Odstępstwo od tej zasady przewiduje art. 391§ 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), dalej: k.p.a. W ocenie Sądu I instancji nie jest więc możliwe uwzględnienie żądania doręczenia decyzji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, gdy decyzja nie została wydana w formie dokumentu elektronicznego. Jeśli decyzja, z powodu braku możliwości wydania jej w formie dokumentu elektronicznego, zostaje wydana w formie pisemnej, to doręczenie jej stronie winno nastąpić na piśmie. Uchwała zgodnie z urzędowym poświadczeniem doręczenia, została odebrana przez skarżącego w dniu 23 czerwca 2017 r. na skutek uznania dokumentu za doręczony. W treści zawierała pouczenie, że strona niezadowolona z rozstrzygnięcia może w terminie 30 dni od jej doręczenia złożyć za pośrednictwem Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarga z dnia 9 grudnia 2019 r. została wniesiona po terminie w związku z czym podlegała odrzuceniu. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: art.141 § 4 w zw. z 166 p.p.s.a., poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia; art., 133 § 1 zd. 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez brak wnikliwego i kompleksowego przeanalizowania materiału dowodowego zebranego w sprawie pod kątem prawidłowości doręczenia uchwały, rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi; art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że decyzja została doręczona skarżącemu stosownie do wymagań wynikających z przepisów k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Art. 58 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. daje sądowi podstawę do odrzucenia skargi w sytuacji, gdy została ona wniesiona z uchybieniem przewidzianego przez ustawę terminu do jej wniesienia. W rozpoznawanej sprawie przepis ten stanowił podstawę prawną zaskarżonego zażaleniem orzeczenia Sądu I instancji. Analiza uzasadnienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie prowadzi do wniosku, że Sąd ten nie rozstrzygnął samodzielnie o terminowości wniesienia skargi, a jedynie przepisał uzasadnienie zawarte w odpowiedzi na skargę sporządzonej przez organ. Poszczególne akapity obu tych dokumentów brzmią niemalże identycznie, w obu jest identyczna nieścisłość wynikająca z powołania się na treść art. 107 § 1 k.p.a. zdanie pierwsze in fine. Z kontekstu wynika, że autorowi odpowiedzi na skargę zapewne chodziło o art. 107 § 1 pkt 8 a nie art. 107 § 1 k.p.a. zdanie pierwsze in fine, a Sąd I instancji przepisał bezrefleksyjnie tę nieścisłość do swojego uzasadnienia. Podobnie powielona została przez Sąd I instancji kolejna nieścisłość bądź omyłka pisarska autora odpowiedzi na skargę, chodzi mianowicie o fragment: "Odstępstwo od tej zasady przewiduje art. 391 § 1 k.p.a.". W kodeksie postępowania administracyjnego nie ma bowiem art. 391 § 1 , jest tam tylko 269 artykułów, autorowi odpowiedzi na skargę chodziło zapewne o art. 391 § 1 k.p.a. Sąd I instancji nie weryfikując treści przepisu powielił ten błąd w treści swojego uzasadnienia. Sam fakt posłużenia się przez Sąd I instancji argumentacją przedstawioną przez jedną ze stron, a nawet sformułowaniami zawartymi w pismach procesowych nie stanowi o tym, że orzeczenie winno podlegać uchyleniu. Jednakże całkowite powielenie uzasadnienia wraz z zawartymi tam błędami, czy nieścisłościami, może prowadzić do wniosku, że Sąd nie dokonał samodzielnej analizy tego, czy skarga została wniesiona w terminie. Orzeczenie o odrzuceniu skargi zamyka skarżącemu drogę do dochodzenia praw przed sądem zatem powinno być ono poprzedzone wnikliwą analizą zarówno stanu faktycznego jak i prawnego. Sąd I instancji (powielając argumentację organu) wskazał, że zasadą w postępowaniu administracyjnym jest doręczanie pism przez operatora pocztowego, a odstępstwo od tej zasady przewiduje art. 391 § 1 k.p.a. Sąd wskazał w uzasadnieniu treść tego przepisu, ale nie wyjaśnił dlaczego nie mógł on mieć zastosowania w niniejszej sprawie, innymi słowy dlaczego skarżącemu nie doręczono decyzji w formie elektronicznej. Następnie Sąd I instancji powołując się na treść "art. 107 § 1 zdanie pierwsze in fine" wskazał, że za pomocą środków komunikacji elektronicznej można doręczyć jedynie decyzję wydaną w formie dokumentu elektronicznego, a więc opatrzoną bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu lub podpisem osobistym. Jednak z art. 107 § 1 k.p.a. nie wynika, że za pomocą środków komunikacji elektronicznej można doręczyć jedynie decyzję wydaną w formie dokumentu elektronicznego. Art. 107 § 1 pkt 8 stanowi o tym, że decyzja zawiera podpis, a jeżeli wydana została w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny. Przepis ten stanowi jedynie o podpisie jako elemencie składowym decyzji (usytuowany jest w jednostce redakcyjnej stanowiącej o elementach składowych decyzji). W przepisie tym nie uregulowana została kwestia sposobu doręczania decyzji w zależności od tego jaki zawiera ona podpis. Mając na względzie wskazane wyżej uchybienia NSA orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.