II SA/Wa 1972/19
WyrokWSA w Warszawie2020-09-11
Skład orzekający: Ewa Kwiecińska, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Joanna Kruszewska-Grońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych jest prawidłowa, a w szczególności, czy decyzja GIODO z dnia [...] marca 2017 r. jest dotknięta wadami uzasadniającymi stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Prezesa UODO odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji GIODO z dnia [...] marca 2017 r. jest prawidłowa. Decyzja GIODO nie była dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym wydaniem przez organ nieuprawniony, brakiem podstawy prawnej, rażącym naruszeniem prawa, czy niewykonalnością. W szczególności, GIODO nie miał kompetencji do merytorycznego rozpatrzenia skargi dotyczącej danych osobowych osób należących do kościoła, co uzasadniało umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżący L. N. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (GIODO) z dnia [...] marca 2017 r., która umarzała postępowanie administracyjne dotyczące jego skargi na przetwarzanie danych osobowych przez Proboszcza Parafii. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO) odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. Skarżący zarzucił decyzji PUODO naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 3 ust. 2 Dyrektywy 95/46/WE i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , Protokolant referent stażysta Adrianna Siniarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2020 r. sprawy ze skargi L. N. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wydał w dniu [...] lipca 2019 r. decyzję nr [...], mocą której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], wydanej w przedmiocie przetwarzania danych osobowych L. N. przez Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej p.w. św. [...] w K.
Do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (obecnie Urząd Ochrony Danych Osobowych) wpłynęła skarga L. N. na przetwarzanie jego danych osobowych przez Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej pw. św. [...] w K.
Wymieniony zwrócił się do organu z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej nakazującej Proboszczowi sprostowania jego nieaktualnych danych osobowych na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 6 oraz art. 12 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Wskazał, że w dniu [...] maja 2013 r. wysłał do proboszcza oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła katolickiego, połączone z prośbą o sprostowanie nieaktualnych danych osobowych. Na swoje pismo nie otrzymał odpowiedzi.
W toku postępowania administracyjnego organ ustalił, iż pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. L. N. skierował do Proboszcza pismo, w którym stwierdził, iż występuje z Kościoła katolickiego, wycofuje zgodę na podleganie jego doktrynie i prawu, ponadto nie wyraził zgody na przekazywanie informacji o tej decyzji osobom trzecim, a zwłaszcza członkom jego rodziny. Wniósł też o uaktualnienie danych osobowych w Księdze Chrztów (numer aktu [...]), poprzez naniesienie adnotacji o treści "[...]". Zażądał również przesłanie odpisu aktu chrztu z powyższym sprostowaniem.
W piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. proboszcz wskazał, że "status Pana L. N. w świetle przepisów odnoszących się do jego przynależności do Kościoła Katolickiego nie uległ żadnym zmianom. Pan L. N. był dwukrotnie w tutejszym Biurze Parafialnym, osobiście rozmawiałem z nim przyjmując do wiadomości jego zamiar wystąpienia z Kościoła. Na pierwszym spotkaniu poprosiłem by przyszedł jeszcze raz by mógł zobaczyć kserokopie kościelnych dokumentów regulujących proces wystąpienia z Kościoła - tak też się stało. W dokumentach tych jest m.in. o konieczności dwóch świadków (...). Pan L. N. przyjął to do wiadomości i odszedł. Byłem przekonany, że przyjdzie ponownie ze świadkami by zakończyć sprawę wystąpienia z Kościoła. Więcej spotkań z Panem L. N. nie miałem. Nic nie stoi na przeszkodzie by Pan L. N. ukończył swój zamiar. Jego brak obecności uznałem za zmianę decyzji o wystąpieniu z Kościoła".
PUODO nadmienił, iż podstawowym źródłem prawa wewnętrznego Kościoła katolickiego jest Kodeks Prawa Kanonicznego. W hierarchii źródeł prawa kanonicznego istnieją także inne dokumenty, między innymi dekrety, zarządzenia i obwieszczenia odpowiednich dykasterii Stolicy Apostolskiej, które, w przypadku zatwierdzenia przez papieża, mają moc wiążącą dla całego Kościoła katolickiego. W związku z powyższym podstawę prawną odnoszącą się do kwestii wystąpienia z Kościoła katolickiego oprócz przepisów kodeksowych stanowi także Obwieszczenie Papieskiej Rady ds. Tekstów Prawnych "Actus formalis defectionis ab Ecclesia catholica" z dnia 13 marca 2006 r., [...], zatwierdzone przez papieża Benedykta XVI. Wyżej wymienione Obwieszczenie zawiera przepisy nadrzędne w stosunku do jakiegokolwiek innego dokumentu partykularnego (wydanego np. przez Konferencję Biskupów) zarówno o charakterze wykonawczym, jak i o charakterze duszpasterskim. Dokument ten określa istotne elementy konstytutywne aktu formalnego wystąpienia z Kościoła katolickiego. Dokument z 2008 roku, przyjęty przez Konferencję Episkopatu Polski, Zasady postępowania w sprawie apostazji dokonanej poprzez formalny akt wystąpienia z Kościoła, zawiera przepisy wykonawcze o charakterze duszpasterskim, stanowiące pomoc dla kompetentnej władzy kościelnej w poprawnym realizowaniu postanowień nadrzędnego aktu prawnego tak, aby zachowane zostały elementy konstytutywne aktu formalnego wystąpienia z Kościoła katolickiego.
Proboszcz, do którego zgłasza się osoba zainteresowana w celu dokonania aktu wystąpienia z kościoła, zobowiązany jest do postępowania zgodnie z procedurą określoną w Obwieszczeniu Papieskiej Rady ds. Tekstów Prawnych "Actus formalis defectionis ab Ecclesia catholica", z uwzględnieniem aspektów duszpasterskich określonych dla katolików na terytorium podlegającym jurysdykcji Kościoła katolickiego w Polsce w przyjętych przez KEP Zasadach postępowania w sprawie apostazji dokonanej poprzez formalny akt wystąpienia z Kościoła. Tekst Obwieszczenia Papieskiej Rady ds. Tekstów Prawnych "Actus formalis defectionis ab Ecclesia catholica" z dnia 13 marca 2006 r., [...] został opublikowany i jest dostępny na oficjalnej stronie internetowej Stolicy Apostolskiej: (http://www. vatican.va/roman curia/pontifical councils/intrptxt/index.htm). Tekst Zasad postępowania w sprawie apostazji dokonanej poprzez formalny akt wystąpienia z Kościoła, Dokument Konferencji Episkopatu Polski (27.09.2008) promulgowany został we własnym organie urzędowym "Akta Konferencji Episkopatu Polski", Nr 14. Rok 2008, str. 89-91".
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wydał decyzję z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], mocą której nakazał Proboszczowi przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez uaktualnienie danych osobowych i naniesienie w księdze chrztów adnotacji o treści zgodnej z jego żądaniem.
Proboszcz złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w terminie ustawowym. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Generalny Inspektor stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Generalny Inspektor wydał decyzję z dnia [...] września 2014 r. nr [...] utrzymującą zaskarżoną decyzję w mocy.
Na ww. decyzję L. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sprawie nadano sygn. akt II SA/Wa 2000/14. Następnie skarżący wycofał skargę, a postanowieniem z dnia 19 czerwca 2015 r. WSA w Warszawie umorzył postępowanie.
Dnia [...] lipca 2015 r. skarżący złożył do GIODO wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 2014 r. nr [...]. W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], GIODO stwierdził nieważność decyzji z [...] września 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...].
W związku z zakończeniem postępowania sądowego w przedmiocie bezczynności organu w dniu 17 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił akta sprawy, w której została wydana decyzja z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] umarzająca postępowanie.
W dniu 7 stycznia 2019 r. do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynął wniosek skarżącego o wznowienie postępowania. Dnia [...] marca 2019 r. została wydana decyzja nr [...] odmawiająca uchylenia decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2017 r. nr [...].
Skarżący pismem z dnia 4 czerwca 2019 r. wniósł wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...].
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą negatywne przesłanki stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 § 2 k.p.a. w postaci przedawnienia stwierdzenia nieważności. Prezes Urzędu niezależnie od zarzutów zobligowany jest do przeanalizowania, czy kwestionowana decyzja z dnia [...] marca 2017 r. nie jest dotknięta wadami, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.
Mając na względzie pierwszą z przesłanek stwierdzenia nieważności wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., organ stwierdził, iż nie zachodzi ona w niniejszej sprawie. Decyzja z dnia [...] marca 2017 r. została wydana przez kompetentny w tej materii organ, powołany ustawą o ochronie danych osobowych. GIODO był uprawniony do rozpatrzenia skargi w przedmiocie przetwarzania jego danych osobowych przez proboszcza.
Zdaniem organu nie można uznać, iż przedmiotowa decyzja została wydana bez podstawy prawnej, co stanowiłoby wypełnienie przesłanki stwierdzenia jej nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzja z dnia [...] marca 2017 r. zawierała bowiem w swej treści powołanie podstawy prawnej w postaci wskazania art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 43 ust. 2 w zw. z art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922).
Brak jest również podstaw do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący w treści wniosku o stwierdzenie nieważności nadmienił, iż brak odniesienia w decyzji do art. 3 ust. 2 dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (Dz. Urz. UE L z 281 z 1995 r., s. 31 ze zm.) – stanowi rażące naruszenie prawa. Organ podniósł, iż art. 115 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej upoważnia Radę do stanowienia dyrektyw, które są instrumentem służącym zbliżaniu ustawodawstw państw członkowskich. Dyrektywy pozostawiają ustawodawcom krajowym duży margines uznania odnośnie do sposobu i formy wdrożenia wymaganych rozwiązań prawnych do krajowych porządków prawnych. "Kraje UE muszą przyjąć środki potrzebne do włączenia dyrektyw do prawa krajowego (transpozycji), aby osiągnąć cele wyznaczone w dyrektywie. Władze krajowe muszą przekazać Komisji Europejskiej informacje na temat tych środków. Transpozycja do prawa krajowego musi nastąpić w terminie wyznaczonym w chwili przyjęcia dyrektywy (zazwyczaj w ciągu dwóch lat). W przypadku gdy dany kraj nie wdroży dyrektywy do prawa krajowego, Komisja może wszcząć postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego." [https://ec.europa.eu/info/law/law-making-process/types-eu-law_pl]. Dyrektyw nie stosuje się zatem bezpośrednio, a dopiero po ich wprowadzeniu do systemu prawnego danego państwa członkowskiego. W przypadku dyrektywy 95/46/WE transpozycja do systemu prawa polskiego miała miejsce poprzez przyjęcie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. Zatem, skoro w zaskarżonej decyzji powołano się na przepisy z ww. ustawy, nie można uznać aby nastąpiło naruszenie prawa poprzez brak odwołania do dyrektywy 95/46/WE.
Z powyższych względów, zdaniem organu, zarzut wydania przez organ decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa jest całkowicie chybiony, dlatego też nie zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
PUODO podkreślił, iż niewątpliwie nie zachodzi również przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., bowiem decyzja z dnia [...] marca 2017 r. stała się ostateczna z uwagi na nieskorzystanie ze środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przez żadną ze stron postępowania.
W przedmiotowej sprawie nie zachodzi również przesłanka wskazana w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem decyzja została skierowana do stron postępowania: L. N., oraz Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej p.w. Św. [...] w K.
Nie można także mówić o wystąpieniu przesłanki z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.: niewykonalności decyzji z dnia [...] marca 2017 r. w dniu jej wydania oraz o trwałym charakterze tej niewykonalności, gdyż organ umorzył postępowanie. Wykonanie ww. decyzji, w ocenie organu, nie będzie stanowić również czynu zabronionego, a zatem nie będzie zachodzić przesłanka wskazana w art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.
Analizując ostatnią z przesłanek stwierdzenia nieważności wymienioną w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., organ stwierdził, iż sytuacja taka również nie zachodzi w niniejszej sprawie. Art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. odsyła do stwierdzenia nieważności decyzji na mocy przepisów odrębnych, w których skutek wady decyzji musi być ustanowiony wprost w takim przepisie odrębnym w postaci klauzuli nieważności. Oczywistym jest zatem, iż powyższe nie ma zastosowania do przedmiotowej decyzji GIODO.
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych stwierdził brak podstaw prawnych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji GIODO z dnia [...] marca 2017 r. nr [...].
L. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z [...] lipca 2019 r. nr [...].
Zarzucił jej naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 3 ust. 2 Dyrektywy 95/46/WE poprzez jego niezastosowanie oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W treści odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lipca 2019 r., mocą której organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji GIODO z [...] marca 2017 r. umarzającej postępowanie administracyjne ze skargi L. N. z [...] kwietnia 2013 r. na przetwarzanie jego danych osobowych przez Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej pw. Św. [...] w K.
Z uwagi na przedmiot rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji PUODO z dnia [...] lipca 2019 r. Sad uznał za właściwe przytoczenie fragmentów uzasadnienia kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji z dnia [...] marca 2017 r.
W uzasadnieniu z [...] marca 2017 r. organ wskazał między innymi, iż "skarżący zwrócił się do Generalnego Inspektora z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej nakazującej Proboszczowi Parafii sprostowanie jego nieaktualnych danych osobowych na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 6 oraz art 12 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Skarżący w przedmiotowym wniosku wskazał, iż w dniu [...] maja 2013 r. wysłał do Proboszcza ww. Parafii Rzymskokatolickiej oświadczenie o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego, połączone z prośbą o sprostowanie nieaktualnych danych osobowych. Ponadto dodał, że nie otrzymał żadnej odpowiedzi na swoje pismo od Proboszcza Parafii.
W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych ustalił, iż skarżący, pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r., skierował do Proboszcza Parafii oświadczenie, o treści: "Na podstawie art. 60 Kodeksu cywilnego, korzystając ze swoich praw zawartych w art. 2 pkt 2a Ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (...), z dniem dzisiejszym występuję z Kościoła Katolickiego, tj. wycofuję zgodę na podleganie jego doktrynie (Katechizm Kościoła Katolickiego) i prawu (Kodeks Prawa Kanonicznego). Oświadczam, że w oparciu o jej art. 2 pkt 5 nie zamierzam tej decyzji uzasadniać poza tym, że nie chcę do niego należeć. Ponadto nie wyrażam zgody na przekazywanie informacji o tej decyzji osobom trzecim, a zwłaszcza członkom mojej rodziny. Na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 6 Ustawy o ochronie danych osobowych (...) proszę Księdza, jako administratora moich danych osobowych, o ich uaktualnienie w Księdze*Chrztów (nr aktu [...]) przez naniesienie adnotacji o treści: «Dnia [...].04.2013r. formalnym aktem wystąpił z Kościoła katolickiego» oraz o przesłanie jako potwierdzenia odpisu aktu chrztu z powyższym sprostowaniem".
Organ stwierdził nadto, iż Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie i w granicach kompetencji przyznanych mu ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r, o ochronie danych osobowych, przeprowadził postępowanie administracyjne, w toku którego ustalił, iż skarżący nie poddał się procedurze formalnego wystąpienia z Kościoła Katolickiego, a swoje "oświadczenie woli" skierował do Proboszcza Parafii nie będącego Proboszczem jego miejsca zamieszkania (stałego lub tymczasowego).
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania administracyjnego GIODO wyjaśnił, że (...) Kościół Rzymskokatolicki jest instytucją o uregulowanej sytuacji prawnej, unormowanej m. in. w Konstytucji RP w umowie międzynarodowej jaką jest Konkordat oraz w ustawach. W szczególności wskazać należy na przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.), która w art. 25 stanowi, iż Kościoły i inne związki wyznaniowe są równouprawnione (art. 25 ust. 1). Władze publiczne w Rzeczypospolitej Polskiej zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, zapewniając swobodę ich wyrażania w życiu publicznym (art. 25 ust 2). Stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, jak również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego (art. 25 ust. 3). Stosunki między Rzeczpospolitą Polską a Kościołem Katolickim określają umowa międzynarodowa zawarta ze Stolicą Apostolską i ustawy (art. 25 ust. 4). Stosunki między Rzeczpospolitą Polską a innymi kościołami oraz związkami wyznaniowymi określają ustawy uchwalone na podstawie umów zawartych przez Radę Ministrów z ich właściwymi przedstawicielami (art. 25 ust. 5). Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 ze zm.), Kościół rządzi się w swych sprawach własnym prawem, swobodnie wykonuje władzę duchowną jurysdykcyjną oraz zarządza swoimi sprawami. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 października 2013 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1520/13 "punktem wyjścia do zajęcia przez GIODO stanowiska, co do przynależności skarżącego do Kościoła Katolickiego, powinno być prawo wewnętrzne Kościoła. Wynika to wprost z art. 5 Konkordatu oraz z zasady autonomii kościołów przewidzianej w art. 25 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 9 Europejskiej Konwencji, a także z normy ustrojowej zawartej w art. 25 ust. 4 Konstytucji RP". Ponadto w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2015 r. (sygn. akt II SA/Wa 847/14) podkreślono, iż: "(...) w sytuacji, gdy zagadnienie wystąpienia z Kościoła Katolickiego jest jedną z przesłanek wykonywania kompetencji przez organ administracji publicznej, to organ ten ustala przynależność do Kościoła wyłącznie w oparciu o dowody przedstawione przez stronę kościelną, w tym przede wszystkim na podstawie aktu chrztu z dokonaną adnotacją o wystąpieniu z Kościoła. Ustalanie tego faktu z powołaniem się na inne dowody jest niedopuszczalne. Nie jest przy tym wystarczające odwołanie się do oświadczenia danej osoby o woli wystąpienia z Kościoła, a sprawy sporne na tym tle są sprawami kościelnymi, które winny być rozstrzygane na zasadach i w trybie określonych przez prawo kościelne". Dodatkowo ten sam Sąd w wyroku z dnia 24 listopada 2015 r. (sygn. akt II SA/Wa 324/15) podniósł, że: "Do czasu wyczerpania procedur kościelnych w zakresie apostazji, prawo świeckie zdaniem Sądu doznaje «swoistego czasowego zawieszenia». Prawo kościelne w zakresie wystąpienia z Kościoła Katolickiego stanowi bowiem lex specialis i znajduje w tym przedmiocie pierwszeństwo w zastosowaniu".
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lutego 2016 r. (sygn. akt OSK 3111/14) podkreślił, iż: "Generalny Inspektor Danych Osobowych, z mocy wyraźnego i niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych art. 43 ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 3 u.o.d.o., (...), nie jest w odniesieniu do zbiorów danych osób należących do kościoła, w tym Kościoła Katolickiego, władny do wydawania decyzji administracyjnych i rozpatrywania skarg w sprawach wykonania powszechnie obowiązujących przepisów o ochronie danych osobowych (art. 12 pkt 2 u.o.d.o.) i nakazywania w drodze decyzji administracyjnej (z urzędu lub na wniosek) przywrócenia stanu zgodnego z prawem, w szczególności poprzez usunięcie uchybień, uzupełnienie, uaktualnienie, sprostowanie, udostępnienie lub nieudostępnienie danych osobowych, zastosowanie dodatkowych środków zabezpieczających zgromadzone dane osobowe, wstrzymanie przekazywania danych osobowych do państwa trzeciego, zabezpieczenie danych lub przekazanie ich innym podmiotom, usunięcie danych osobowych. (...) Fakt przynależności do kościoła lub związku wyznaniowego podlega regulacji prawa kościelnego kościoła lub związku wyznaniowego, którego dotyczy. Poza wszystkim zaś, kwestia ta nie ma i tak znaczenia dla ostatecznego rozstrzygnięcia o wniosku przez organ administracyjny lub sąd. Decyduje bowiem ustawowe wyłączenie GIODO, o którym mowa powyżej i przyznana Konstytucją RP (art. 25 ust. 3 i 4), ratyfikowaną umową międzynarodową (art. 1 i 5 Konkordatu) i ustawami (art. 2, art. 3 ust, 1 i 2 uspkk) kwestie te regulującymi autonomia prawna Kościoła Katolickiego polegająca na tym, że Kościół rządzi się w swych sprawach własnym prawem, swobodnie wykonuje władzę duchowną i jurysdykcyjną oraz zarządza swoimi sprawami (...) Zgodnie z przepisem art. 12 u.o.d.o. GIODO nie jest organem kompetentnym do dokonywania oceny skuteczności wystąpienia z kościoła, sprawy tego rodzaju nie mieszczą się w zakresie zadań określonych we wskazanym powyżej przepisie. Dokonywanie tego rodzaju ocen stanowi wewnętrzną sprawę danej wspólnoty wyznaniowej. Gdy chodzi o kompetencje nadzorcze GIODO w odniesieniu do zbiorów danych dotyczących osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego, o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego, to zgodnie z komentowanym artykułem są one wyłączone".
Analiza ww. przepisów prawa, przy uwzględnieniu orzecznictwa sądów administracyjnych, prowadzi do wniosku, że decydującym w niniejszym postępowaniu jest to, czy GIODO ma uprawnienia do wydawania decyzji nakazujących aktualizację danych w Księgach Chrztu. Z przytoczonego powyżej art. 43 ust. 2 u.o.d.o. wynika brak kompetencji GIODO do wydania decyzji związanych z rozpatrywaniem skarg w zakresie danych osobowych przetwarzanych w zbiorach, o których mowa w pkt 3 ust. 1 tego artykułu."
W dalszej części uzasadnienia decyzji z dnia [...] marca 2017 r. organ podkreślił, iż "prowadząc postępowanie administracyjne, dokonał oceny całego zebranego materiału dowodowego. W toku postępowania Proboszcz Parafii wypowiedział się co do statusu skarżącego w świetle prawa" wewnętrznego Kościoła oraz w złożonych wyjaśnieniach wskazał, że skarżący nie dopełnił wewnętrznej procedury wystąpienia z Kościoła Katolickiego, o której to został poinformowany. Ponadto, skarżący w treści skargi podniósł, że jedynym działaniem jakie podjął w celu wystąpienia z ww. wspólnoty było złożenie Proboszczowi Parafii pisemnego oświadczenia woli."
"Generalny Inspektor po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdził, iż w zaistniałej sytuacji nie mogą być zastosowane przepisy ustawy o ochronie danych osobowych. Zgodnie bowiem z art. 43 ust. 2 ustawy organowi nie przysługują uprawnienia do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w ramach art. 18 ustawy w stosunku do osób należących do kościołów i związków wyznaniowych. W związku z brakiem możliwości zastosowania art. 18 ustawy w zaistniałym stanie faktycznym należy umorzyć postępowanie. W tym miejscu wskazać należy, że Generalny Inspektor nie ma podstaw do weryfikacji procedury występowania z Kościoła Katolickiego, ponieważ przepisy powszechnie obowiązujące nie dają mu tego rodzaju kompetencji, na co wskazuje przywołany powyżej art. 2 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej.
Stosownie do postanowień art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania."
Biorąc pod uwagę powyżej przytoczone motywy rozstrzygnięcia zawartego w kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji z dnia [...] marca 2017 r. stwierdzić należy, iż PUODO trafnie przyjął, iż decyzja ta nie jest dotknięta żadną z kwalifikowanych wad prawnych, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. W szczególności organ prawidłowo wskazał, iż decyzja z dnia [...] marca 2017 r. została wydana przez właściwy organ, a zatem nie występuje wada prawna, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Nie sposób też przyjąć, iż kontrolowana w trybie nadzorczym decyzja wydana została bez podstawy prawnej jako, że podstawą jej wydania był art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 43 ust. 2 i art. 12 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych.
Niewątpliwie nie zachodzą też przesłanki do stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 1 pkt.3, pkt 4, pkt 5, pkt 6 i pkt 7 k.p.a. Kontrolowana decyzja nie jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a., bowiem wcześniej wydana decyzja w postępowaniu wszczętym skargą L. N. z dnia [...] czerwca 2013 r. a mianowicie decyzja GIODO z dnia [...] lipca 2014 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja tego samego organu z dnia [...] września 2014 r. zostały wyeliminowane z obrotu prawnego ostatecznie decyzją GIODO z dnia [...] sierpnia 2016 r. stwierdzającej nieważność obu wyżej wymienionych decyzji.
Jak słusznie nadto przyjął organ, W przedmiotowej sprawie nie zachodzi również przesłanka wskazana w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem decyzja z dnia [...] marca 2017 r, została skierowana do stron postępowania, tj. L. N. oraz Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej pw. Św. [...], z siedzibą w K., na którego działania skarżyła się ww. osoba.
Nie można także mówić o wystąpieniu przesłanki z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. niewykonalności decyzji z dnia [...] marca 2017 r. w dniu jej wydania oraz o trwałym charakterze tej niewykonalności, gdyż Generalny Inspektor umorzył postępowanie.
Wykonanie ww. decyzji, w ocenie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, nie będzie stanowić również czynu zabronionego, a zatem nie będzie zachodzić przesłanka wskazana w art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.
Analizując ostatnią z przesłanek stwierdzenia nieważności wymienioną w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., organ trafnie stwierdził, iż sytuacja taka również nie zachodzi w niniejszej sprawie. Art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. odsyła do stwierdzenia nieważności decyzji na mocy przepisów odrębnych, w których skutek wady decyzji musi być ustanowiony wprost w takim przepisie odrębnym w postaci klauzuli nieważności. Oczywistym jest zatem, iż powyższe nie ma zastosowania do przedmiotowej decyzji GIODO.
Odnosząc się z kolei do wady prawnej wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegającej na wydaniu decyzji z rażącym nadużyciem prawa, Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych zasadnie wskazał, brak odniesienia do art. 3 ust. 2 dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (Dz. Urz. UE L z 281 z 1995 r., s. 31 ze zm.) nie stanowi rażącego naruszenia prawa, albowiem art. 115 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej upoważnia Radę do stanowienia dyrektyw, które są instrumentem służącym zbliżaniu ustawodawstw państw członkowskich.
Należy podkreślić, w ślad za organem, iż dyrektywy pozostawiają ustawodawcom krajowym duży margines uznania odnośnie do sposobu i formy wdrożenia wymaganych rozwiązań prawnych do krajowych porządków prawnych. "Kraje UE muszą przyjąć środki potrzebne do włączenia dyrektyw do prawa krajowego (transpozycji), aby osiągnąć cele wyznaczone w dyrektywie. Władze krajowe muszą przekazać Komisji Europejskiej informacje na temat tych środków. Transpozycja do prawa krajowego musi nastąpić w terminie wyznaczonym w chwili przyjęcia dyrektywy (zazwyczaj w ciągu dwóch lat). W przypadku gdy dany kraj nie wdroży dyrektywy do prawa krajowego, Komisja może wszcząć postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego." [Tittps://ec.europa.eu/info/law/law-making-process/types-eu-law_pl].
Dyrektyw nie stosuje się zatem bezpośrednio, a dopiero po ich wprowadzeniu do systemu prawnego danego państwa członkowskiego. W przypadku dyrektywy 95/46/WE transpozycja do systemu prawa polskiego nastąpiła poprzez przyjęcie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. Zatem, skoro w zaskarżonej decyzji powołano się na przepisy z ww. ustawy, nie można uznać, aby nastąpiło rażące naruszenie prawa poprzez brak odwołania do dyrektywy 95/46/WE.
Ponadto, w ocenie Sądu, w świetle ugruntowanego i przywołanego w kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji GIODO z dnia [...] marca 2017 r., nie sposób przyjąć, iż organ ten w sposób rażący naruszył przywołane – jako materialnoprawne podstawy rozstrzygnięcia – przepisy zawarte w art. 43 ust. 2 oraz art. 12 ustawy o ochronie danych osobowych.
Z powyższych względów zarzut wydania przez organ kontrolowanej decyzji z rażącym naruszeniem prawa jest chybiony.
Biorąc pod uwagę, iż kontrolowana w trybie nadzorczym decyzja nie została dotknięta żadną z kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w art. 156 1 k.p.a. organ zasadnie odmówił stwierdzenia jej nieważności.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzkim Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako niezasadną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło