I SA/Sz 843/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Woźniak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2020 r. sprawy ze skargi E. N. i J. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących E. N. i J. N. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. akt I SA/Sz [...] UZASADNIENIE Zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej: "O.p."), Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu pod względem formalno-prawnym pisma E. i J. N., nazwanego skargą a noszącym cechy zażalenia, wniesionego w dniu [...] r. w związku z pismem znak [...] Burmistrza [...] z dnia [...] r., stanowiącym odpowiedź na pismo Stron z dnia [...] r., stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że ww. pismem z [...] r. Burmistrz [...] udzielił odpowiedzi na pytania i wątpliwości E. i J. N., zgłoszonych przez nich w piśmie z [...] r., dotyczących rozliczenia podatku rolnego za rok [...] z uwzględnieniem wszystkich wpłat dokonanych na jego poczet. W piśmie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nazwanym skargą, Strony żądały uczciwego rozliczenia ich zobowiązań podatkowych, wynoszących [...] zł miesięcznie ([...] zł rocznie), co wynika z decyzji wymiarowych na podatek rolny za [...] i [...] rok. W ocenie Kolegium, pismo to nosi cechy zażalenia. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie o niedopuszczalności zażalenia Kolegium wyjaśniło, że działa ono na podstawie ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 570). Zakres kompetencji Kolegium określają art. 1 i art. 2 tej ustawy, mające brzmienie: "Art. 1. Samorządowe kolegia odwoławcze, zwane dalej "kolegiami", są organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm.), w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. (...). Art. 2. W sprawach, o których mowa w art. 1 ust. 1, kolegia są organami właściwymi w szczególności do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, ponagleń, żądań wznowienia postępowania lub stwierdzania nieważności decyzji." Z przepisów tych wynika, że Kolegium nie jest organem rozstrzygającym spory między podatnikami a organami podatkowymi w sprawach należących do czynności techniczno-administracyjnych, a do takich czynności należą kwestie związane z rozliczeniami podatkowymi - czego dotyczy pismo Stron. Kwestie te wyjaśniane winny być bezpośrednio między organem podatkowym a podatnikiem. Kolegium może wypowiedzieć się w sprawie tylko wówczas, gdy podatnik wniesie odwołanie od decyzji podatkowej lub zażalenie na postanowienie wydane w sprawie podatkowej. Pismo Stron nazwane skargą nie dotyczy żadnej konkretnej decyzji ani też konkretnego postanowienia Burmistrza [...] - jest reakcją na wyjaśnienia tego organu, będące odpowiedzią na wcześniejsze pytanie Stron skierowanie pisemnie do organu. Zatem załatwienie pisma-skargi Stron zgodnie z kompetencjami Kolegium nie jest możliwe, gdyż nie istnieje akt prawa indywidualnego, do którego mogłoby się odnosić, w związku z czym uznać go należy za niedopuszczalne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie E. N. i J. N. podnieśli, że Kolegium oparło się tylko na "kłamliwych wyjaśnieniach Urzędu Gminy w M. ", natomiast Skarżący domagali się od Gminy tylko "uczciwego rozliczenia podatku rolnego za okres od [...] roku do chwili obecnej". Chodzi zatem o "o najprostszy wyciąg za ten okres", tymczasem Gmina już drugi rok wyciągu takiego nie sporządziła. Skarżący przedstawili następnie przebieg zdarzeń od kilku lat, związanych z opłacaniem podatku rolnego, wskazali też na kwestie związane z opłatami za śmieci. Ich zdaniem, problemy z opłacaniem podatku rolnego (jego pięciokrotnym podwyższeniem w [...] r.) mają bowiem związek z tymi spornymi kwestiami dotyczącymi opłat za śmieci. Ponadto do podatku wliczono Skarżącym porto od upomnień, które wysyłano im w odstępach dwutygodniowych, pomimo zgłoszonego żądania przedstawienia szczegółowego rozliczenia podatku. Skarżący żądają więc "wpłynięcia na Urząd Gminy M.", aby wydano wyciąg z ich konta podatkowego "z uzasadnieniem ich wysokości". W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie stwierdzając, że zarzuty skargi nie korespondują z treścią zaskarżonego postanowienia - są dalszym ciągiem działań mających skłonić organ I instancji do sporządzenia zgodnego z życzeniem Skarżących "wyciągu z konta podatkowego z uzasadnieniem ich wysokości". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić, pomimo iż "zarzuty skargi nie korespondują z treścią zaskarżonego postanowienia" – jak to zasadnie stwierdziło Kolegium w odpowiedzi na skargę – i pomimo zasadności argumentów podniesionych przez Kolegium w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia. Sąd rozpatrując skargi rozstrzyga bowiem "w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną" – w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a."). Rozstrzygając w takich granicach Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało jednak z naruszeniem prawa (art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mimo takiej oceny podkreślić należy, że Kolegium prawidłowo wskazało zakres swoich kompetencji orzeczniczych, przywołując brzmienie przepisów art. 1 i art. 2 ww. ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych. Z art. 2 tej ustawy wynika, że kolegia są organami właściwymi w szczególności do rozpatrywania (m.in.) zażaleń na postanowienia. Aby jednak kolegium mogło rozpatrzyć takie "zażalenie na postanowienie" musi na wstępie dokonać oceny charakteru prawnego aktu, stanowiącego przedmiot zaskarżenia do kolegium. Aktem takim powinno być właśnie "postanowienie", czyli rozstrzygnięcie kwestii proceduralnej lub materialnej, wydane przez organ administracji publicznej – niezależnie od tego czy nadano mu nazwę postanowienie. Jeżeli zatem kolegium ma wątpliwości, czy strona zaskarżyła taki właśnie akt, a w szczególności, gdy pismo/podanie strony również budzi wątpliwości co do treści, zakresu lub żądania organ (niezależnie od sytuacji określonej w art. 169 O.p., gdy podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa) mając na względzie ogólne zasady postępowania w sprawach podatkowych (art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 124 i art. 125 O.p.) powinien wezwać stronę do wyjaśnienia takich wątpliwości, wskazując te wątpliwości i prawne możliwości zakwalifikowania pisma/podania strony. W razie takich wątpliwości organ nie powinien samodzielnie, bez uzyskania stanowiska strony, dokonywać takiej kwalifikacji, bowiem dokonanie jej niezgodnie z zamiarem (celem) strony wnoszącej pismo, spowodować może przedłużenie postępowania (co nie spełnia wymogu z art. 125 § 1 O.p.). Oczywiście, gdy takie wątpliwości obiektywnie nie istnieją, organ przystępuje niezwłocznie do załatwienia sprawy (w myśl art. 125 § 2 O.p.). W rozpoznawanej sprawie Kolegium nie wzywało Stron do ewentualnego wyjaśnienia wątpliwości co do żądania Stron (przedmiotu zaskarżenia), uznając samodzielnie, że pismo Stron z [...] r., będące reakcją Stron na pismo Burmistrza z [...] r. "nosi cechy zażalenia". W ocenie Sądu brak było jednak podstaw do takiego zakwalifikowania pisma ("skargi") Stron. W istocie również (prawidłowa) treść uzasadnienia rozstrzygnięcia Kolegium przeczy takiej kwalifikacji tego pisma. Kolegium zasadnie bowiem wyjaśniło, że "nie jest organem rozstrzygającym spory między podatnikami a organami podatkowymi w sprawach należących do czynności techniczno-administracyjnych, a do takich czynności należą kwestie związane z rozliczeniami podatkowymi - czego dotyczy pismo Stron. Kwestie te wyjaśniane winny być bezpośrednio między organem podatkowym a podatnikiem". W dalszej części tego uzasadnienia Kolegium również prawidłowo wskazało, że "może wypowiedzieć się w sprawie tylko wówczas, gdy podatnik wniesie odwołanie od decyzji podatkowej lub zażalenie na postanowienie wydane w sprawie podatkowej", natomiast "Pismo Stron nazwane skargą nie dotyczy żadnej konkretnej decyzji ani też konkretnego postanowienia Burmistrza (...)", zatem "załatwienie pisma-skargi Stron zgodnie z kompetencjami Kolegium nie jest możliwe, gdyż nie istnieje akt prawa indywidualnego, do którego mogłoby się odnosić, w związku z czym uznać go należy za niedopuszczalne". Wszystkie te stwierdzenia Kolegium należy uznać za zasadne, jednak skoro Kolegium prawidłowo uznało, że pismo Stron nie może być merytorycznie rozpoznane przez ten organ, że kwestie podnoszone w tym piśmie "wyjaśniane winny być bezpośrednio między organem podatkowym a podatnikiem", zatem stwierdzić należy, że Kolegium zbędnie uruchomiło tryb zażaleniowy (odwoławczy), co skutkowało także uruchomieniem postępowania sądowego. Oczywistym jest przy tym, że oba te dodatkowe, w istocie zbędne, etapy postępowania w żaden sposób nie przybliżyły rozpoznania żądania Stron, sformułowanego w pismach do Burmistrza i Kolegium. Dodatkowo Strony poniosły koszty wpisu od skargi do Sądu. Powyższe oznacza, że zaskarżone postanowienie Kolegium wydane zostało z naruszeniem ww. przepisów Ordynacji podatkowej, w tym ogólnych zasad postępowania podatkowego. Z akt sprawy wynika, że poprzednie skargi Stron na działania pracowników Urzędu Gminy kierowane były przez Kolegium do organu podatkowego w celu ich rozpoznania w trybie skargowym określonym w przepisach art. 221 i n. Kodeksu postępowania administracyjnego i w sprawach tych Rada Miejska podejmowała stosowne uchwały. Jeżeli więc w niniejszym postępowaniu, z uwagi na treść "skargi" Stron z [...] r., Kolegium nie zastosowało takiego trybu postępowania, to należało rozważyć możliwość przekazania pisma Stron do organu podatkowego, jako właściwego do załatwienia żądania Stron. Jak bowiem wynika z treści tego pisma, a także z pisma Stron do Burmistrza z [...] r. – i jak to prawidłowo oceniło Kolegium w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia – żądanie Stron dotyczy "uczciwego rozliczenia podatku rolnego za okres od [...] r. do chwili obecnej" i dlatego żądają przedstawienia "najprostszego wyciągu za ten okres". Przekazanie pisma Stron z [...] r. do załatwienia przez organ podatkowy powinno więc skutkować sporządzeniem i doręczeniem stosownej informacji o sposobie zaliczenia (rozliczenia) wpłat dokonywanych przez Strony na poczet podatku rolnego, ze wskazaniem kwot należnych na podstawie wydawanych decyzji. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się postanowienie organu podatkowego z [...] r. dotyczące "rozliczenia wpłaty z dnia [...] r. w kwocie [...]zł", jednakże w ww. piśmie z [...] r. Strony żądały m.in. "szczegółowego rozliczenia" dokonywanych (a więc innych) wpłat na podatek rolny za wskazany tam okres i pomimo otrzymania odpowiedzi Burmistrza z [...] r. w przedmiotowym piśmie z [...] r. ponownie żądają wskazanego rozliczenia (wyciągu). Na to pismo Strony nie uzyskały odpowiedzi, zatem organ podatkowy powinien bez zbędnej zwłoki udzielić stosownego wyjaśnienia, aby nie narazić się na zarzut bezczynności, mogącej być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Uznając zatem, że zaskarżone postanowienie Kolegium wydane zostało z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o jego uchyleniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy. W dalszym postępowaniu organy uwzględnią powyższą ocenę prawną.