I SA/Wa 2482/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 r. sprawy ze skargi L. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] lutego 2017 r., sygn. akt [...] 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz L. K. sumę pieniężną w wysokości 6000 (sześć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz L. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. L. K. (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lutego 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1643/16, mocą którego Sąd uwzględnił jej skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] maja 2016 r. o podjęcie zawieszonego postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną hip. nr [...], w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazała, że niniejsze postępowanie zawieszone zostało postanowieniem z [...] listopada 2014 r. nr [...] (do czasu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości). Mimo złożenia przez skarżącą w 2016 r. wniosku o podjęcie postępowania z uwagi na ustanie przyczyny jego zawieszenia, wydania przez Sąd wyroku zobowiązującego do jego rozpoznania oraz dwukrotnego wymierzenia przez Sąd organowi grzywny w związku z niewykonaniem ww. wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 15 000 zł; stwierdzenie, że bezczynność organu po wydaniu wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżąca wskazała, że ograniczenie się przez Sąd do samego wymierzenia Prezydentowi grzywny będzie niewystarczającym środkiem prewencyjno-represyjnym i nie będzie stanowić wystarczającej dolegliwości finansowej. Funkcję taką spełni dopiero uwzględnienie żądania przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. Środek ten nie tylko zmobilizuje organ do podjęcia dalszych działań, ale również będzie dla skarżącej zadośćuczynieniem za wszelkie niedogodności związane z jego opieszałością. Skarżąca doznaje bowiem krzywdy związanej z przewlekłym prowadzeniem postępowania, bowiem wciąż jest ofiarą państwowej biurokracji. Nawet poprzednio wymierzone grzywny nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. Skarżąca nie jest już natomiast osobą młodą i chciałaby swoje ważne sprawy życiowe załatwić bez nieuzasadnionej zwłoki. Tymczasem nierozpoznawanie przez organ od 34 lat jej wniosku o odszkodowanie, skutkuje zahamowaniem szans na realizację planów i różnych potrzeb życiowych, na urzeczywistnienie których mogłaby przeznaczyć uzyskane środki. Skarżąca jest emerytką, zaś jej wiek nie pozwala na dalsze wieloletnie oczekiwanie na należne odszkodowanie. Skarżąca zwróciła również uwagę na negatywne konsekwencje zdrowotne, tak psychiczne jak i fizyczne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu sprawdzenie, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania. Do zakończenia postępowania niezbędne jest jeszcze sprawdzenie, w jakiej dacie poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością. Organ podniósł również, że z uwagi na wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą liczbę wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 3 lutego 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1643/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę L. K. na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] maja 2016 r. o podjęcie zawieszonego postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 3 lutego 2017 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 12 kwietnia 2017 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 12 maja 2017 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do 19 lutego 2020 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącej z [...] sierpnia 2019 r., którym wezwała Prezydenta do wykonania wyroku z 3 lutego 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1643/16. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 3 lutego 2017 r., okoliczność że jest to już trzecia skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 18 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1187/17 wymierzono grzywnę w wysokości 1000 zł, zaś wyrokiem z 28 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1215/18 – 2000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku skarżącej o podjęcie zawieszonego postępowania, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem od otrzymania w dniu 12 kwietnia 2017 r. odpisu wyroku z 3 lutego 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1643/16, organ nie rozpoznał wniosku skarżącej z [...] maja 2016 r. o podjęcie zawieszonego postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, nawet mimo dwukrotnego już wymierzenia grzywny za niewykonanie tego wyroku. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że rozpoznanie wniosku o podjęcie postępowania jest nieskomplikowaną czynnością procesową, która nie wymaga dodatkowego gromadzenia materiału dowodowego. W tej sytuacji podnoszone przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności związane z gromadzeniem szeregu materiałów mających na celu sprawdzenie, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania, w żaden sposób nie uzasadniają bezczynności organu w nierozpoznawaniu przez prawie 4 lata ww. wniosku skarżącej. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 6000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ pomimo dwukrotnego nałożenia na niego grzywny za niewykonanie wyroku nadal nie rozpoznał wniosku skarżącej z [...] maja 2016 r. o podjęcie zawieszonego postępowania. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.