VIII SA/Wa 871/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Referent – stażysta Aleksandra Żurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej w sprawie tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z [...]października 2019 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 2096, ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania E. Ś. (dalej: "skarżąca", "strona") orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej: "organ I instancji", "Prezydent") z [...]sierpnia 2019 r., nr [...]. U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Decyzją z [...]sierpnia 2019 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 24 w związku z art. 29 i art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 670 ze zm.; dalej: "u.p.o.u.a."), zmienił decyzję ostateczną Prezydenta Miasta [...]znak: [...] z dnia [...]kwietnia 2019 r. i ustalił, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz G. D. i Z. D. przysługują w okresie od 26 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. w wysokości po 350 zł miesięcznie dla każdego dziecka (pkt 1 decyzji) oraz pozostawił bez zmian pozostałe ustalenia zmienianej decyzji (pkt 2 decyzji). Jednocześnie w pkt 3 decyzji orzekł, że decyzje w sprawach świadczeń z funduszu alimentacyjnego są natychmiast wykonalne. Uzasadniając organ I instancji wyjaśnił, iż powodem zmiany wysokości świadczenia było złożenie przez wierzyciela u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]nowego tytułu wykonawczego w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w [...]sygn. akt [...]z dnia [...]stycznia 2019r. zabezpieczającego alimenty na rzecz Z. i G. rodzeństwo [...]do kwoty po 350,00 zł miesięcznie, począwszy od 27 grudnia 2018r. Prezydent przytoczył treść przepisów art. 29 ust. 1, 2 i 4 u.p.o.u.a. Wyjaśnił, iż pod użytym przez ustawodawcę pojęciem "zmiany" należy rozumieć tytuł wykonawczy, bowiem zmiana wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest możliwa wyłącznie, gdy organ będzie dysponował tytułem wykonawczym. Natomiast pojęcie "dzień zmiany" rozumieć należy jako dzień, uprawomocnienia się wyroku podwyższającego alimenty. Prezydent zauważył, że powyższe orzeczenie uprawomocniło się w dniu 26 lipca 2019r., a zatem ustalono, że w okresie od 1 lipca 2019r. do 31 lipca 2019r. łączna kwota świadczeń z funduszu alimentacyjnego winna wynosić 514,52 zł. Natomiast w danym okresie wypłacono świadczenia na łączną kwotę 470 zł. Różnica pomiędzy świadczeniem należnym, a wypłaconym wynosi łącznie kwotę 44,52 zł i stanowi wyrównanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ I instancji przedstawił jednocześnie sposób dokonanych wyliczeń oddzielnie dla każdego dziecka. We wniesionym odwołaniu skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 29 ust. 1 u.p.o.u.a. poprzez jego błędną wykładnię i nieuprawnione przyjęcie, że zmiana wysokości alimentów nastąpiła z dniem 26 lipca 2019 r., tj. z dniem uprawomocnienia się postanowienia o zabezpieczeniu alimentów z dnia [...]stycznia 2019 r., sygn. akt [...], podczas gdy Sąd Rejonowy w [...]w tym rozstrzygnięciu ustalił zmianę poprzedniego obowiązku alimentacyjnego poczynając od dnia [...] grudnia 2018 r., a co więcej rozstrzygnięcie to podlegało natychmiastowej wykonalności. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zmianę decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta [...]znak: [...] z dnia [...]kwietnia 2019 r. poprzez ustalenie, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletnich G. D. i Z. D. przysługują w okresie od 27 grudnia 2018 r. do 30 września 2019 r. w wysokości po 350 zł miesięcznie. Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z [...]października 2019 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Uzasadniając SKO, po przypomnieniu przebiegu postępowania w sprawie, wskazało, że art. 29 ust. 1 u.p.o.u.a., mający zastosowanie w sprawie, stanowi, że zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów. Dalej przytoczyło brzmienie art. 29 ust. 2 i ust. 4 u.p.o.u.a. Kolegium wyjaśniło, że przez pojęcie "zmiany" użyte w art. 29 ust. 1 u.p.o.u.a. należy rozumieć tytuł wykonawczy (wyrok prawomocny), gdyż zmiana w wysokości świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest możliwa wyłącznie wówczas, gdy organ będzie dysponował tytułem wykonawczym, natomiast "dzień zmiany" należy rozumieć jako dzień, w którym możliwym było wydanie tytułu wykonawczego, czyli dzień uprawomocnienia się wyroku zmieniającego wysokość alimentów. Kolegium, przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, uznało zatem, że Prezydent prawidłowo postąpił uwzględniając nową (podwyższoną) wysokość alimentów od dnia 26 lipca 2019r., bowiem w tym dniu uprawomocniło się postanowienie Sądu z dnia [...]stycznia 2019r. sygn. akt [...]. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego jedynie zastępują środki, które wierzyciel alimentacyjny winien otrzymać tytułem wypłaty zasądzonych alimentów od dłużnika. Służą one wsparciu osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności ich wyegzekwowania od osób zobowiązanych. Z tego względu ich wysokość powiązana jest jedynie z kwotą bieżąco ustalonych alimentów (art. 10 ust. 1 u.p.o.u.a.), a nie zasądzonych z datą wsteczną, które to alimenty obciążają jedynie dłużnika, a nie organ wypłacający świadczenie. Konkludując Kolegium stwierdziło, że z powyższych względów nie mogło uwzględnić żądania zawartego w odwołaniu i przyznać świadczeń z funduszu alimentacyjnego od dnia [...]grudnia 2018r. Jednocześnie uznało decyzję Prezydenta z dnia [...]sierpnia 2019 r. za zgodną z prawem. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Autor skargi powtórzył zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 u.p.o.u.a. polegający na jego błędnej wykładni i nieuprawnionym przyjęciu, że zmiana wysokości alimentów nastąpiła z dniem [...]lipca 2019 r., tj. z dniem uprawomocnienia się postanowienia o zabezpieczeniu alimentów z dnia [...]stycznia 2019 r., sygn. akt [...]. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła m.in., iż Sąd w postanowieniu zabezpieczającym z dnia [...]stycznia 2019 r., sygn. [...]wprost ustalił, że zmiana obowiązku alimentacyjnego następuje od dnia [...]grudnia 2018 r. Jest to postanowienie natychmiast wykonalne, a zatem data jego prawomocności nie ma znaczenia w kwestii ustalenia, od kiedy MOPS w [...]powinien wyrównać brakujące kwoty alimentów. Zdaniem skarżącej, art. 29 ust. 1 u.p.o.u.a. wprost wskazuje, że zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasadzonych alimentów. W niniejszej sprawie zmiana wysokości alimentów nastąpiła w grudniu 2018 r., a nie w lipcu 2019 r., jak to przyjął organ w niniejszym postępowaniu. W odpowiedzi na skargę SKO, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a wydane w sprawie rozstrzygnięcia są zgodne z prawem. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z [...]października 2019 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o zmianie decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta [...]z dnia [...]kwietnia 2009 r. poprzez ustalenie, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz G. D. i Z. D. przysługują w okresie od 26 lipca 2019r. do 30 września 2019r. w wysokości po 350 zł miesięcznie dla każdego dziecka. W kontrolowanej sprawie sporna jest data zmiany wysokości świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz G. D. i Z. D.. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z treścią art. 29 u.p.o.u.a. zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów (ust. 1). W przypadku gdy osoba uprawniona otrzymała w okresie od dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów do dnia wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości wyższej niż zasądzone alimenty za ten okres, jest obowiązana do ich zwrotu bez odsetek ustawowych. Przepisy art. 23 stosuje się odpowiednio (ust. 2). W przypadku gdy sąd zwolnił osobę z obowiązku alimentacyjnego, a osoba uprawniona w okresie, o którym mowa w ust. 2, pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego za ten okres, jest obowiązana do ich zwrotu bez odsetek ustawowych. Przepisy art. 23 stosuje się odpowiednio (ust. 3). W przypadku podniesienia wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się wyrównania za okres, o którym mowa w ust. 2 (ust. 4). Ratio legis wskazanego przepisu ma za zadanie bieżące zaspokajanie potrzeb wierzyciela alimentacyjnego w wysokości aktualnie ustalonych alimentów, to jest takiej jaką dłużnik uiszczałby na rzecz wierzyciela. Dokonując wykładni powyższego przepisu skład sądu orzekającego w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że pod pojęciem zmiany wysokości zasądzonych alimentów należy rozumieć wydanie tytułu wykonawczego, obniżającego bądź podwyższającego wysokość alimentów, ponieważ zmiana w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest możliwa wyłącznie wówczas, gdy organ będzie dysponował tytułem wykonawczym. W konsekwencji za sam dzień zmiany należy uznać dzień, w którym możliwe było wydanie tytułu wykonawczego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2081/13, z dnia 13 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1900/14 i I OSK 1913/14 oraz wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w: Poznaniu z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Po 204/11, Gliwicach z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1015/13 oraz Olsztynie z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 532/14 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez tytuł wykonawczy należy z kolei rozumieć tytuł egzekucyjny – będący m.in. orzeczeniem sądu prawomocnym bądź podlegającym natychmiastowemu wykonaniu – zaopatrzony w klauzulę wykonalności (art. 776, art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c.). Przedstawiony pogląd, nade wszystko wynika z faktu, że celem ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest wsparcie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania środków na bieżące utrzymanie od osób zobowiązanych do alimentacji. Wskazane wsparcie realizowane jest w formie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, przysługującego w wysokości bieżąco ustalanych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 złotych (art. 10 ust. 1 u.p.o.u.a.). Jakiekolwiek zmiany wysokości alimentów, mające wpływ na prawo do tego świadczenia, muszą zatem powodować reakcję ze strony właściwych organów, które zobowiązane są do czuwania nad prawidłowością wydatkowania środków publicznych w tym zakresie. Podstawą prawną do ich działania staje się wówczas przytoczony powyżej art. 29 u.p.o.u.a. Istota tego przepisu polega bowiem na aktualizacji bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego z racji zmian w wysokości alimentów dokonywanych na podstawie wystawionych przez uprawnione podmioty tytułów wykonawczych. Reasumując, prawidłowo organy orzekające uznały, iż w kontrolowanej sprawie nową, podwyższoną wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy uwzględnić od daty uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w [...]sygn. akt [...] z dnia [...]stycznia 2019r. zabezpieczającego alimenty na rzecz Z. i G. rodzeństwo D. tj. od dnia [...]lipca 2019 r. Dniem zmiany wysokości zasądzonych alimentów jest bowiem dzień, w którym wyrok dokonujący zmian w zakresie obowiązku alimentacyjnego staje się prawomocny (wykonalny). Organ nie był zatem uprawniony do zmiany wysokości alimentów od grudnia 2018 r., jak oczekuje tego skarżąca. Takie zdarzenie nastąpiło dopiero e wskazanej powyżej w dacie wykonalności postanowienia Sądu z dnia [...]stycznia 2019 r. W związku z powyższym zarzut naruszenia wskazanego w skardze przepisu art. 29 ust. 1 u.p.o.u.a. Sąd uznał za nieuzasadniony. Również z urzędu Sąd nie dopatrzył się innych uchybień skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.