III SA/Po 700/19

Dnia 20 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: "DIAS") postanowieniem z [...] lipca 2019 r., nr [...], w związku z zażaleniem M. K. na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] (dalej: "Dyrektor I Oddziału ZUS") z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki [...] Sp. z o.o. w likwidacji, stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. Dyrektor I Oddziału ZUS prowadził egzekucję wobec spółki [...] Sp. z o.o. w likwidacji (poprzednio [...] Sp. z o.o. i [...] Sp. z o.o. w likwidacji) na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości wynikające z nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 59 § 2, 3 i 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), Dyrektor I Oddziału ZUS umorzył postępowanie egzekucyjne. Organ egzekucyjny wskazał na nie ujawnienie praw majątkowych, z których można skutecznie prowadzić egzekucję. Z dniem [...] kwietnia 2018 r. spółka została ponadto wykreślona z KRS. Na ostatnio wskazane postanowienie zażalenie wniósł M. K., działając jako były prezes i likwidator spółki. DIAS, stwierdzając niedopuszczalność zażalenia, wskazał, że zażalenie wnieść może jedynie strona postępowania. W ocenie DIAS zaszła wobec tego konieczność zastosowania art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "K.p.a."), bowiem ze złożonego zażalenie wynika w sposób oczywisty i nie budzący wątpliwości, że wnoszący je nie jest stroną. Wykreślenie spółki z KRS skutkuje ustaniem jej bytu prawnego. Spółka z tą chwilą traci zdolność do występowania przed organami administracji publicznej jako strona. Spółka [...] Sp. z o.o., której prezesem zarządu był M. K., przestała istnieć z dniem [...] kwietnia 2018 r. (data uprawomocnienia [...] maja 2018 r.). M. K. nie posiada w konsekwencji umocowania do reprezentowania nieistniejącej już spółki i z przyczyn podmiotowych nie może wnieść zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego. W skardze skierowanej do tut. Sądu M. K. – jako skarżący – nie zgodził się z treścią zaskarżonego postanowienia, podnosząc że DIAS nie odniósł się w sposób merytoryczny do wniesionego zażalenia. Skarżący zwrócił przy tym uwagę na błędne w jego ocenie oznaczenie podmiotu, wskazując, że był likwidatorem spółki pod nazwą [...] Sp. z o.o. w likwidacji, a nie spółki [...]. Jako były likwidator zdaniem skarżącego ma interes w tym, aby wyjaśnić wobec jakiego podmiotu umorzono postępowanie. DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] lipca 2019 r., nr [...], nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") dawałby podstawę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. W świetle tych regulacji organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Regulacje te znajdują odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, co wynika z art. 18 u.p.e.a. Bez wątpienia jedną z przyczyn niedopuszczalności zażalenia – jak prawidłowo zauważył DIAS, jest to przy tym przyczyna o charakterze podmiotowym – jest skorzystanie z tego środka zaskarżenia przez podmiot do tego nieuprawniony. W tym miejscu wskazać trzeba, że skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Dyrektora I Oddziały ZUS w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na wystąpienie jednej z przesłanek przewidziany w art. 59 u.p.e.a. Jak wynika zaś z art. 59 § 5 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. W świetle zatem art. 59 § 5 u.p.e.a. jedynie wskazane tam podmioty uprawnione są do złożenia zażalenia na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a zażalenie złożone przez jakikolwiek inny podmiot – to jest podmiot nie będący ani zobowiązanym, ani wierzycielem – jest niedopuszczalne stosownie do art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Nie ma wątpliwości, że skarżący – M. K. nie był zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora I Oddziału ZUS. Jak wynika z art. 1a pkt 20 ab initio u.p.e.a. zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Bezspornie natomiast, to nie obowiązek skarżącego był dochodzony w prowadzonym przez Dyrektora I Oddziału ZUS postępowaniu egzekucyjnym, lecz obowiązek spółki, której skarżący był likwidatorem. Skoro zobowiązanym była rzeczona spółka, to ona w świetle art. 59 § 5 u.p.e.a. uprawniona była do złożenia zażalenia na postanowienie Dyrektora I Oddziału ZUS z [...] kwietnia 2019 r. Jak jednak prawidłowo zauważył DIAS spółka ta z dniem [...] kwietnia 2018 r. (data uprawomocnienia się [...] maja 2018 r.) została wykreślona z KRS i wobec utraty bytu prawnego, nie mogła już dalej być stroną postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie mógł w konsekwencji skutecznie występować – jako likwidator – w imieniu nieistniejącego, zlikwidowanego już podmiotu. Okoliczność, że ustanie bytu prawnego spółki uniemożliwia przy tym merytoryczną kontrolę instancyjną orzeczenia wydanego w I instancji, nie zmienia statusu prawnego samego skarżącego. Podejmując uchwałę o rozwiązaniu i likwidacji spółki w trakcie trwającego postępowania należy liczyć się ze skutkami prawnymi takiej decyzji z punktu widzenia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 1635/08, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach kontrolowanej sprawy zaszła wobec powyższego podstawa do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia skarżącego, co czyni prawidłowym zaskarżone postanowienie DIAS. Bezzasadny jest jednocześnie zarzut, w którym skarżący wskazuje na potrzebę merytorycznego odniesienia się przez DIAS do rzeczonego zażalenia. Jako że zażalenie to okazało się niedopuszczalno, ergo nie mogło ono skutecznie doprowadzić do uruchomienia merytorycznej części postępowania przed organem II instancji, sprawa nim objęta – umorzenie postępowania egzekucyjnego – nie podlegała już merytorycznemu rozpoznaniu przez DIAS. Organ ten poprzestał na zbadaniu formalnych przesłanek warunkujących skuteczność wniesienia zażalenia. Także w sprawie jaka zawisła przed tut. Sądem – konsekwentnie do poczynionych już rozważań – brak jest podstaw, aby przeprowadzić ocenę zgodności z prawem postanowienia Dyrektora I Oddziału ZUS. Stwierdzić trzeba przy tym, że postanowienie to wykracza poza granice rozpoznawanej aktualnie sprawy sądowoadministracyjnej (art. 135 P.p.s.a.), której przedmiot zawężony jest do kwestii dopuszczalności zażalenia jakie złożone zostało przez skarżącego, a nie dotyczy już prawidłowości umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec innego niż skarżący podmiotu – spółki [...] Sp. z o.o. w likwidacji. W powyższych okolicznościach, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi.