II SA/Gl 1490/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2020 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oddala skargę. Postanowieniem z [...] roku nr [...] wydanym na podstawie art 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego Starosta [...] zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia K. S. (dalej strona lub skarżący) odpłatności za pobyt jego córki w rodzinie zastępczej od dnia 1 marca 2019 roku do dnia 29 lutego 2020 roku. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że dopiero zakończenie postępowania w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej otwiera drogę do dalszego prowadzenia postępowania dotyczącego ustalenia wysokości tej opłaty. Z postanowieniem tym nie zgodził się skarżący, który pismem z 6 lipca 2019 r. wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. W zażaleniu tym zarzucił mu brak wskazania w sentencji okresu, na jaki postępowanie zostało zawieszone; wskazanie w postanowieniu ostateczności decyzji z [...] r., co pomniejsza znaczenie sądowej kontroli; pominięcie w sentencji kwestionowanego postanowienia kwestii związanej z prowadzeniem analogicznego postępowania względem matki jego dzieci. Dodatkowo podniósł naruszenie postanowień art. 8 i art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie poinformowanie go o prowadzonym postępowaniu, które zostało zawieszone. W motywach zażalenia rozwinięte zostały zarzuty powyżej przedstawione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie postanowieniem z [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 123 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przybliżył wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przedstawił istotę instytucji zawieszenia postępowania administracyjnego. W dalszej jego części odniósł się do rozpoznawanej sprawy i stwierdził, że zawieszenie wszczętego postępowania co do ustalenia odpłatności za pobyt córki strony w pieczy zastępczej jest zasadne i wynika z okoliczności sprawy, a mianowicie wpierw należy rozstrzygnąć kwestię związaną z odstąpieniem od ustalenia takiej opłaty. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w zażaleniu organ odwoławczy zaznaczył, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odwołujące się do pojęcia ostateczności decyzji odstępującej od ustalenia opłaty było prawidłowe i znajduje umocowanie w unormowaniach prawnych. Organ odwoławczy odniósł się także do pozostałych zarzutów podniesionych w zażaleniu i one również nie zyskały jego akceptacji. Z postanowieniem tym nie zgodziła się strona, która pismem z 4 października 2019 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej narzuciła temu rozstrzygnięciu naruszenie postanowień art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na braku określenia w sentencji okresu na jaki zawiesza się postępowanie; wskazanie w kwestionowanym postanowieniu terminu zawieszenia jako ostateczność decyzji z [...] r., co pomniejsza znaczenie sądowej kontroli; pominięcie w sentencji kwestionowanego postanowienia kwestii związanej z prowadzeniem analogicznego postępowania względem matki jego dzieci. Dodatkowo podniósł naruszenie postanowień art. 8 i art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie poinformowanie go o prowadzonym postępowaniu, które zostało zawieszone. W rozbudowanym uzasadnieniu wniesionej skargi strona przedstawiła argumenty, które w jej ocenie przemawiają za uwzględnieniem wniesionej skargi i wyeliminowaniem kwestionowanego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji. W motywach tych strona kwestionowała istotę wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) wykazała, że zaskarżone postanowienie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2325 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde naruszenie przepisów prawa będzie uzasadniało uwzględnienie wniesionej skargi do sądu administracyjnego, a jedynie takie, które będzie miało znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji w prawidłowy sposób postąpił i zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt córki skarżącego w pieczy zastępczej, a organ odwoławczy zasadnie postanowienie to utrzymał w mocy. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie skarżącemu wyjaśnić, iż w sprawach dotyczących odpłatności za pobyt dzieci w pieczy zastępczej, na mocy obowiązujących unormowań prawnych, obowiązuje określona kolejność działań. Stosownie do postanowień art. 193 ust. 1 i ust. 1a oraz ust. 2 ustawy o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę. Rodzice ponoszą tę opłatę od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Za ponoszenie opłaty, o której mowa powyżej rodzice odpowiadają solidarnie. Zgodnie natomiast z treścią art. 194 ust. 1 powyższej ustawy opłatę, o której mowa ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Według natomiast ust. 4 tego przepisu starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę rady powiatu, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Z przywołanych unormowań wynika, że postępowanie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest uruchamiane z urzędu przez organ administracji publicznej i uruchomienie tego postępowania jest obowiązkiem tego organu. Po myśli przywołanego art. 194 ust. 4 strona może wystąpić o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Postępowanie takie może być uruchomione po uprzednim podjęciu z urzędu postępowania o ustalenie opłaty. Z uwagi na fakt, że wniosek strony o odstąpienie od ustalenia opłaty jest dalej idący i jego uwzględnienie skutkuje bezprzedmiotowością prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia opłaty. W tej sytuacji po wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej i po wpłynięciu do danego organu wniosku o odstąpienie od ustalenia takiej opłaty, zadaniem organu administracji publicznej jest stosownie do postanowień art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego zawiesić postępowanie w sprawie ustalenia opłaty do czasu zakończenia postępowania dotyczącego odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Powyższe rozważania pozwalają w sposób jednoznaczny uznać, że działania organów administracji w zakresie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt córki skarżącego w pieczy zastępczej były prawidłowe i w tym zakresie organy nie dopuściły się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego. W zażaleniu od postanowienia organu pierwszej instancji i w skardze skarżący akcentuje, że organ administracji zawieszając przedmiotowe postępowanie nie wskazał okresu na jaki to zawieszenie następuje. Tak sformułowany zarzut jest nietrafny, ponieważ w oparciu o wskazaną podstawę prawną organ administracji nie podaje w sentencji swojego rozstrzygnięcia daty, do której postępowanie administracyjne jest zawieszane, lecz wskazuje jedynie rodzaj rozstrzygnięcia, który będzie warunkował podjęcie zawieszonego postępowania. W tym miejscu przyjdzie skarżącemu wyjaśnić, iż na gruncie postępowania administracyjnego występuje pojęcie decyzji ostatecznej, zatem organ administracji wskazujący na niezbędność uzyskania przez decyzję dotyczącą odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej przymiotu ostateczności nie naruszył przepisu prawa. Stwierdzenie takie nie oznacza zarazem, że skarżącemu nie przysługują uprawnienia związane z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego celem poddania takiej decyzji jego kontroli. Równocześnie oznacza to, że uzyskanie przez przywołaną decyzję statusu ostateczności daje organowi pierwszej instancji prawo do podjęcia zawieszonego postępowania, jednakże organ ten może także oczekiwać na podjęcie takiego postępowania do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przed sądem administracyjnym. W tym zakresie ustawodawca dał organowi administracji publicznej możliwość samodzielnego zadecydowania co do podejmowanych działań. Zaznaczyć przy tym należy, że odwołanie się w kwestionowanym postanowieniu do pojęcia ostateczności decyzji w zakresie odstąpienia od ustalenia opłaty nie narusza obowiązujące unormowania prawne. Oznacza to tym samym, że postawiony zarzut we wskazanym zakresie nie mógł zostać uwzględniony. Podnoszony przez skarżącego argument dotyczący lekceważenia przez wypowiadające się w sprawie organy administracji publicznej sądowej kontroli decyzji i postanowień nie może być uwzględniony, ponieważ organy te nie dopuściły się ani naruszenia przepisów prawa, ani też nie podważyły kompetencji sądów administracyjnych. W zażaleniu i w skardze do tutejszego sądu skarżący akcentuje, że organy administracji przy podejmowaniu rozstrzygnięć ignorują sytuację dotyczącą matki jego dzieci. W tym zakresie przyjdzie skarżącemu zwrócić uwagę na treść art. 193 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej, z którego wynika, że za ponoszenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice odpowiadają solidarnie. Takie unormowanie oznacza, że rodzice w ramach wewnętrznych ustaleń podejmują działania dotyczące ponoszenia tej odpłatności. Inaczej mówiąc skarżący, który uznaje, że matka dzieci winna również partycypować w tych opłatach może wystąpić z roszczeniem w stosunku do niej, przy czym działania te podejmowane są na gruncie unormowań cywilnoprawnych. W zażaleniu i w skardze do tutejszego Sądu skarżący podnosi naruszenie postanowień art. 8 § 1 oraz art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności skarżący akcentuje, że nie został poinformowany o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej. Organ odwoławczy w swoim postanowieniu odniósł się do tej okoliczności i wskazał, że w aktach zalega zawiadomienie skarżącego o wszczęciu przedmiotowego postępowania jak również znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru pisma zawierającego tę informacje. W tych okolicznościach uznać należy zarzut skarżącego za bezzasadny, albowiem organ pierwszej instancji w omawianym zakresie nie dopuścił się naruszenia obowiązujących unormowań prawnych. W podsumowaniu prowadzonych rozważań przyjdzie odnieść się jeszcze do zarzutów skarżącego zamieszczonych w skardze, a dotyczących zbędnego w jego ocenie uruchomienia postępowania w sprawie ustalenia wysokości odpłatności za pobyt córki w pieczy zastępczej. Treść skargi i zawartych w niej motywów pozwala uznać, że skarżący, w swoisty sposób przyjmuje treść przepisów prawa jak również argumentację przedstawianą przez organy administracji. W tym miejscu Sąd zwróci tylko uwagę na kilka kwestii. Po pierwsze organ pierwszej instancji postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt córki w pieczy zastępczej uruchomił pismem z [...] r. Skarżący pismem z 18 kwietnia 2019 r. wystąpił o odstąpienie od ustalenia tej opłaty. Następstwem tego pisma stało się postanowienie organu pierwszej instancji z [...] r. o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia wysokości opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej. Przedstawiona chronologia wydarzeń pozwala stwierdzić, że zarzuty skarżącego kierowane pod adresem organów administracji nie mają umocowania w stanie faktycznym. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.