I GSK 1173/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant asystent sędziego Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "L. [...]" Sp. z o.o. w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 665/19 w sprawie ze skargi "L. [...]" Sp. z o.o. w D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lutego 2019 r. nr 993400/81/48/2019; UNP 2019-00128231 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia sprzeciwu wobec podjęcia czynności kontrolnych postanawia: uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę. Wyrokiem z 27 listopada 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 665/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 poz. 2325) – zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę L. [...] Ltd. Sp. z o. o. w K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z 20 lutego 2019 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia sprzeciwu. Wyrok ten zapadł w następującym stanie sprawy. Skarżący 30 stycznia 2019 r. wniósł sprzeciw od planowanej przez organ kontroli. W końcowym fragmencie pisma wskazał adres do doręczeń w tej sprawie. Mimo to decyzja z 5 lutego 2019 r. o odmowie wszczęcia postępowania została przez organ doręczona spółce na adres jej siedziby. Podobnie – wydana w wyniku odwołania decyzja została doręczona na ten sam adres. W wyniku wniesionej skargi, Sąd pierwszej instancji ocenił zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, uznając że zachodziły podstawy do odmowy wszczęcia postępowania, bowiem do wykonywania czynności kontroli jeszcze nie doszło; doręczono jedynie spółce zawiadomienie o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Jako wzorzec kontroli legalności działalności organu Sąd przywołał art. 48, art. 49, art. 50 ust. 1 i 5, art. 51 ust. 1, art. 54 ust. 1, art. 55 ust. 1 i 2 oraz art. 58 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646 ze zm.) oraz art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1961 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018, poz. 2096 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a". Skarżąca spółka wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając wskazane orzeczenie w całości. Zarzuciła naruszenie art. 59 ust. 1 Prawa przedsiębiorców poprzez błędną wykładnię,s polegającą na odstąpieniu od literalnej wykładni przepisu i przyjęcie, że przedsiębiorca może wnieść sprzeciw dopiero wobec czynności, które nastąpiły po wszczęciu kontroli oraz zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 59 ust. 1 Prawa przedsiębiorców polegające na oddaleniu skargi, pomimo że decyzja powinna zostać uchylona. Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu, ale z innych przyczyn niż te, które zostały w niej wskazane. Ziściła się bowiem przesłanka uregulowana w art. 189 p.p.s.a. przesłanka uchylenia zaskarżonego wyroku niezależnie od podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów. W orzecznictwie sądowym za niekwestionowany uchodzi pogląd, wyrażony zresztą w wiążącej skład rozpoznający niniejszą sprawę uchwale 7 sędziów NSA z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010/3/40 opatrzonej tezą "1. W świetle art. 183 § 1 oraz art. 134 § 2 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jest dopuszczalne zastosowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu art. 189 tej ustawy, polegające na uchyleniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i odrzuceniu skargi, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i przy braku przesłanek nieważności postępowania sądowego.". Tego rodzaju sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Pomimo tego, że skarga podlegała odrzuceniu, Sąd pierwszej instancji rozpoznał ją merytorycznie i wydał wyrok o jej oddaleniu. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca spółka w sprzeciwie podała organowi nowy adres w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.a. Oświadczenie strony w przedmiocie danych adresowych jest dla organu bezwzględnie wiążące (zob. np. wyrok NSA z 20.04.2021 r., I OSK 3285/20, LEX nr 3219056). Przepisy o doręczeniach mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a ich naruszenie powoduje bezskuteczność doręczenia, niezależnie od tego czy strona skorzystała z przysługujących jej praw. Dostrzeżone w toku sądowej kontroli uchybienia w doręczeniu decyzji nie podlega zatem badaniu wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., bo oznacza że decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a w konsekwencji nie wywołała przewidzianych w niej skutków prawnych. Podany w złożonym w sprawie niniejszej sprzeciwie adres został przez organ pominięty, a korespondencja nadal była kierowana do siedziby spółki. Czynności te są zatem bezskutecznie. Skoro doręczenie decyzji (zarówno pierwszej, jaki drugiej instancji) było wadliwe, nie otworzył się wobec strony termin do wniesienia skargi. Tym samym skarga spółki była niedopuszczalna i jako taka powinna podlegać odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W tej sprawie należy przeprowadzić czynności postępowania administracyjnego z uwzględnieniem obowiązku doręczania pism na adres podany przez stronę. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 189 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę.