II SAB/Gl 120/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Renata Siudyka, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 2020 r. sprawy ze skargi B. S., W. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Ł. w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych 1. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. wymierza Wójtowi Gminy Ł. grzywnę w wysokości 500 ( pięćset) złotych, 3. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, 4. oddala skargę w pozostałej części, 5. zasądza od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 28 lutego 2019 r. skarżący B. S., i W. S. oraz U. L. i K. L. wystąpili do Wójta Gminy L. o wyłożenie pełnymi rurami rowu melioracyjnego pomiędzy ich działkami. Kolejnymi pismami z dnia 15 kwietnia, 27 maja i 30 lipca 2019 r. skarżący domagali się likwidacji przepustu pod drogą gminną oraz nieodprowadzania wód na teren ich nieruchomości. W odpowiedzi organ administracji podał, że przedmiotowy rów stanowi ich własność i jego przebudowa należy do właściciela (pisma z dnia 14 maja 2019 r. oraz z dnia 4 lipca 2019 r.) Kolejnym pismem z dnia 25 lipca 2019 r. organ poinformował o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 30 września 2019 r. Z kolei skarżący pismem z dnia 23 sierpnia 2019 r. wnieśli ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na niezałatwienie sprawy. Kolegium postanowieniem z dnia [...] r. uznało, że Wójt Gminy dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązał organ do załatwienia sprawy do dnia 29 listopada 2019 r. Zdaniem Kolegium wniosek skarżących podlegał bowiem rozpatrzeniu na podstawie art. 234 ustawy – Prawo wodne. Postanowieniem z dnia [...] r. Wójt Gminy postanowił o przeprowadzeniu jednego postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie, dotyczącego rowu znajdującego się w granicy działek nr 1 i 2 w L. Pismem z dnia 2 października 2019 r. skarżący domagali się likwidacji przepustu w granicach ich działki oraz pseudobudowli (studzienki) w tym rowie, wykonanej w tym roku. Wójt Gminy pismem z dnia 7 października 2019 r. wyznaczył termin oględzin na dzień [...] października 2019 r. Po przeprowadzeniu oględzin, pismem z dnia 6 listopada 2019 r. organ ten wystąpił do Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Zarząd Zlewni [...], przekazując mu wniosek o likwidację rowu jako urządzenia wodnego w trybie art. 65 § 1 kpa. Odrębnym pismem z tej samej daty organ zwrócił się do "A" Sp. z o.o. w T. o podanie, czy na zlecenie Spółki doszło do zasypania przydrożnego rowu w granicy przedmiotowych działek w celu wykonania przyłącza gazowego dla działki nr 3 oraz czy planowane jest odtworzenie tego rowu. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. organ wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2020 r. z uwagi na skomplikowany charakter sprawy i konieczność uzyskania stanowiska "A". W tym stanie rzeczy skarżący pismem z dnia 28 listopada 2019 r. wnieśli skargę na bezczynność i przewlekłość Wójta Gminy w rozpoznaniu sprawy przedmiotowego rowu, domagając się zobowiązania organu do wydania aktu w terminie 14 dni, wymierzenia mu grzywny w maksymalnej wysokości oraz zobowiązania do ukarania dyscyplinarnego pracownika i stwierdzenia, że bezczynność lub przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nadto, skarżący wnieśli o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. Skarżący podnieśli, że pomimo postanowienia Kolegium, sprawa nie została załatwiona, zaś to Gmina naruszyła stosunki wodne, zasypując drożny do tej pory odcinek rowu przydrożnego, co spowodowało spływ wód na ich działkę. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy zrelacjonował przebieg postępowania i omówił podejmowane czynności. Jego zdaniem, nie doszło do bezczynności i przewlekłości postępowania. Dodatkowo podniósł, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. postanowieniem z dnia [...] r. odmówił wszczęcia postępowania na wniosek skarżących w sprawie zasypania rowu przydrożnego i budowy przepustu pod drogę nr [...]. Następnie na wezwanie Sądu organ zrelacjonował dalszy przebieg postępowania. Podał, że w dniu [...] grudnia 2019 r. przeprowadzono kolejne oględziny z udziałem pracowników firmy instalatorstwa gazowego. Następnie pismem z dnia 10 grudnia 2019 r. Przewodniczący Gminnej Spółki Wodno-Melioracyjnej poinformował, że Spółka ta nie prowadziła żadnych prac w rejonie przedmiotowych posesji. Skarżący w dniu 9 grudnia 2019 r. wnieśli kolejne ponaglenie na niezałatwienie sprawy. Organ pismem z dnia 11 grudnia 2019 r. przesłał Kolegium powyższe ponaglenie oraz wystąpił o wyłączenie od rozpoznania sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej postanowieniem z dnia [...] r. wyznaczyło do rozpoznania sprawy w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych Burmistrza Miasta Z. Postanowienie wpłynęło do organu w dniu 27 grudnia 2019 r. Pismem z dnia 3 lutego 2020 r. organ przesłał akta organowi wyznaczonemu. Kolegium kolejnym postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy poprzednie postanowienie o wyznaczenie organu. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na podstawie art. 37 § 1 kpa, stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 (bezczynność), 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż to jest niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W okolicznościach niniejszej sprawy brak jej załatwienia należy kwalifikować jako przewlekłość postępowania. Organ administracji naruszył bowiem zasadę szybkości postępowania z art. 12 kpa oraz koncentracji materiału dowodowego. Sam fakt wyznaczenia dwóch dodatkowych terminów załatwienia sprawy w trybie art. 36 kpa, nie może prowadzić do odmiennej oceny przebiegu postępowania. Istotne są bowiem przyczyny wyznaczenia tak odległego terminu załatwienia sprawy, wszczętej na żądanie skarżących pismem z dnia 28 lutego 2019 r. Postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia stosunków wodnych trwałoby ponad rok. Tymczasem w tym okresie organ przeprowadził jedynie oględziny oraz wystosował kilka pism do stron, innego organu oraz "A", uzależniając sposób rozstrzygnięcia sprawy od stanowiska tej Spółki, która wykonała przyłącze gazowe w obrębie działki drogowej, zasypując przydrożny rów przy granicy z działką skarżących. O ile zaś rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ (w tym wypadku Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie), obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, na które przysługuje zażalenie. Bez wydania takiego postanowienia organ prowadzący postępowanie, nie może skutecznie powoływać się na przeszkodę prawną w załatwieniu sprawy i uzasadniającą opóźnienie na podstawie art. 35 § 5 kpa. Do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się bowiem okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Faktem jest, że sprawy z zakresu naruszenia stosunków wodnych mają skomplikowany charakter. Jednak organ administracji na obowiązek zebrania materiału dowodowego dla ustalenia w pierwszym rzędzie, czy wystąpiły przesłanki z art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 ze zm.). Dopiero stwierdzenie, że doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, rodzi potrzebę zastosowania środków w postaci przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń odwodniających. Załatwienie takiej sprawy wymaga zatem zebrania materiału dowodowego w tym zakresie. Bierne oczekiwanie organu na zajęcie stanowiska przez "A" nie wniesie niczego istotnego do sprawy, a ponadto, organ nie wydał postanowienia o zawieszeniu postępowania, o ile uważa, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania, co do którego brak informacji, czy w ogóle jest prowadzone. Stąd też niezałatwienie sprawy nawet skomplikowanej w terminie wskazanym w art. 35 § 3 kpa, tj. dwóch miesięcy, przy braku wykazania okoliczności z § 5 tego przepisu, musi być kwalifikowane jako przewlekłość postępowania. Mając na uwadze fakt, że postępowanie jest prowadzone nieefektywnie przez niemal 10 miesięcy przewlekłość należy kwalifikować jako rażące naruszenie prawa. Taki stan rzeczy uzasadnia też nałożenie na organ grzywny w kwocie 500 zł. Zdaniem sądu administracyjnego, kwota w tej wysokości jest adekwatna do stopnia opieszałości i wystarczająca dla osiągnięcia celu w postaci zdyscyplinowania organu. Jednakże po wydaniu przez Kolegium postanowienia z dnia [...] r. o wyłączeniu Wójta Gminy i wyznaczeniu innego organu do załatwienia sprawy, bezprzedmiotowe było zobowiązanie do załatwienia wniosku skarżących w drodze aktu, rozstrzygającego wniosek. Rozstrzygniecie sądu oparto na przepisach art. 161 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Skargę w pozostałej części, a mianowicie co do żądania wymierzenia organowi grzywny w wysokości 10-krotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej (art. 154 § 6 tej ustawy) należało oddalić jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy. Gdy zaś idzie o żądanie skarżących w zakresie zobowiązania organu do ukarania dyscyplinarnego winnego pracownika, wyjaśnić należy, że tego rodzaju rozstrzygniecie nie mieści się w kompetencjach sądu administracyjnego, określonych w art. 149 ustawy. Nadto, wobec uwzględnienia skargi należało zasądzić na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł zgodnie z art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 cyt. ustawy. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy. ec